Свет
Шарл Мишел: ЕУ и кандидатите да бидат подготвени за проширување до 2030 година
Европската унија и земјите кандидати мора да бидат подготвени за проширување до 2030 година, изјави претседателот на Европскиот совет, Шарл Мишел и порача дека следниот бран на проширување на ЕУ претставува геополитички императив и „нов состанок со историјата“.
Во Брисел, на церемонијата по повод 20-годишнината од големото проширување на ЕУ, која се одржа на првиот ден од состанокот на министрите за внатрешни работи на ЕУ, Мишел истакна дека 2004 година, кога десет земји пристапија во ЕУ, ја одбележа повторно обединување на „поделениот континент“.
„Денес, 20 години подоцна, војната се врати во Европа. Следниот бран на проширување е повторно рандеву со историјата, повторно е геополитички императив“, рече Мишел. Тој нагласи дека проширувањето е камен-темелник на стратешкиот суверенитет на ЕУ.
„И ние, земјите кандидати и институциите на ЕУ, имаме многу работа.
„Би сакал да го повторам моето цврсто верување дека мора да бидеме подготвени од двете страни за проширување до 2030 година“, рече Мишел.
Тој објасни дека за кандидатите тоа значи спроведување на неопходните реформи и решавање на сите билатерални спорови, а за ЕУ реформа на програмата и буџетот и процесот на одлучување.
„Тестот на нашата генерација е да ја направиме оваа Европа, нашата Европска унија, посилна, посуверена, повлијателна, поинтегрирана и пообединета. Повторно сме на прагот на уште еден историски момент за нашата Унија. Имаме состанок со историјата. Ајде да го фатиме со двете раце“, изјави Мишел. Тој потсети дека од 2004 година, 13 нови членки се приклучија на ЕУ поради желбата да станат дел од „светот на слободата и просперитетот“.
Од друга страна, како што наведе, ЕУ имала морална обврска да одговори на „повикот на историјата“ како мотив, но имала и стратешки интерес.
„Големата експанзија од 2004 година беше трансформативен настан за нашиот континент. За новите членки, влезот во нашето семејство на ЕУ претставува моќен мотор за поголем просперитет, спектакуларниот раст на нивниот БДП е најдобар доказ“, рече Мишел и посочи дека големото проширување на ЕУ даде поголемо глобално влијание.
Од друга страна, како што наведе, оптимизмот што владеел во 2004 година изгледа далечен.
„Денес се соочуваме со три големи шокови. Првиот шок со кој се соочува нашиот природен свет: климатските промени и биолошката разновидност. Второ, шокот на технологијата: дигиталната револуција и вештачката интелигенција и влијанието врз нашите општества. И трето, шокот од хаотичната геополитичка транзиција“, рече Мишел.
Во овој контекст, тој изјави дека светскиот поредок е разнишан, што, како што рече, се случува на европско тло, каде Русија води војна против Украина. Тој тврди дека ЕУ, земјите кандидати и Африка се цел на хибридни напади на Кремљ, кој, како што рече, има за цел да го уништи европскиот сон бидејќи се плаши од слободата и демократијата на својот праг.
Тој оцени дека Европејците со децении ги земале мирот, безбедноста и просперитетот „здраво за готово“ и станале премногу зависни од енергијата од Русија, клучните суровини од Кина, па дури и од одбраната од САД.
Сега треба да го надополниме изгубеното време“. Имаме стратегија: таа се нарекува европски суверенитет или стратешка автономија.
„Суверенитетот значи дека стануваме посилни, повлијателни и повеќе ја контролираме нашата судбина“, рече Мишел, додавајќи дека суверенитетот се заснова на три столба.
Како што појасни, првото се демократските вредности и принципи, второто е градење силна и конкурентна економија и третото градење на одбранбената готовност на ЕУ.
„Сите разбираме дека безбедноста и одбраната не се теоретски и важно е да ги развиеме нашите сопствени алатки, сопствените способности и да ги зајакнеме нашите индустриски одбранбени способности. „Мораме да инвестираме повеќе во Европа и да развиваме европски водечки проекти, како што е Железната купола“, рече Мишел.
Неформалниот состанок на Советот на ЕУ за општи работи почна вчера во Брисел, на кој министрите за внатрешни работи на ЕУ ќе разговараат за процесот на проширување на ЕУ во серија работни сесии. Како што е најавено, тема ќе бидат и разговорите за владеење на правото во рамките на процесот на проширување со десет партнери со европска перспектива.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Јапонија извади ретки метали од длабочина од 6.000 метри во Тихиот Океан
Седимент што содржи ретки метали е извлечен од длабочина од 6.000 метри за време на јапонска тест мисија, објави владата. Со овој потфат, Јапонија се стреми да ја намали својата зависност од Кина за снабдување со овие вредни минерали. Јапонија тврди дека ова е прв успешен обид за вадење ретки метали од морското дно на таква длабочина во светот, пишува Le Monde.
„Деталите сè уште ќе се анализираат, вклучително и точната количина на ретки метали содржани во примерокот“, рече владиниот портпарол Кеи Сато. Тој додаде дека ова е „значајно достигнување, како во однос на економската безбедност, така и во однос на целокупниот развој на поморскиот сектор“.
