Свет
Чешкиот претседател: Клучот за брз мир во Украина не го држи Трамп туку Путин
Претседателот на Чешка, Петр Павел денеска оцени дека клучот за брз мир во Украина не го држи идниот американски претседател Доналд Трамп, иако тоа го ветува, туку рускиот претседател Владимир Путин, кој можеби сака да се договори, но веројатно на штета на Украина.
„Ако некој го има клучот за брз крај на војната во Украина, тоа е претседателот Путин. Но, тоа нема да го направи бидејќи има интерес да контролира барем дел од Украина. Русија размислува како империја која има повеќе привилегии од другите. Според Путин, поголемите играчи ги поставуваат правилата и ние треба да се адаптираме“, рече чешкиот претседател во дебатата со студентите на југот на Чешка, пренесува Бета.
Претседателот предупреди дека е наивно да се очекува Русија одеднаш да почне да се однесува како мирољубива земја, бидејќи никогаш не се однесувала така, и додаде дека воената победа на Русија во Украина може да значи дека Украина ќе престане да постои, а тоа ќе биде пресврт на други земји, а првата е Молдавија.
„Русија во својата безбедносна доктрина го вклучи т.н обоените револуции, односно напорите на народите кои биле под руско влијание или се уште се, да станат независни. Русија не се плаши од НАТО алијансата, таа се плаши од демократијата“, рече Павел.
Додаде дека Чешка ја поддржува Украина бидејќи ги почитува принципите на меѓународното право и демократијата, но земјите кои и помагаат на Украина не можат директно да бидат вклучени во војната.
„Тогаш би можела навистина да избие тековната светска војна“, рече Павел и додаде дека главниот принцип за кој се залага Чешка е помалите земји, а не само светските сили да добијат право да ги почитуваат нив и нивниот суверенитет.
„Путин би сакал да разговара со земји како САД, Кина, Индија, можеби и Бразил. Земјите како Чешка се пиони за него“, изјави Петр Павел.
Чешкиот претседател, според написите на светските медиуми, ги коментирал и неговите изјави за време на кампањата пред претседателските избори минатата година дека Доналд Трамп е одвратно суштество со кое не би сакал да се ракува.
„Неколку пати го сретнав, разговарав со него, видов како се однесува, како води кампањи, какви изјави дава на различни теми. Имам свое мислење за него, но тоа воопшто не е релевантно. Тој е претседател, јас сум претседател, двајцата ги претставуваме нашите земји. Во интерес на Чешка е да не ги заострува односите со САД, туку да се залага за соработка“, рече Павел.
Сепак, претседателот на студентите им порачал дека претседателските избори во САД годинава покажале колку е ранлива демократијата, дури и во земји каде што се чини дека е на цврсти темели долго време.
„Причината за ова е неинформираноста на луѓето и тенденцијата да се манипулира со нив, евентуално да се исплашат и да се свртат против некој конкретен. Трамп даде многу ветувања во текот на кампањата, ќе видиме кои ќе успее да ги исполни“, изјави Павел.
Во серијата први разговори со светски претставници по изборот за нов претседател на САД, Доналд Трамп не разговарал со претседателот Павел, но Трамп телефонски му се јавил на чешкиот премиер Петар Фијала.
Чешкиот премиер денеска пред чешките новинари во Баку, каде што присуствува на самитот за климата, изјави дека со Трамп разговарал за Украина, а идниот американски претседател го потсетил на неговите врски со Чешка преку неговата поранешна сопруга, Ивана Трамп.
„Нема да кажам за што разговаравме бидејќи тоа не се прави јавно и секој во секој случај јавно ќе каже што сака. Сигурно е дека решението за руската агресија врз Украина нема да биде едноставно, мислам дека сите го знаеме тоа“, изјави Фијала.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Европската комисија бара промени на „Тик-ток“: „Предизвикува зависност, особено кај децата“
Европската унија би можела да го принуди „Тик-ток“ да направи измени во апликацијата, откако во прелиминарна одлука наведе дека платформата ги прекршила правилата за дигитална безбедност.
Европската комисија смета дека дизајнот што предизвикува зависност му штети на физичкото и менталното здравје на корисниците, особено на децата и ранливите лица, пишува „Гардијан“.
Според одлуката, „Тик-ток“ не ги проценил соодветно ризиците од својот дизајн, кој преку постојано надградување со нова содржина поттикнува непрекинато скролање и го става мозокот во режим на автопилот. Комисијата наведува дека тоа може да доведе до компулсивно однесување и намалена самоконтрола, како и дека платформата игнорирала показатели за прекумерна употреба, вклучително и времето што децата го минуваат на апликацијата ноќе.
Комисијата размислува за наметнување промени во дизајнот, вклучувајќи измени на алгоритмот за препораки, ограничување на бесконечното скролање, воведување ефективни паузи од екран, вклучително и во текот на ноќта, како и прилагодување на системот за препораки.
Безбедносните механизми, како алатките за контрола на времето и родителските контроли, се оценети како недоволни.
Кршењето на Актот за дигитални услуги (ДСА) може да резултира со казна до 6 проценти од годишниот промет на компанијата. Се проценува дека „Тик-ток“ годинава ќе оствари приход од околу 35 милијарди долари.
Свет
САД ги повикаа своите граѓани да го напуштат Иран
Соединетите Американски Држави ги повикаа своите граѓани веднаш да го напуштат Иран, предупредувајќи на сериозни безбедносни ризици, вклучувајќи тероризам, немири, киднапирања и произволни апсења и притворања на американски граѓани.
Американските власти им советуваат на граѓаните сами да направат план за излез и да не се потпираат на помош од американската влада, бидејќи САД немаат амбасада во Иран.
Според предупредувањето од Стејт департментот на САД, американските граѓани во Иран се соочуваат со висок ризик од нелегално притворање, вклучувајќи долготраен притвор, тортура и, во некои случаи, смртна казна. Швајцарија дејствува како заштитна сила за американските интереси во Иран, чија амбасада во Техеран обезбедува само итни конзуларни услуги.
Регион
Масовно труење со олово на жителите на град во БиХ
Во општината Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозната здравствена криза предизвикана од масовно труење со олово. Најновите резултати од тестирањето на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е многу пораспространето отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите што живеат во близина на депонијата на рудникот ДПМ Метали, во населбите Пржиќи и Даштанско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните тестови од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта на сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, уште девет лица се тестирани приватно, а резултатите само ги потврдија алармантните индикатори. Особено е загрижувачки што олово е пронајдено и во наодите на пет деца под шест години.
Најновите тестови покажуваат дека некои луѓе имаат екстремно високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи десетици, па дури и сто пати повисоки од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта е исклучително сложен здравствен проблем бидејќи нема физиолошка потреба од олово во човечкото тело. Современата медицина се залага за ставот дека нема „безбедна“ доза на олово во телото“, велат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храната.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
фото/илустрација/Depositphotos

