Свет
Новинарите Марија Реса и Димитриј Муратов добитници на Нобеловата награда за мир
Комитетот за мир, кој е специјално избран од норвешкиот парламент, денеска во Осло ги објави имињата на добитниците на Нобеловата награда за мир.
Победници за 2021 година се Марија Реша и Димитриј Муратов за слобода на говорот на Филипините и Русија.
На 1 март, Нобеловата фондација објави дека вкупно 329 кандидати биле номинирани за годинашната Нобелова награда за мир. Имињата на некои луѓе кои би можеле да бидат кандидати беа споменати во јавноста порано, а тоа се активистката за животна средина Грета Турнберг и противникот на Кремљ-Алексеј Навални.
Се споменуваа и Светската здравствена организација (СЗО), Алијансата за вакцини (ГАВИ), Високиот комесаријат на ОН за бегалци (УНХЦР) и Репортери без граници (РСФ).
Наградата за мир се доделува во Осло, за разлика од другите Нобелови награди доделени во Стокхолм и традиционално се доделува на 10 декември, денот кога почина основачот на наградата, шведскиот научник и индустријалец Алфред Нобел.
Нобеловата сезона почна во понеделникот со објавувањето на добитникот на Нобеловата награда за медицина. Овогодишните победници се американските научници Дејвид Џулиус и Ардем Патапутијан за откривање на рецептори за температура и допир.
Во вторникот беа објавени добитниците на Нобеловата награда за физика, Сукуро Манабе, Клаус Хаселман и Giorgорџо Париси. Тие беа наградени за револуционерен придонес во разбирањето на сложените физички системи.
Во средата Нобеловата награда за хемија им беше доделена на германскиот научник Бенјамин Лист и британскиот научник Дејвид Мекмилан за развој на асиметрична органокатализа.
Во четвртокот Нобеловата награда за литература беше доделена на Абдулразак Гурна, кој беше доделен за емпатично и бескомпромисно претставување на последиците од колонијализмот и судбината на бегалците заробени меѓу културите и континентите, се вели во одлуката.
Нобеловата сезона ќе заврши в понеделник со објавување на добитниците на наградата за економија.
Нобеловата награда се состои од златен медал, диплома и чек од девет милиони круни (околу еден милион евра), а паричниот износ на наградата е поделен ако има повеќе лауреати во една дисциплина.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Франција го одложува самитот на Г7 поради UFC борба на роденденот на Трамп
Франција ќе го одложи овогодинешниот самит на Г7 за да избегне преклопување со големиот спектакл на борби планиран во Белата куќа на 80-тиот роденден на американскиот претседател Доналд Трамп, на 14 јуни, објавува „Политико“, повикувајќи се на двајца функционери запознаени со планирањето.
Собирот на лидерите на најмоќните економии во светот првично беше закажан за 14-16 јуни во Евиан-ле-Бен, Франција, на брегот на Женевското езеро. Сепак, бидејќи датумот се совпадна не само со роденденот на Трамп, туку и со Денот на знамето во САД, самитот беше поместен и сега ќе се одржи од 15-17 јуни.
Причината за одложувањето е настан што Трамп го најави уште во октомври – „голема борба во UFC“ на тревникот на Белата куќа. Извршната директорка на „Ultimate Fighting Championship“, Дана Вајт, вчера за „CBS News“ потврди дека логистичките детали се финализирани и дека се очекуваат до 5.000 гледачи на Јужниот тревник на Белата куќа.
Канцеларијата на францускиот претседател Емануел Макрон не сакаше директно да потврди дали промената на датумот, која сега е официјално објавена на веб-страницата на Г7, е поврзана со настанот на UFC. Тие само рекоа дека новиот распоред е „резултат на консултации со партнерите на Г7“.
Американската амбасада во Париз не одговори веднаш на барањето за коментар, а можноста за одложување на самитот поради роденденот на Трамп првпат ја објави локалниот медиум „LeMessager“.
фото/депозитфотос
Свет
Велика Британија, Франција и Германија: Употребата на „Орешник“ од страна на Русија е ескалација
Лидерите на Велика Британија, Франција и Германија ја опишаа употребата на балистичката ракета со среден дострел „Орешник“ од страна на Русија во западна Украина како „ескалирачка и неприфатлива“, според резимето од нивниот повик објавено од канцеларијата на британскиот премиер, Кир Стармер.
Стармер разговараше за ситуацијата во Украина со германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон.
Русија употреби ракета со среден дострел „Орешник“ во напад врз западна Украина, објави денеска новинската агенција ТАСС, повикувајќи се на руското Министерство за одбрана. Ова е втор напад врз Украина во кој е употребено ова оружје.
Според руското Министерство за одбрана, нападот е извршен како одговор на „терористичкиот напад“ од страна на Киев врз резиденцијата на рускиот претседател Владимир Путин на 29 декември 2025 година. Украина го негираше нападот врз резиденцијата на Путин и ја обвини Москва за лажни тврдења за да ги оправда нападите врз владини згради во Киев.
Денови по самитот на кој европските земји ветија дека ќе понудат војници на Украина во случај на прекин на огнот, додека Вашингтон поддржа давање безбедносни гаранции за Киев, Европската унија соопшти дека Москва се обидува да ги заплаши сојузниците на Украина.
