Свет
Европа во страв од планот на Трамп за Украина: „Сега ја плаќаме цената“
Без оглед на успехот на најновиот обид на Доналд Трамп да ја заврши војната во Украина, Европа стравува дека мировниот договор, без разлика дали ќе се случи порано или подоцна, нема да ја казни или ослаби Русија како што се надеваа европските лидери ставајќи ја безбедноста на континентот во поголем ризик, пишува британската агенција „Ројтерс“.
Европа можеби дури ќе мора да прифати растечко економско партнерство меѓу Вашингтон, нејзиниот традиционален заштитник во НАТО, и Москва, која повеќето европски влади и самото НАТО ја сметаат за најголема закана за европската безбедност.
Иако Украинците и другите Европејци успеаја да се спротивстават на делови од американскиот план од 28 точки за прекин на борбите, кои се сметаа за силно проруски, секој договор веројатно сè уште ќе носи големи ризици за континентот.
Ограниченото влијание на Европа врз преговорите
Сепак, способноста на Европа да влијае врз договорот е ограничена не само затоа што нема моќ да диктира услови.
Тие немаа претставник на разговорите меѓу американските и украинските официјални лица на Флорида за време на викендот и само ќе гледаат од далеку кога специјалниот американски претставник Стив Виткоф ќе го посети рускиот претседател Владимир Путин денес.
„Имам впечаток дека расте свеста дека во одреден момент ќе има грд договор“, рече Лук ван Миделар, основач и директор на тинк-тенкот Бриселски институт за геополитика.
„Трамп очигледно сака договор. Она што е многу непријатно за Европејците е тоа што тој сака договор според логиката на големите сили: Ние сме САД, тие се Русија, ние сме големи сили“.
Рубио се обидува да ги увери Европејците дека нема да бидат исклучени
Државниот секретар на САД, Марко Рубио, рече дека Европејците ќе бидат вклучени во дискусиите за улогата на НАТО и Европската Унија во секое мировно решение.
Но, ваквите зборови им нудат малку утеха на европските дипломати.
Тие велат дека речиси секој аспект од договорот би влијаел на Европа – од потенцијални територијални отстапки до економската соработка меѓу САД и Русија.
Најновата иницијатива исто така предизвика нови европски загрижености во врска со посветеноста на Америка кон НАТО, која се движи од нуклеарен чадор до многубројни системи за оружје, па сè до десетици илјади војници.
Германскиот министер за одбрана Борис Писториус минатата недела изјави дека Европејците повеќе не знаат „на кои сојузи можеме да продолжиме да им веруваме во иднина, а кои ќе бидат трајни“.
Стравови од руски напад врз НАТО
И покрај претходните критики на Трамп кон НАТО, во јуни тој ја потврди својата посветеност кон алијансата и нејзината клаузула за заемна одбрана од член 5 во замена за ветување од Европејците за зголемување на трошоците за одбрана.
Но, плановите на Рубио да го прескокне состанокот на министрите за надворешни работи на НАТО во Брисел оваа недела би можеле само да ја зголемат европската нервоза поради стравувањата дека источна членка на алијансата би можела да биде следната цел на Москва.
„Нашите разузнавачки информации недвосмислено ни кажуваат дека Русија барем ја држи отворена опцијата за војна против НАТО најдоцна до 2029 година“, изјави минатата недела германскиот министер за надворешни работи, Јохан Вадефул.
Европејците стравуваат дека територијалните отстапки би ја охрабриле Русија
Европските претставници велат дека не гледаат знаци оти Путин сака да ја запре инвазијата на Украина. Но, ако го стори тоа, тие се загрижени дека секој договор што не го почитува територијалниот интегритет на Украина би можел да ја охрабри Русија повторно да нападне друга земја.
Сепак, сега се чини веројатно дека секој мировен договор барем би ѝ дозволил на Москва да ја задржи контролата врз украинската земја што ја зазеде со сила, без оглед на тоа дали границите се формално променети или не.
Администрацијата на Трамп исто така не ги отфрли директно руските претензии кон остатокот од регионот Донбас, кој Москва не успеа да го освои по речиси четири години војна.
