Поранешниот британски премиер Борис Џонсон остро ги критикуваше европските лидери за она што го нарече „празни ветувања“ за стратешка автономија од САД, предупредувајќи дека дебатата за европската независност од Вашингтон е „патетична и ирелевантна“ во моментов. Во авторски текст за „Волстрит џурнал“, Џонсон вели дека Европа не може да ја докаже својата вредност со декларации, туку со конкретни акции – пред сè, посилна и порешителна поддршка за Украина.

Според него, денес Европа се соочува со „златна можност“ да покаже вистинска стратешка тежина. Ако сака да ја преземе водечката улога од САД и да дејствува понезависно, војната во Украина е токму моментот за таква демонстрација на способности. Во спротивно, смета Џонсон, сите изјави за автономија остануваат само реторика.

Поранешниот британски премиер не штеди критики ниту кон Вашингтон. Иако истакнува дека трансатлантските врски се од клучно значење, тој наведува дека Американците „можат да бидат неподносливи“ и дека Белата куќа греши ако верува дека Москва навистина сака мир. Џонсон проценува дека администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп би можела да направи многу повеќе за да ја заврши војната, додавајќи дека Европа треба да се „моли“ за таков ангажман.

Во исто време, тој предупредува дека европските лидери мора да донесат одлука: или ќе бидат подготвени за „смели“ и „скапи“ чекори во корист на Киев, или треба да се откажат од празните повици за стратешка автономија и да ја продолжат политиката која, вели тој, функционира повеќе од еден век – потпирање на американската безбедносна гаранција.

Џонсон потсетува дека САД финансираат околу 70 проценти од вкупните расходи на пактот на НАТО, обезбедуваат речиси целиот потенцијал за нуклеарно одвраќање на алијансата, како и доминантен дел од нејзиниот транспортен капацитет за тежок товар. Поради оваа причина, тој верува дека е опасно да се „преправа“ дека постои вистинска европска алтернатива на НАТО.

„Или мора да покажат дека се посветени и подготвени за нешто големо, ризично и стратешки автономно – што очигледно немаат намера да го прават – или мора да молчат“, рече Џонсон.

Како конкретни мерки, тој предлага испраќање европски трупи во една од „безбедните зони“ во Украина, испорака на ракети за уништување на руските производствени капацитети за беспилотни летала, координирана акција против руската „флота во сенка“, како и префрлање на замрзнатите руски средства во Киев.

Според „Политико“, довербата меѓу Европа и САД е на работ на колапс. Во анализа за „Гардијан“, новинарот Пол Тејлор истакнува дека на Европа ѝ недостасува нова воена структура способна за брзи и ефикасни одлуки, бидејќи ниту НАТО ниту Европската Унија не можат да гарантираат навремен одговор на можна агресија. Како можно решение, како дел од поддршката за Украина се споменува „коалиција на добронамерните“.

Москва, од своја страна, веќе предупреди на последиците од евентуалното продлабочување на расколот меѓу Брисел и Вашингтон, што дополнително го комплицира геополитичкиот контекст во кој се води дебатата за стратешката иднина на Европа, анализираат медиумите.

Според написите, во такви околности, пораката на Џонсон делува како повик за јасна определба, или Европа да ја прифати реалноста на сопствените ограничувања и да продолжи да се потпира на американската моќ, или мора да биде подготвена да ја плати цената на реална, а не декларативна, автономија.

Претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, би можела да се повлече од таа позиција пред крајот на нејзиниот осумгодишен мандат во октомври, објави „Фајненшл тајмс“ (FT), наведувајќи дека нејзиното заминување би можело да се случи пред претседателските избори во Франција.

Британскиот весник, повикувајќи се на неименуван извор запознаен со нејзините планови, наведува дека Лагард сака да ја напушти својата функција пред изборите во Франција, за да можат францускиот претседател Емануел Макрон и германскиот канцелар Фридрих Мерц да се договорат за нејзиниот наследник.

Не е прецизирано кога евентуално би можела да се пензионира.

Портпаролката на Европската централна банка објави дека „претседателката Лагард е целосно посветена на својата мисија“ и дека не донела никаква одлука во врска со завршувањето на нејзиниот мандат.

