Европа
„Не сакам да умрам!“ – убиството во ресторанот во Турција предизвика бурни реакции во јавноста

Грозоморното убиство што се случи на 18 август во градот К’риккале во централна Турција, при кое осомничениот Федаи Варан (43) во еден ресторан на најпрометната улица на градот ја уби својата поранешна сопруга Емине Булут пред нивната 10-годишна ќерка, го актуелизира повторно проблемот на насилството врз жените во земјата. Оваа семејна драма во која мажот со нож ѝ ја пресече вратната артерија на бившата сопруга, а која беше забележана со видеоснимка во која се слушаат последните зборови на жртвата: „Не сакам да умрам!“ предизвика лавина реакции во јавноста. Настанот кој побуди бурни реакции во јавноста, особено кај женските здруженија и активисти, интелектуалците, музичарите и спортистите со денови е ударна тема на телевизиските програми во Турција.
Познатата адвокатка и заштитничка на правата на жените, Кезбан Хатеми, која беше гостин во една од емисиите на оваа тема, во телевизијата „Хабертурк“, истакна дека проблемот лежи во системот на доминантно машко општество и причините не треба да се бараат ниту во религијата ниту во нешто друго, туку во обичајното право и притисокот на средината, а решението на проблемот меѓу другото го гледа и во разоружување на цивилите.
Министерот за внатрешни работи на Турција, Сулејман Сојлу, во истата програма во врска со случајот изнесе интересен податок за апликацијата КАДЕС (Апликација за поддршка за жените) на министерството која се применува во земјата од март 2015 година. Со оваа апликација се овозможува потенцијалната жртва во случај на опасност по живот, со притискање на само едно копче да прати сигнал за помош до органите на безбедност, наместо да го врти телефонскиот број на полицијата. Оваа апликација, иако е ставена во употреба пред повеќе од три години, за жал, не добила многу голема општествена поддршка бидејќи освен министерството и неколку женски здруженија кои ја објавиле на своите сајтови, не била доволно рекламирана. Поради тоа, апликацијата на своите телефони ја симнале само 70 илјади лица, но паѓа во очи фактот дека по убиството на Емине Булут, кое ја разбрани јавноста, оваа бројка нагло се искачила на 182 илјади лица.
Според податоците на Министерството за внатрешни работи, во Турција во 2018 г. имало намалување во бројот на убиства за 25 отсто во однос на порано, но во 2019 г. бројот на убиства се зголемува. Според министерот Сојлу, доколку се споредуваат податоците, во САД во 2015 г. во Турција на милион жени бројот на убиени бил 5, а во САД тој број бил четирипати поголем. За решавање на овој сложен проблем министерот истакнува дека треба да се направи т.н. „рециклирање на менталитетот“. Министерството веќе презема одредени чекори во овој поглед, меѓу кои се наоѓа и планот за вработување на 3 илјади жени полицајци, помеѓу другото и со цела жените кога ќе дојдат во полициска станица да ги дочека жена. Овој податок е битен поради поплаките дека во голем број случаи и покрај пријавите во полиција голем дел од жените во полициската станица се убедуваат да се вратат во своите домови и на тој начин се одложува случајот.
Министерот Солју истакнува дека исламската вера и култура не дозволуваат вакво однесување кон жената. Како битен фактор за насилството врз жените министерот Сојлу го истакнува и влијанието на степенот на образованието. Новинарката Нихал Бенгису од телевизија „Хабертурк“ истакнува дека треба да се бараат начини на жената да почне се гледа како на човек, а не како на жена и дека значаен проблем е и токму тоа што во општеството на жената ѝ се придаваат атрибути на светица кои токму и ѝ наштетуваат, па таквиот пристап доведува до тоа таа одеднаш да може да се перцепира и како ѓавол. Познатиот турски новинар Фатих Алтајли ги отфрла мислењата дека давање голем публицитет на убиствата на жените поттикнува други убиства и смета дека проблемот лежи во воспитанието, кое почнува од мајката која треба да го расне синот не како машко туку првенствено како човек.
Постојат и мислења дека врз насилството на жените влијаат и телевизиските серии со начинот на прикажување на жената во општеството.
Според извештајот на Претседателството на Полициската академија насловен „Податоци и анализи на убиствата на жени во светот и во Турција во 2017-2018-2019“, кој е објавен во април 2019 г., во Турција во последните 3 години 932 жени биле жртви на убиство. Најголем број убиства биле извршени во трите најголеми града на земјата: Истанбул, Анкара и Измир, а 46 отсто на извршителите на убиствата и жртвите имале основно образование.
Повеќе од половина од убиствата на жени биле извршени со огнено оружје, за кое во 83 отсто случаи не се поседувала дозвола, а 31,9 отсто биле извршени со нож или други предмети. 15 отсто од убиствата се случиле на улица, додека поголемиот дел дома. Цел на убиство биле жени од сите возрасти, а најстарата жртва во последните три години била 88-годишна жена.
Асуде А. Кочан
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Европа
Европски научници: Пожарите на Медитеранот се директна последица од климатските промени

