Свет
Кина пронајде извори на енергија доволни за 60.000 години
Кина објави дека направила голем чекор во потрагата по одржливи извори на енергија со откритието што може да го промени глобалниот енергетски пејзаж.
Имено, во рударскиот комплекс Бајан Обо, едно од најважните наоѓалишта на ретки минерали во светот, геолозите идентификувале огромни наоѓалишта на ториум – радиоактивен елемент, кој, според експертите, би можел да ги задоволи енергетските потреби на Кина во следните 60.000 години. Ова откритие од дури милион тони ториум многумина веќе го нарекуваат пресвртница во развојот на нуклеарната технологија и транзиција кон чиста енергија.
Откритието доаѓа во време кога Кина забрзано бара алтернативни извори на енергија за да ја намали зависноста од јаглен, да го стабилизира снабдувањето и да ги намали емисиите на стакленички гасови.
Бидејќи областите богати со ториум се мапирани на дури 234 локации во Кина, Пекинг одлучи да вложи напори во развојот на технологии што би можеле да ја направат основа за идните нуклеарни централи.
Ториумот е радиоактивен елемент, кој се наоѓа во природата во многу поголеми количини од ураниумот. Научниците го гледаа како можна замена за ураниумот во нуклеарните реактори со децении, но само во последните неколку години имаше сериозни инвестиции во развојот на технологии што би можеле да го користат. Главната предност на ториумот е тоа што може да произведе многу повеќе енергија од ураниумот – процените сугерираат дека ториумот има до 500 пати поголем енергетски потенцијал од ураниум-232, кој вообичаено се користи во нуклеарните централи.
Реакторите со ториум произведуваат помалку радиоактивен отпад, побезбедни и постабилни се и носат помал ризик од топење на јадрото. Дополнително, отпадот што се создава со неговото распаѓање е радиоактивен за пократок временски период, така што проблемот со долгорочно складирање на нуклеарниот отпад е значително намален.
За разлика од ураниумот, ториумот не може лесно да се користи за производство на нуклеарно оружје, што го прави поприфатлив од безбедносна перспектива. Конечно, ториумот е пообилен, поевтин за екстракција, а депозитите се порамномерно распоредени во светот.
Ториумот го има и во Европа, иако наоѓалиштата се помали од оние во Азија или Австралија. Во Европа најзастапен е во Норвешка, а значителни количини се откриени и во Финска, Шведска, Франција и во Португалија.
Поголемиот дел од ториумот во Европа се наоѓа во форма на моназитни песоци, кои често се појавуваат заедно со руди од ретка земја и титаниум. Норвешка е особено интересна бидејќи нејзините наоѓалишта се поврзани со големи наоѓалишта на ретки минерали во јужниот дел на земјата.
Иако Европа во моментот нема големи проекти за развој на реактори за ториум како Кина, интересот за ториумот расте токму поради тоа што нуди можност за користење на домашните ресурси за сигурно и стабилно снабдување со енергија, без зависност од увоз на ураниум или фосилни горива.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
Растат цените на становите во ЕУ – Унгарија рекордер со зголемување од 275%
Во периодот од 2015 до крајот на 2025 година, цените на становите во ЕУ во просек пораснале за 63,6%, додека закупот на живеалишта се зголемил за 21,1%, покажуваат податоците на Евростат.
Додека кириите бележат стабилен раст без поголеми турбуленции, цените на становите имале осцилации, со периоди на застој и фази на екстремно брз раст.
Унгарија рекордер по поскапување
Кога се набљудуваат поединечни земји, Унгарија е апсолутен рекордер по поскапување, со раст на цените на становите од 2015 година од дури 275%.
Покрај Унгарија, цените се повеќе од удвоени во уште 11 земји, а на врвот на листата се Португалија, Литванија и Бугарија, каде порастот надминал 150%.
Единствена земја со поевтини станови
Финска е единствената земја каде цените на недвижностите денес се пониски отколку пред десет години, со благо намалување од 2%.
Во наведениот период, зголемување на станарините е забележано во сите членки на ЕУ, а најтешка е ситуацијата во Унгарија, каде кириите се зголемени за 107%, односно повеќе од удвоени.