Според Блумберг, европските влади ја разгледуваат можноста за забрзан избор на наследник со цел да се избегне сценарио во кое евентуална крајно десничарска влада во Франција би одлучила за ова по изборите во 2027 година.

Членката на Извршниот одбор на ЕЦБ, Изабел Шнабел, и претседателот на Бундесбанк, Јоаким Нагел, се споменуваат како можни кандидати.

„Фајненшл тајмс“ исто така пишуваше во мај 2025 година за можноста за нејзино предвремено заминување, наведувајќи дека таа е во преговори за преземање на функцијата на чело на Светскиот економски форум, додека ЕЦБ потоа објави дека е решена да го заврши својот мандат.

Макрон, кој веќе отслужи два последователни мандати, не може повторно да се кандидира во 2027 година според сегашните правила.

Тврдењата на „Фајненшл тајмс“ дојдоа една недела откако гувернерот на Банката на Франција, Франсоа Вилерој де Гало, објави дека ќе се повлече во јуни оваа година, пред крајот на неговиот мандат, што ќе му овозможи на Макрон да именува наследник пред претседателските избори.

Мандатот на Кристин Лагард на чело на ЕЦБ трае до 31 октомври 2027 година.
Пред да дојде на чело на таа институција, таа беше генерален директор на Меѓународниот монетарен фонд од 2011 до 2019 година, а претходно ја извршуваше функцијата министер за финансии на Франција.

Одлуката на претседателот на Белорусија Александар Лукашенко да не присуствува на првиот состанок на таканаречениот „Совет за мир“ отвори нова рунда толкувања на односот на Минск со иницијативите што доаѓаат од Вашингтон, но и прашањето до кој степен Белорусија самостојно креира надворешнополитички потези во чувствителни геополитички околности.

Лукашенко ги наведе „итните обврски“ како формална причина, но набргу потоа објави дека има намера да се договори за оваа тема со рускиот претседател Владимир Путин. Овој разговор, како што се очекуваше, би можел да се одржи на 26 февруари во Минск, за време на седницата на Врховниот државен совет на Федералната држава Русија и Белорусија. анализираат медиумите.

Според написите, пораката од Минск се толкува како демонстрација на лојалност кон сојузот со Москва. Според достапните информации, белорускиот лидер му го објаснил својот став на државниот секретар на Федералната држава Сергеј Глазјев, нагласувајќи дека Белорусија ќе соработува со „Советот за мир“ исклучиво во координација со Русија.

Ваквата формулација не е случајна. Москва сè уште не дефинирала конечна позиција за форматот на потенцијалното учество на американскиот претседател Доналд Трамп во оваа иницијатива, па секој независен чекор од Минск би можел да се протолкува како отстапување од заедничката линија.

Во последните години, Лукашенко често беше предмет на критики во руската јавност за неговиот таканаречен „мултивекторски“ пристап – неговите напори да го зачува стратешкиот сојуз со Москва и да ги одржи комуникациските канали со Западот.

Посетата на специјалниот претставник на САД, Кит Келог, на Минск во јуни 2025 година, телефонскиот разговор на Лукашенко со Трамп пред самитот во Анкориџ, како и поканата на американскиот претседател да ги посети САД со своето семејство, дополнително ги поттикнаа шпекулациите за можно затоплување на односите.

Белорусија е под силен притисок од западните санкции, а секое олеснување или укинување на ограничувањата би отворило простор за економски одмор и нови инвестициски текови.

Одлуката на Лукашенко да го одложи учеството и да чека помирување со Москва изгледа како прагматичен избор. Минск, според сите извештаи, оцени дека зачувувањето на единството во рамките на Федералната држава е приоритет, дури и по цена на привремено дистанцирање од форматот што потенцијално би можел да отвори нови дипломатски канали.

Одговорот на прашањето дали Белорусија активно ќе учествува во работата на „Советот за мир“ во иднина ќе зависи првенствено од заедничката проценка на Москва и Минск – но и од пошироката динамика на односите меѓу големите сили, во кои помалите сојузници мора внимателно да го мерат секој чекор, пишува „Политика“