Покрај тоа, Трамп и други американски претставници јасно ставија до знаење дека гледаат одлични можности за деловни зделки со Москва по завршувањето на војната.
Европските претставници стравуваат дека завршувањето на економската изолација на Русија ќе ѝ даде на Москва милијарди долари за обнова на нејзината војска.
„Ако руската војска е голема, ако нивниот воен буџет е толку голем како што е сега, тие ќе сакаат повторно да го користат“, изјави шефицата за надворешна политика на Европската Унија, Каја Калас, пред новинарите во понеделникот.
Европа не успева да обезбеди влијание врз мировниот договор
Европските лидери се борат да го зајакнат своето влијание врз каков било мировен договор иако Европа обезбеди речиси 180 милијарди евра помош за Украина од руската инвазија во февруари 2022 година.
Европската Унија има голем потенцијален имот во форма на замрзнати руски средства на своја територија.
Но, лидерите на ЕУ досега не успеаја да се согласат за предлогот да ги користат тие средства за финансирање заем од 140 милијарди евра за Украина, што би го одржал Киев на површина и во борба во следните две години.
Во обид да покажат дека може да применат тврда сила, коалицијата на волните, предводена од Франција и Велика Британија, вети дека ќе распореди убедливи сили како дел од повоените безбедносни гаранции за Украина.
Русија ги отфрли таквите сили.
Но, дури и ако бидат распоредени, тие би биле скромни по големина, дизајнирани да ги зајакнат силите на Киев, а не сами да ја заштитат Украина, и би можеле да дејствуваат само со поддршка од Соединетите Американски Држави.
„Европејците сега ја плаќаат цената за тоа што не инвестираат во воени капацитети во последните години“, рече Клаудија Мејџор, виш потпретседател за трансатлантска безбедност во German Marshall Fund, американски тинк-тенк.
„Европејците не се на масата затоа што, да го цитирам Трамп, тие немаат карти“, рече таа осврнувајќи се на февруарските потценувачки забелешки на американскиот претседател за украинскиот претседател, Володимир Зеленски.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
Околу 500 патници заглавени во авиони поради снег во Минхен
Околу 500 патници останале заглавени во авиони на аеродромот во Минхен, откако нивните летови биле откажани поради обилни снежни врнежи. Иако дел од авионите биле подготвени за полетување, патниците не можеле да се вратат во терминалот поради недостиг на автобуси и зафатени паркинг-позиции за авионите.
Повеќе од 100 летови планирани за четврток навечер биле откажани поради снегот, а дел од патниците ја поминале целата ноќ во леталата.
Лоша логистика и ограничен капацитет
Според портпарол на авиокомпанијата Луфтханза, дури и летовите што добиле специјални дозволи за ноќно полетување не можеле да тргнат. Како причина се наведува тоа што сите паркинг-места за авиони во близина на терминалот биле веќе зафатени, а капацитетот на автобусите за превоз на патници бил ограничен.
„Во тој момент сите паркинг-места кај терминалот беа исполнети, а бројот на автобуси е ограничен“, изјавил портпаролот, додавајќи дека организацијата на автобускиот превоз е во надлежност на аеродромот.
Летови кон повеќе европски и светски дестинации
Според информациите на Луфтханза, погодени биле летови кон Сингапур, Копенхаген, Гдањск, Грац и Венеција. Дури во раните утрински часови автобуси пристигнале и ги превезле патниците до терминалот.
Од аеродромот во Минхен кратко соопштиле: „Жалиме за непријатностите што настанаа“.
Студен бран во регионот
Ледениот бран изминатите денови го зафати и Виена, додека хаос беше пријавен и во Марибор, каде што голем број жители останаа без струја, а дел и без вода.
Поради состојбата, во поширокото подрачје на вториот по големина град во Словенија беше прогласена вонредна состојба.
Свет
(Видео) Студентски протести и немири на повеќе универзитети во Иран
Студенти втор ден по ред протестираат на неколку универзитети во Иран, а протестите на места прераснаа во немири, јавуваат локалните новински агенции.
Тензиите се случуваат во период кога земјата се соочува со зголемено американско воено присуство во регионот и обиди за договор со Вашингтон околу нуклеарната програма.