Висок раст на трошоците за домување е забележан и во Литванија, Словенија, Полска и Ирска, каде станарите се соочуваат со поскапувања од над 70%, објави Евростат.
Свет
(Фото+видео) Катастрофа во Викторија: беснеат стотици пожари, уништени куќи, илјадници без струја
Во австралиската сојузна држава Викторија во последните 24 часа избиле повеќе од 250 пожари, од кои 11 се класифицирани како големи и сѐ уште се активни. Над 19.000 домаќинства и објекти се без електрична енергија, јавуваат локалните власти.
Пожарот кај Лонгвуд во централната Викторија сега опфаќа површина од 142.421 хектар.
Портпаролката на Државниот контролен центар оцени дека состојбата во тој регион е „многу динамична“, додека силниот ветер, со удари до 50 км/ч, дополнително ја отежнува работата на пожарникарите.
View from a helicopter of the bushfires near Yea in Victoria, Australia.
Temperatures on Friday and Saturday are forecast to hit record highs for most states and territories, with Victoria and South Australia in particular bracing for dangerous fire conditions due to strong… pic.twitter.com/FOgdxFEVvT
— Massimo (@Rainmaker1973) January 10, 2026
Досега се уништени повеќе од 130 објекти, но се очекува бројот да се зголеми додека спасувачките екипи го проверуваат теренот. Локалните медиуми јавија дека три лица се водат како исчезнати. Квалитетот на воздухот е „лош“ во околу две третини од државата, а делови од чадот стигнале дури и до Нов Зеланд.
😯#Australia gripped by massive fires: Tens of thousands of homes without power, people missing
Australia’s state of #Victoria has declared a state of emergency due to extremely severe bushfires. The emergency measures cover 18 municipalities, as well as one ski resort.
At… pic.twitter.com/LvgDiP2Ys8
— News.Az (@news_az) January 10, 2026
Прогнозите за северниот дел на Викторија предвидуваат температури до 46 степени Целзиусови и силни ветрови.
Свет
(Видео) Трамп: САД ќе го преземат Гренланд „на полесен или на потежок начин“
Американскиот претседател, Доналд Трамп, повторно се закани со преземање на Гренланд, порачувајќи дека САД ќе го сторат тоа „на полесен или на потежок начин“, без оглед на ставот на Данска.
„Ќе преземеме нешто во врска со Гренланд, им се допаѓало тоа ним или не, затоа што ако ние не го направиме тоа, Русија или Кина ќе го преземат Гренланд, а ние не сакаме Русија или Кина да ни бидат соседи“, изјави Трамп, одговарајќи на новинарски прашања.
Тој додаде дека би претпочитал да се постигне договор, но остави отворена закана.
„Би сакал ова да го решиме со договор, знаете, на полесен начин. Но ако тоа не го направиме на полесен начин, ќе го направиме на потежок начин“, рече Трамп.
Trump: "We are going to do something on Greenland whether they like it or not because if we don't, Russia or China will take over Greenland. If we don't do it the easy way we're gonna do it the hard way." pic.twitter.com/Pb29UqBzCC
— Aaron Rupar (@atrupar) January 9, 2026
И покрај предупредувањата од данската премиерка Мете Фредериксен, која неодамна изјави дека американски напад врз Гренланд би значел крај на НАТО, Трамп продолжи да тврди дека ја поддржува Алијансата и тврди дека без неговата политика НАТО не би опстанал.
Идејата за американско преземање на Гренланд датира уште од 2019 година, кога Трамп првпат јавно ја спомена за време на својот прв претседателски мандат. Предлогот и тогаш наиде на брзо противење од данските и гренландските лидери.
Тој повторно ја актуелизираше темата во последните недели, особено по американскиот напад врз Венецуела и апсењето на претседателот Николас Мадуро и неговата сопруга, настан што ја отсликува сè поофанзивната позиција на Белата куќа.
Во меѓувреме, жителите на Гренланд повеќепати ја изразија својата одбивност да станат дел од САД – според анкета од 2025 година, 85 отсто од населението ја отфрла таа идеја. Истражувањата, исто така, покажуваат дека само 7 отсто од Американците поддржуваат можна американска воена интервенција на територијата.