Примерокот е собран од бродот за длабокоморско научно дупчење „Чикју“, кој минатиот месец исплови кон оддалечениот остров Минами Торишима во Тихиот Океан. Се верува дека водите околу островот содржат богати наоѓалишта на вредни минерали.
Овој потег доаѓа во време кога Кина, убедливо најголемиот снабдувач на ретки земни метали во светот, го зголемува притисокот врз својот сосед.
Ретките метали, група од 17 елементи што тешко се екстрахираат од Земјината кора, се користат во производството на широк спектар на производи, од електрични возила и хард дискови до ветерни турбини и ракети.
Се проценува дека областа околу островот Минами Торишима, која се наоѓа во јапонските територијални води, содржи повеќе од 16 милиони тони ретки метали. Според деловниот весник „Никеи“, ова претставува трет најголем резерват во светот.
Овие богати наоѓалишта содржат проценети резерви на диспрозиум, кој се користи во силни магнети за паметни телефони и електрични автомобили, и 780 години итриум, кој се користи во ласери, според „Никеи“.
Свет
Франција повика две жени на суд за соучество во геноцидот во Газа
Француски истражен судија издаде покана до две француско-израелски државјанки за „соучество во геноцид“ за наводен обид за блокирање на испораката на хуманитарна помош во Газа, објавија француските медиуми. Овие покани, наводно издадени во јули минатата година, претставуваат преседан бидејќи е прв пат една земја да го окарактеризира блокирањето на хуманитарната помош како можно „соучество во геноцид“, пишува The Guardian.
Покани беа упатени до Нила Купфер-Наури и Рејчел Туиту. Туиту припаѓа на групата Цав 9, која ги попречуваше и напаѓаше конвоите со помош, додека Купфер-Наури е од Израел и е Форевер, која ги поддржуваше ваквите акции. Судските покани бараат од нив да се појават пред судија, но не наредуваат нивно апсење, иако може да бидат притворени по испрашувањето.
Администрацијата на Бајден во 2024 година ја опиша Цав 9 како „насилна, екстремистичка“ група и ѝ воведе санкции за „блокирање, вознемирување и оштетување“ на хуманитарни конвои. Овие санкции подоцна беа укинати од администрацијата на Трамп.
Израел ги ограничи испораките на помош во Газа за време на војната, предизвикувајќи широко распространет глад и туркајќи делови од територијата во состојба на глад предизвикан од човекот минатото лето. Групата Цав 9 се спротивстави дури и на тие ограничени пратки.
Купер-Наури потврди во интервју за произраелската веб-страница The News во јануари дека била повикана на испрашување, опишувајќи ја француската истрага како „антисемитско лудило“ и додавајќи дека „никогаш повеќе нема да може да стапне во Франција“.
Таа денес на социјалните мрежи објави: „Покрај воените боишта каде што нашите војници на ИДФ храбро се борат, се отвори уште еден фронт – оној на вистината и правдата. Горда сум што се борам на тој фронт! Никој нема да ме замолчи.“
Рејчел Туиту тврди дека ова е политички прогон. Таа рече дека протестите на Цав 9 биле ненасилен одговор на наводното масовно пренасочување на хуманитарната помош од страна на Хамас за време на војната, за што нема докази. „Секогаш ќе се борам за да ја бранам вистината, мојот народ и мојата земја“, напиша таа на социјалните мрежи покрај израелско знаме.
фото/епа
Свет
Американците соборија ирански дрон кој се движел кон нивниот носач, тензиите растат
Централната команда на САД (CENTCOM) објави дека борбен авион на американската морнарица соборил ирански дрон кој се приближувал кон носачот на авиони USS Abraham Lincoln во Арапското Море.
CENTCOM изјави дека дронот „агресивно се приближувал“ кон носачот на авиони, со „нејасна намера“ и дека „продолжил да лета кон него и покрај мерките за деескалација преземени од американските сили кои дејствуваат во меѓународни води“.
Дронот бил соборен од борбен авион F-35C од носачот Abraham Lincoln, кој, според CENTCOM, во тој момент пловел на околу 800 километри од јужниот брег на Иран. Во соопштението се додава дека во инцидентот нема повредени американски војници, ниту пак е оштетена опрема.
Американската војска, исто така, соопшти дека соборувањето на дронот се случило само неколку часа пред друг инцидент, во кој иранските сили „малтретирале“ трговски брод со американско знаме и екипаж додека пловел низ Ормутскиот теснец.
Според американската војска, силите на Иранската револуционерна гарда го малтретирале трговскиот брод Стена Императив. Според соопштението, два ирански брода и дрон Мохаџер се приближиле до бродот „со голема брзина“ и се заканиле дека ќе се качат на танкерот и ќе го запленат.
„Иранските бродови три пати го поминале бродот со голема брзина, додека ирански дрон Мохаџер летал над нив. За време на едно од минувањата, Иранците се заканиле дека ќе се качат на танкерот и ќе го запленат преку радио. Танкерот бил во меѓународни води“, изјави капетанот Тим Хокинс, портпарол на CENTCOM.
Инцидентите се случија неколку дена пред најавените разговори меѓу Иран и САД за нуклеарната програма, додека американскиот претседател Доналд Трамп предупредува дека воените бродови се движат кон Иран и дека ќе се случат „лоши работи“ ако не се постигне договор.
фото/епа

