Поранешниот генерален секретар на НАТО и поранешен премиер на Данска, Андерс Фог Расмусен, оцени дека Северноатлантската алијанса без учеството на САД „не значи ништо“, посочувајќи дека европските земји сè уште во голема мера зависат од Вашингтон кога станува збор за безбедноста.

Во интервју за „Политико“, Расмусен рече дека евентуалното дистанцирање на САД од Алијансата ќе ја стави Европа пред сериозен предизвик и ќе ја принуди да ги преиспита сопствените одбранбени капацитети.

„Јасно е дека НАТО не значи ништо без САД. Затоа, ако САД одлучат да не учествуваат во НАТО или да го игнорираат, Европејците ќе мора да создадат европски НАТО, во чиј центар ќе биде коалиција од спремни, способни и подготвени европски земји да ја бранат Европа“, изјави тој.

Во исто време, Расмусен ги отфрли тезите за целосен прекин на трансатлантските односи, оценувајќи дека таквото сценарио е „фантазија“ која нема основа во реалноста. Според него, европските земји се премногу зависни од американските воени капацитети, разузнавачка поддршка и стратешки нуклеарен чадор за да можат да функционираат без САД на краток рок.

Сепак, тој истакна дека во Европа е забрзан процесот на таканареченото „намалување на ризикот“, односно напорот за намалување на прекумерната зависност од надворешни партнери во клучните безбедносни и одбранбени сегменти. Овој процес, како што може да се заклучи од неговите зборови, не подразбира раскинување со САД, туку зајакнување на сопствените капацитети во рамките на постојниот сојуз.

Во исто време, во рамките на Европската унија се зборува сè погласно за потребата од создавање поавтономна одбранбена рамка. Европскиот комесар за одбрана и вселена, Андријус Кубилијус, претходно како стратешки приоритет на Унијата ја посочи подготвеноста за воспоставување одбранбен сојуз и постепена замена на американските сили со европски капацитети.

Кубилијус нагласи дека формирањето на вистинска Европска одбранбена унија е првиот чекор кон стратешка независност на Брисел. Овој концепт подразбира зајакнување на заедничките воени структури, координација на индустриските и технолошките ресурси, како и поголема финансиска одговорност на европските членки за сопствената безбедност.

Помеѓу јасната зависност од САД и амбицијата за поголема независност, Европа на тој начин се наоѓа во сложена рамнотежа. Проценката на Расмусен дека НАТО без Америка „не значи ништо“ е предупредување, но и потсетник дека евентуалната промена во американската политика би можела да ги забрза процесите што веќе се наѕираат во рамките на Европската Унија, анализираат медиумите.

Албанската министерка – првиот виртуелен државен функционер во светот, би можела да остане без својот препознатлив лик, откако актерката врз чии карактеристики е создаден дигиталниот аватар поднесе тужба против Владата на Албанија.

Премиерот Еди Рама во август 2025 година најави можност за именување министер или премиер заснован на вештачка интелигенција, а веќе во септември беше претставена Диела – вештачка функционерка задолжена за борба против корупцијата во јавните набавки.

Диела претходно беше позната како чат-бот на државниот портал e-Albania, а нејзиниот дигитален лик и глас биле креирани според актерката Анила Биша, врз основа на договор кој истекол на 31 декември 2025 година. Откако Диела добила министерска функција, нејзиниот лик бил прикажан и во обраќање до парламентот што се пренесувало низ целиот свет.

Според локалните медиуми, Биша поднела тужба против Владата, премиерот, приватната компанија која учествувала во проектот и Националната агенција за информациско општество (AKSHI). Таа тврди дека владата продолжила да го користи нејзиниот лик и по истекот на договорот, и надвор од дозволената намена, која била ограничена само на платформата e-Albania.

Во судските документи, Биша бара итна забрана за натамошна употреба на нејзиниот лик додека трае судскиот процес, наведувајќи дека неовластеното користење ѝ нанело значителна и непоправлива штета.

Во претходен телевизиски настап, Биша изјавила дека за потребите на системот снимала обемни аудио и видео материјали за ограничен временски период и за симболичен надомест, но никогаш не дала согласност за други форми на користење.

Портпаролката на албанската влада, Мањола Хаса, изјави дека Албанија е демократска држава во која граѓаните имаат право да покренат судски постапки против институциите. Таа додаде дека владата смета дека тужбата е неоснована, но е подготвена спорот да се реши пред суд, пренесе „Политико“.

Германскиот канцелар, Фридрих Мерц, влезе во ризичен политички судир со работна сила од околу 46 милиони луѓе, пишува „Политико“. Неговата порака, накратко, е: престанете да бидете мрзливи.

Во последните недели, Мерц тврдеше дека Германците не работат доволно и земаат премногу боледување, што го забавува економскиот раст.

Ваквата порака не е најмудриот политички потег во клучна година на регионални избори, дури и во земја чија традиционална слика за себе се базира на трудољубивост и напорна работа како морални императиви, според „Политико“.

