Свет
На изборите во Баскија може да победи партијата која сака независност од Шпанија

Баскиската сепаратистичка партија Билду, која влече корени од политичкото крило на сега веќе непостоечката вооружена група ЕТА, би можела за првпат да победи на регионалните избори денеска во автономната шпанска заедница Баскија, потенцијално со импликации за националната влада.
Предизборните анкети покажуваат дека левичарската партија за независност ЕХ Билду тесно ја предводи умерената, десничарска партија ПНВ, која долго време владее со северниот регион, еден од најбогатите во Шпанија и Европа.
И двете имаат поддршка од околу 30 отсто, според анкетите, што значи дека ниту една од нив нема да може да владее самостојно и на секоја ќе ѝ треба поддршка од владејачката Шпанска социјалистичка работничка партија (ПСОЕ) на премиерот Педро Санчез, која претходно рутински соработуваше со ПНВ.
На ПСОЕ, од друга страна, ѝ е потребна поддршката од двете баскиски партии, како и од каталонските сепаратисти, во високо поделениот национален парламент за да може да управува со земјата.
Билду, основана во 2011 година како коалиција на баскиските левичарски партии, првично беше забранета поради сомневање за блискост со ЕТА, чии милитанти убија повеќе од 850 луѓе во 50-годишната борба за независност.
Партијата Билду, во која некои членови се поранешни милитанти или симпатизери на ЕТА, јавно го отфрли насилството, но не ги осуди дејствијата на вооружената група.
Во предизборната кампања не се залагаше за целосна независност, туку за поголема автономија и се очекува да има корист од падот на поддршката за Подемос, левичарската партија која претходно беше во коалициска влада на национално ниво.
Минатата година Санчез стана првиот шпански премиер кој преговараше со Билду, што наиде на остри критики од конзервативните противници.
За време на изборната кампања во Баскија, ПСОЕ се обидуваше да се дистанцира од Билду и изгледаше посклона да продолжи да владее заедно со ПНВ, која може да застане со ПСОЕ во поддршка на Билду доколку победи сепаратистичката партија.
Баскија има еден од највисоките регионални БДП по глава на жител во Европа. Откако ЕТА го објави своето целосно распуштање во 2018 година, немаше обиди за отцепување како едностраното прогласување независност на Каталонија во 2017 година, што доведе до најтешката политичка криза во Шпанија во последните децении.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Свет
Токио објави видео од вештачка интелигенција од ерупцијата на вулканот Фуџи за да ги подготви жителите

Вулканот Фуџи не еруптирал од 1707 година. Сепак, за да го одбележат Денот на подготвеност за вулкански катастрофи, властите во Токио објавија вештачки генерирани видеа кои симулираат потенцијална вулканска ерупција.
Видеата, објавени оваа недела, имаат за цел да ги подготват 37-те милиони жители на поширокото метрополитенско подрачје на Токио за потенцијална катастрофа.
Видео од Владата на Токио предупредува дека ерупцијата може да се случи „во секое време, без предупредување“. Видеото покажува вулканска пепел како го обвива центарот на Токио, на околу 100 километри оддалеченост, за неколку часа, парализирајќи го сообраќајот, прекинувајќи го снабдувањето со храна и електрична енергија и предизвикувајќи долгорочни респираторни проблеми.
Видеото завршува со пораката: „Мора да се вооружиме со факти и да се подготвиме за катастрофа во нашиот секојдневен живот“. Еден кадар ја прикажува оставата на семејството полна со конзервирана храна и комплети за прва помош.
Токиските власти соопштија дека во моментов нема знаци за ерупција на вулканот Фуџи. „Симулацијата е дизајнирана да ги опреми жителите со точно знаење и мерки за подготвеност што можат да ги преземат во случај на вонредна состојба“, се вели во соопштението.
Но, видеата предизвикаа вознемиреност и конфузија кај некои жители. „Дали навистина има знаци на ерупција? Зошто сега слушаме работи како „може да падне 10 сантиметри пепел“, дури и во Токио? Се прашувам зошто ова се случува одеднаш“, рече Шиничиро Карија, 57-годишен вработен во болница.
Европа
Кремљ: Тешко е да се замисли дека нашите дронови летаат над Германија

Според „Њујорк тајмс“, беспилотни летала што им припаѓаат на Русија или на нејзините посредници летале над рутите што транспортираат американски воени резерви во Германија.
Повикувајќи се на американски и западни претставници, весникот наведува дека Москва собира разузнавачки информации што би можеле да се искористат за „интензивирање на саботажната кампања на Кремљ“ и „помош на неговите сили во Украина“. Американските и германските претставници „разговараат за руските саботажни напори“, се додава во статијата.
Запрашан за извештајот, портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, рече дека Москва немала време детално да го проучи. „Но, тешко е да се замисли“, рече тој.
„Затоа што тогаш Германците би го виделе јасно и тешко дека би молчеле. Значи, се разбира, сето ова повеќе личи на уште една измислица на весникот“.
Европа
(Видео) Се урна Ф-16 во Полска, пилотот загина

Полски воен авион Ф-16 се урна за време на проба за аеромитинг во Радом, централна Полска, при што загина пилотот, соопшти војската.
A Polish F-16 Tiger Demo jet crashed while rehearsing for the Radom Air Show 2025, which is set to take place on August 30 and 31 in Poland.
The pilot didn't manage to eject and died as a result of the crash. pic.twitter.com/zJ5Ao3TRpv
— TabZ (@TabZLIVE) August 28, 2025
„Пилот на полската армија загина во падот на авионот Ф-16 – офицер кој секогаш ѝ служел на својата земја со посветеност и голема храброст. Оддавам почит во негово сеќавање“, напиша министерот за одбрана Владислав Косињак-Камиш на X откако пристигна на местото на несреќата.
We are deeply saddened to hear the news that Major Maciej “SLAB” Krakowian, pilot of the Polish F-16 Tiger Demo Team, lost his life this afternoon during a rehearsal for the Radom Airshow. Our thoughts are with his family, friends and colleagues. pic.twitter.com/4iVUF0oYpm
— RAF Cosford Air Show (@cosfordairshow) August 28, 2025
Високата команда на вооружените сили соопшти дека авионот бил од 31-та тактичка воздухопловна база кај Познањ и дека нема повредени цивили. „Спасувачките операции веднаш беа започнати на местото на настанот“, се вели во соопштението.
Снимките објавени од полските медиуми го покажуваат Ф-16 како изведува ротирачко движење пред да се сруши и да се запали додека се лизга по земјата.
Локалните медиуми јавуваат дека авионот се урнал на пистата околу 19:30 часот, дека пистата е оштетена и дека аеромитингот во Радом е откажан.
фото: принтскрин