Судири и повредени студенти
Иранската државна телевизија објави снимки од лица за кои тврди дека се „претставувале како студенти“ и нападнале провладини студенти во Техеран. Според извештаите, неколкумина биле повредени откако кон нив биле фрлани камења.
Students at Amir Kabir University in Tehran resisted an attempt by Basij members to stop their rally against the Islamic Republic on Sunday. In the footage, plainclothes Basij members can be seen on the right side. pic.twitter.com/VWXZ0SBiNY
— Iran International English (@IranIntl_En) February 22, 2026
Протести се одржале и на универзитети во Машхад, на североистокот од земјата. Организацијата за човекови права ХРАНА соопшти дека интервенцијата на безбедносните сили предизвикала повреди кај демонстрантите и објави видеоснимки од случувањата.
Пораки против врховниот лидер
Во јавноста се појави и видео од Технолошки универзитет Шариф во Техеран, на кое наводно се слуша како демонстранти го осудуваат врховниот лидер Али Хамнеи, нарекувајќи го „убиствен лидер“.
На снимката се слушаат и повици до Реза Пахлави, синот на соборениот ирански шах кој живее во егзил, да стане нов монарх.
Students at Khajeh Nasir University gathered on the campus on Sunday to protest the government and voice support for exiled Prince Reza Pahlavi, videos shared by the university student newsletter show. pic.twitter.com/awommwsfVv
— Iran International English (@IranIntl_En) February 22, 2026
Продолжување на тензиите
Овие протести следуваат по антивладините демонстрации минатиот месец, кои започнаа поради економските тешкотии и брзо прераснаа во политички барања. Според извештаите, тие немири биле најжестоки од Исламската револуција во 1979 година.
Ситуацијата во Иран и понатаму останува напната, со засилено присуство на безбедносните сили на универзитетите и во поголемите градови.
Свет
Иран e подготвен на компромис со САД за да избегне американски напад, објави Ројтерс
Иран кажал дека е подготвен да направи отстапки во својата нуклеарна програма во разговорите со САД, во замена за укинување на санкциите и признавање на неговото право да збогатува ураниум, со цел да избегне американски напад.
Двете страни и понатаму се длабоко поделени – дури и околу обемот и редоследот на олеснувањето на строгите американски санкции – по две рунди разговори, изјавил висок ирански функционер за Ројтерс.
Сепак, Ројтерс за првпат објавува дека Иран нуди нови отстапки откако разговорите завршија минатата недела, кога страните изгледаа далеку од договор и поблиску до воен конфликт.
Аналитичарите велат дека овој потег сугерира оти Техеран се обидува да ја одржи дипломатијата жива и да спречи голем американски напад.
Функционерот изјавил дека Техеран сериозно би разгледал комбинација од испраќање половина од својот највисоко збогатен ураниум во странство, разредување на остатокот и учество во создавање регионален конзорциум за збогатување – идеја што периодично се споменува во долгогодишната дипломатија поврзана со Иран.
Иран би го сторил тоа во замена за американско признавање на неговото право на „мирно нуклеарно збогатување“ во рамки на договор што би вклучувал и укинување на економските санкции, рекол функционерот.
Дополнително, Иран понудил можност американски компании да учествуваат како изведувачи во големите нафтени и гасни индустрии на Иран, во рамки на преговорите за решавање на деценискиот спор околу нуклеарните активности на Техеран.
„Во рамки на економскиот пакет што се преговара, на Соединетите Држави им се понудени можности за сериозни инвестиции и конкретни економски интереси во иранската нафтена индустрија“, изјавил функционерот.
Вашингтон го гледа збогатувањето ураниум во Иран како можен пат кон нуклеарно оружје. Иран негира дека има намера да развива нуклеарно оружје и бара неговото право на збогатување ураниум да биде признаено.
Иран и САД ги обновија преговорите претходно овој месец, додека САД го зголемуваат своето воено присуство на Блискиот Исток. Иран се закани дека ќе ги нападне американските бази во регионот доколку биде нападнат.
Иранскиот функционер изјавил дека најновите разговори ја нагласиле разликата меѓу двете страни, но подвлекол дека „постои можност за постигнување привремен договор“ додека преговорите продолжуваат.