Повикот на Мерц за повеќе работа доаѓа додека тој се бори да ја оживее долгогодишната стагнирана економија на Германија и да промовира пазарни политики за зголемување на конкурентноста, делумно преку решавање на недостигот на квалификувана работна сила во земјата и низ цела ЕУ.

Но, пораката доаѓа и во политички чувствително време пред серијата државни избори кои се сметаат за клучен тест за националното расположение, бидејќи неговата конзервативна партија се бори со растечката крајна десница, објавува „Политико“.

Сепак, канцеларот не го напушти својот речиси прекорувачки тон кон своите сонародници.

„Вкупната продуктивност на нашата национална економија не е доволно висока“, рече Мерц во неодамнешниот говор пред претставниците на индустријата во источна Германија, истакнувајќи ја работата со скратено работно време како проблем.

„Да бидам уште поотворен: рамнотежата помеѓу работата и приватниот живот и четиридневната работна недела нема да бидат доволни за да се одржи сегашното ниво на просперитет на нашата земја. Затоа мора да работиме понапорно.“

За време на неодамнешниот предизборен митинг во југозападната покраина Баден-Виртемберг, каде што конзервативците водат со едноцифрена разлика пред изборите на 8 март, Мерц го повтори својот став. Тој го осуди бројот на денови за боледување што вработените Германци ги земаат во просек – речиси три недели годишно, што, според него, е далеку над просекот на ЕУ.

„Дали е ова навистина точно? Дали е ова навистина потребно?“ Мерц праша, стискајќи ја тупаницата. „Можеме ли да разговараме за тоа како да создадеме подобри стимулации за луѓето да работат наместо да земаат боледување кога се болни?“ Тој додаде: „Во оваа Сојузна Република Германија, заедно мора да постигнеме поголем економски импакт отколку што имаме во моментов.“

Според неодамнешните бројки од националниот завод за статистика, Германците се на самото дно во Европската Унија во однос на просечните неделни работни часови.

Голем дел од причината лежи во фактот дека процентот на германски работници кои работат со скратено работно време е на рекордно високо ниво. Конзервативците на Мерц неодамна предложија мерка за зголемување на вкупниот број работни часови со укинување на „законското право“ на работа со скратено работно време, освен ако вработениот нема посебна причина, како што е грижа за деца или понатамошно образование.

Предлогот – насловен како „Нема законско право на животен стил со скратено работно време“ – ги налути многу Германци. Многу Германки, кои се многу посклони од мажите да работат со скратено работно време, се особено погодени.

„Ова не е начинот на живот што го избрав“, изјави жена од Рајнска област-Пфалц, западната покраина каде што се одржуваат избори на 22 март, за германската јавна телевизија, објаснувајќи дека се грижи за својот син и мајка.

Изјавите на Мерц за работа со скратено работно време и боледување беа исто така нашироко исмејувани на социјалните медиуми, каде што Германците ја претворија фразата „начин на живот со скратено работно време“ во голем број популарни мемиња.

„Сè уште можам да работам!“ се слуша глас во вирално видео кое прикажува сцена од комедијата од 1975 година „Монти Пајтон и Светиот Грал“, во која витез кој штотуку ги изгубил екстремитетите во битка изјавува дека сè уште сака да се бори. „Само испратете ми е-пошта!“ гласот продолжува. „Дајте ми нешто да напишам!“.

На врвот на листата на земји со најмногу работни часови во ЕУ е Грција, земја чиј народ беше презиран од многу германски конзервативци како мрзлив за време на европската должничка криза пред повеќе од една деценија. Мерц сега ја истакнува Грција како еден вид модел, иако продуктивноста на германската работна сила останува значително повисока.

За време на посетата на Берлин минатата година од страна на конзервативниот грчки премиер Киријакос Мицотакис, Мерц ја пофали Атина за дерегулацијата на пазарот на трудот, што овозможува шестдневна работна недела.

„Им препорачувам на сите во Германија кои мислат дека е ужасно и неразумно да се работи 40 часа неделно… да ја погледнат Грција“, рече Мерц, стоејќи до Мицотакис. „Секако можеме да научиме нешто од Грција во тој поглед.“

Но, со оглед на силниот отпор кон ваквите предлози во Германија – и фактот дека Мерц владее во коалиција со централно-левичарската Социјалдемократска партија (СПД), која ги штити постојните трудови прописи – канцеларот има малку непосредни решенија за хроничниот недостиг на квалификувана работна сила и стагнацијата на продуктивноста.

Всушност, понепосредниот проблем на Мерц можеби не е електоратот кој е апатичен кон работата, туку растечкиот недостиг на работни места во индустрискиот сектор кој долго време е двигател на извозно ориентираната економија. Стапката на невработеност во Германија неодамна надмина 3 милиони, достигнувајќи го највисокото ниво за 12 години.

„Веќе презедовме многу мерки за да ѝ помогнеме на економијата“, објави Мерц на платформата X откако беа објавени бројките. „Но, тоа не е доволно“.

фото/Depositphotos