„Извештајот за употребата на ракетата „Орешник“ од страна на Русија е јасна ескалација против Украина и е наменет како предупредување до Европа и САД“, напиша шефицата за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас, на X. Таа додаде дека е потребно да се зајакне противвоздушната одбрана и „да се зголеми цената на оваа војна за Москва, вклучително и построги санкции“.
Русија прво испали ракета „Орешник“ кон украинскиот индустриски град Днепар во ноември 2024 година. Путин тврди дека западните системи за воздушна одбрана не се способни да го пресретнат „Орешник“ и рече дека може да погоди цели и во Западна Европа.
Западните воени аналитичари предупредуваат дека „Орешник“ е способен да носи нуклеарна боева глава.
фото/епа
Свет
Уапсен сопственикот на барот во Швајцарија каде загинаа 40 млади луѓе
Жак Морети, сопственик на барот Le Constellation во Кранс-Монтана, каде што 40 млади луѓе ги загубија животите, а 116 други беа повредени во пожар на новогодишната ноќ, е уапсен. Неговата сопруга Џесика Морети е ослободена по сослушувањето. Одлуката за негово апсење ја донесе обвинителството во Сион поради ризик од бегство, јавуваат италијанските медиуми.
Морети, француски државјани од Корзика, беа сослушани утрово во Сион по обвинение за убиство, нанесување повреди и палење од небрежност. По повеќе од шест часа сослушување, Жак Морети беше однесен со полициско возило, додека неговата сопруга Џесика ја напушти зградата на обвинителството во придружба на нејзиниот адвокат.
„Моите мисли се цело време со жртвите. Ова е незамислива трагедија и се случи токму во нашиот бар. За тоа сакам да се извинам“, рече таа низ солзи.
Промената во пристапот на обвинителот дојде откако беше откриено дека двојката избришала серија видеа од социјалните медиуми поврзани со трагедијата. Ризикот од уништување на доказите, заедно со ризикот од бегство, ги натера властите да го уапсат. Обвинителството истакна дека Морети е француски државјанин, а Франција не дава лесно екстрадиција.
Адвокатите што ги претставуваат семејствата на жртвите изразија незадоволство од досегашниот тек на истрагата.
„Очекуваме нашите клиенти, семејствата, да добијат одговори, да се чувствуваат слушнати и да ги утврдат сите одговорности, од А до Ш“, рече Ромен Жордан, еден од адвокатите.
Неговиот колега Себастијан Фанти беше уште поостар, критикувајќи ја одлуката за претходно апсење на Морети.
„Требаше веднаш да бидат уапсени за да можат да се соберат сите докази и да се додадат во досието. Тоа беше колосална грешка. Доказ е што успеале да деактивираат дел од нивната веб-страница и да избришат содржина од социјалните мрежи што би можела да биде корисна“, изјави Фанти за швајцарската телевизиска станица Rts.
Во меѓувреме, канцеларијата на обвинителот во Рим започна сопствена истрага за смртта на шест италијански државјани и нареди обдукции на нивните тела, што швајцарските власти не го направија пред нивната репатријација. Оваа одлука ќе им овозможи на семејствата на жртвите пристап до документацијата и да учествуваат во постапката. Обвинителите во Брисел и Париз, исто така, започнаа свои истраги за смртта на нивните граѓани.
За потсетување, вчера се појави и информација дека безбедносните камери наводно ја снимиле сопственичката Џесика Морети како го напушта запалениот клуб носејќи каса со пари во рацете.
Сведоците исто така рекоа дека сопственичката избегала со касата цврсто стегната во рацете додека гостите биле зафатени од пламен. Затоа полицијата ги прегледува сите достапни снимки од клубот, вклучувајќи ги, секако, и оние од надзорните камери кои првенствено го покриваа влезот во барот.
Според досегашните информации, Морети била во клубот во моментот на пожарот со својот син од првиот брак, кој бил и раководител на персоналот, а самата таа претрпела изгореници на раката. Нејзиниот сопруг и ко-сопственик на клубот, Жак, во тоа време бил на друго место.
Снимките од уличните камери наводно го покажуваат драматично различното однесување на мајката и синот. Додека младиот човек одвнатре се обидувал да ги скрши плексиглас панелите на верандата за да ги ослободи заробените гости, таа, како што се појавува на снимката, избегала на улицата – со касата во рацете.
Доколку се потврди автентичноста на снимката, овој детаљ би можел значително да ја влоши правната положба на сопственикот. Таа и нејзиниот сопруг Жак се обвинети за убиство од небрежност, предизвикување телесни повреди и палење, а сопственичката на барот сега би можел да се соочи и со обвиненија за непружање помош.
Обвинителката Беатрис Пилу, исто така, размислува за зголемување на обвиненијата за да вклучи и можна намера за двајцата осомничени. Неколку елементи укажуваат дека сопствениците биле свесни за огромниот ризик за гостите: од лесно запаливите материјали што се користат за таванот и затворените излези за итни случаи, до целосното отсуство на систем за противпожарна заштита и апарати за гаснење пожар.
фото/епа

