Свет
Дали НАТО ќе се повика на членот 5?
Русија повторно се заканува со инвазија на Украина, тврди НАТО. Во тек се дипломатски напори за да се спречи тоа. НАТО испраќа војници во околните земји за поддршка на Украина.
Во исто време Русија испрати дополнителни воени трупи на границата со Украина.
Но, од толку насобрано тешко оружје прашање е дали ќе се користи, како и кој ќе го користи. Имено, Украина не е членка на НАТО, иако е во центарот на актуелната криза, а целото оружје е распоредено околу таа земја.
НАТО не може директно да ја брани Украина бидејќи не е членка на таа алијанса, но прашање е дали НАТО тогаш би можел да го иницира прашањето за членот 5.
На прес-конференцијата во петокот, американскиот секретар за одбрана, Лојд Остин, ја потсети Русија дека членот 5 од договорот за НАТО ги обврзува Соединетите Американски Држави и нивните сојузници да им помогнат на нивните источноевропски членки во случај Русија да нападне некоја од нив.
„Нашиот фокус не е на борбите во Украина“, рече тој додавајќи дека „работиме на убедување на нашите партнери и сојузници во НАТО“.
Што значи членот 5?
Заемната одбрана на членките на НАТО се објаснува со едноставна мантра – партиите се согласуваат дека вооружениот напад врз една од членките на НАТО, или повеќе од нив во Европа или Северна Америка, се смета за напад врз сите членки на алијансата.
Понатаму, беше објаснето дека доколку една членка на алијансата биде нападната, НАТО мора да преземе дејства за кои смета дека се неопходни, вклучително и употреба на вооружена сила, со цел да се одржи безбедноста на северноатлантската област.
Но, постои и член 5, кој дозволува вооружен одговор од страна на членките на НАТО во случај на напад врз земја што не е членка на алијансата, но тој член е нејасно формулиран и широк, што остава простор за други видови акции.
Така, НАТО досега само еднаш се повика на членот 5, по серијата напади на 11 септември 2001 година, кога терористичката група Ал каеда ги нападна САД.
По нападот, НАТО распореди сили за поддршка на САД во Авганистан, каде што од 2003 до 2014 година телото беше наречено Меѓународни сили за безбедносна помош (ИСАФ).
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
„Последните денови беа тешки“: гренландската министерка емотивна по средбата со САД
Гренландската министерка за надворешни работи Вивијан Моцфелд беше совладана од емоции за време на интервју за КНР по историскиот состанок со американскиот државен секретар и потпретседател во Вашингтон.
„Последните неколку дена беа тешки. Се подготвувавме, а притисокот стануваше сè поголем“, изјави Моцфелд, пишува КНР.
Тоа беше историски ден за Гренланд. За првпат гренландската министерка за надворешни работи и данскиот министер за надворешни работи седеа на иста маса со американскиот државен секретар и потпретседателот, со цел да појаснат дека Гренланд не е на продажба. По состанокот, кој цел ден беше во фокусот на светските медиуми, Вивијан Моцфелд и Ларс Локе Расмусен одржаа прес-конференција, по што министерката гостуваше во живо на КНР.
На прашањето дали успеала да остане смирена за време на состанокот со Американците, гласот ѝ затрепери.
„Силни сме во министерството и со сите сили работиме на тоа ние, на Гренланд, да можеме да живееме безбедно“, рече таа, ставајќи ја раката на градите.
За порталот Sermitsiaq.AG изјави: „На состанокот, на кој учествував како Гренланѓанка, ги нагласив чувствата што ги доживуваме овде во земјата и сè поголемиот притисок што го искусивме во текот на годината, кој создаде страв и несигурност меѓу населението. Тоа нашите сојузници мора да го разберат.“
Силниот американски притисок врз Гренланд започна пред една година, откако американскиот претседател Доналд Трамп повеќепати изјави дека САД треба да преземат контрола над островот. По неколку месеци релативно затишје, ситуацијата повторно ескалираше на почетокот на јануари.
Состанокот на министерско ниво беше договорен минатата недела, а во вторникот беше објавено дека на средбата меѓу Вивијан Моцфелд, Ларс Локе Расмусен и американскиот државен секретар Марко Рубио ќе присуствува и потпретседателот Џ.Д. Венс.
Истиот ден, премиерот на гренландската влада Јенс-Фредерик Нилсен и данската премиерка Мете Фредериксен повторија јасен став – Гренланд не е на продажба и нема да стане дел од Соединетите Американски Држави.
„Пред сè, бевме многу темелно подготвени за состанокот“, изјави Вивијан Моцфелд за КНР.
„Подготовките беа координирани меѓу Гренланд и Данска. Не знаевме каква ќе биде атмосферата и затоа се обидовме да бидеме подготвени за сите сценарија.“
Таа додаде дека состанокот сепак поминал во атмосфера на заемна почит.
„За среќа, влеговме во простор обележан со почитување. Јасно објаснивме каква е нашата состојба на Гренланд. Отворено ја изразивме желбата за соработка. Се надеваме дека ќе постигнеме заедничко разбирање со кое сите ќе можеме да живееме.“
Сепак, дали до тоа ќе дојде, останува неизвесно. Американскиот претседател Трамп упорно ја задржува намерата да го преземе Гренланд, а Ларс Локе Расмусен на прес-конференцијата потврди дека данско-гренландската делегација не успеала да го промени американскиот став.
„Тоа, сепак, не го ни очекував. Јасно е дека претседателот има желба да го освои Гренланд“, изјави тој.
Договорено е формирање работна група со високи функционери која ќе продолжи да ги разгледува преостанатите прашања. Сепак, Локе призна дека исходот од работата на таа група е неизвесен.
„Се согласивме дека има смисла да седнеме заедно на високо ниво за да истражиме дали постои начин да се одговори на грижите на претседателот“, заклучи тој.
Свет
Рим воведе ново ограничување на брзината во центарот на градот
Рим денеска се придружи на низа европски метрополи кои драстично ги намалија ограничувањата на брзината на возење, принудувајќи ги Италијанците, познати по нивното несовесно возење, да забават во обид да ги намалат несреќите и загадувањето.
Новото ограничување на брзината од 30 километри на час низ целиот историски центар на Вечниот град стапи на сила денес, речиси преполовувајќи го претходното ограничување од 50 километри на час на улиците преполни со жители, туристи и автомобили.
„Овие патишта одразуваат град изграден за автомобили кој повеќе не постои. Пониските брзини спасуваат животи“, изјави шефот на сообраќајот на Рим, Еуџенио Патане, за дневниот весник „Кориере дела Сера“. Тој истакна дека податоците сугерираат дека пребрзото возење игра улога во 7,5 проценти од сообраќајните несреќи во градот.
Тој најави дека новото ограничување ќе се спроведува постепено во текот на следните 30 дена за да им се даде време на возачите да се навикнат.
Рим го следи примерот на европските метрополи како Лондон, Брисел, Париз и Хелсинки.
Болоња го воведе ограничувањето во јануари 2024 година. Од тогаш градот бележи пад од 13 проценти во сообраќајните несреќи и намалување на смртните случаи од околу 50 проценти во годината, откако стана првиот голем град во земјата што воведе ограничување на брзината од 30 километри на час.
Врховниот суд на Италија во ноември пресуди дека луѓето што живеат во близина на зафатениот римски кружен пат имаат право на по 10.000 евра надомест за изложеност на прекумерна бучава и загадување. Се очекува пониското ограничување на брзината да ги намали нивоата на бучава за околу два децибели во центарот на Рим, соопштија локалните власти.
Свет
(Видео) Падна уште еден кран на Тајланд, двајца мртви
Две лица загинаа откако градежен кран се урна на автопат во Тајланд, што е втора ваква несреќа за два дена. Само ден претходно, при пад на кран во друг дел од земјата загинаа 32 лица, пишува Би-Би-Си.
Последната несреќа се случила на 15 јануари во Самут Сакон, предградие на Бангкок, каде што кранот се користел за изградба на брза сообраќајница. При уривањето биле смачкани неколку автомобили.
A construction crane collapsed on Rama II Road in Samut Sakhon, Thailand 🇹🇭 (15.01.2026) pic.twitter.com/5HF0FJvkip
— Disaster News (@Top_Disaster) January 15, 2026
Во несреќата од 14 јануари, во провинцијата Након Рачасима, кран паднал врз воз во движење, при што биле повредени повеќе од 60 лица.
Градежните работи на двете локации ги изведувала истата компанија – Italian-Thai Development. Властите најавија истраги, а тајландските државни железници соопштија дека ќе ја тужат компанијата.
Фото: Depositphotos