Незапаметени пожари ги опустошија северна Шпанија и Португалија во последните недели, а Европската Унија се соочува со најлошата сезона на пожари откако започнаа евиденциите во 2006 година. Рекорден број од еден милион хектари изгоре низ Унијата, површина приближно половина од големината на Велс, објави Би-би-си.
Шпанија и Португалија се особено тешко погодени, а научниците од ЕУ проценуваат дека е изгорена околу 1% од целиот Пиринејскиот Полуостров. Повеќе од две третини од вкупната изгорена површина во ЕУ е во овие две земји. Според Европскиот информативен систем за шумски пожари „Коперник“ (EFFIS), повеќе од 400.000 хектари изгореле во Шпанија од почетокот на годината до 26 август. Ова е шест пати повеќе од просекот за истиот период помеѓу 2006 и 2024 година. Соседна Португалија, исто така, бележи рекордни 270.000 хектари изгорени, речиси пет пати повеќе од просекот.
Вкупно, 684.000 хектари се изгорени на Пиринејскиот Полуостров оваа година, при што поголемиот дел од оваа површина е изгорена за само две недели. Пожарите се концентрирани во шумските области на северна Португалија и во шпанските региони Галиција, Астурија и Кастиља и Леон. Пожарот не ги поштеди ниту заштитените подрачја како што е Националниот парк Пикос де Европа, ниту трасата на мрежата за поклонение Камино де Сантијаго, која привлекува повеќе од 100.000 посетители во лето.
Овие настани предизвикаа најголема мобилизација на пожарникари во рамките на Механизмот за цивилна заштита на ЕУ досега.
Чадот од пожарите драстично го влоши квалитетот на воздухот, носен од јужните ветрови до Франција и Обединетото Кралство. Во посебна студија, научниците од групата World Weather Attribution на Империјал колеџ во Лондон директно ја поврзаа влошената сезона на пожари во Медитеранот со климатските промени.
Пожарите, исто така, создаваат маѓепсан круг со ослободување на огромни количини јаглерод диоксид (CO2) во атмосферата, што дополнително ја затоплува планетата. Според податоците на ЕУ, CO2 ослободен од пожарите во Шпанија оваа година достигна рекордни 17,68 милиони тони.
Експертите предупредуваат дека почестите и посериозни пожари низ Европа веројатно ќе продолжат.
фото: принтскрин
Европа
Принцот Хари оди во Велика Британија на третата годишнина од смртта на баба му, кралицата Елизабета

Британскиот принц Хари ќе пристигне во Обединетото Кралство на 8 септември, на третата годишнина од смртта на баба му, кралицата Елизабета Втора, за да присуствува на церемонијата на доделување награди за добротворната организација. Хари живее во Калифорнија откога се повлече од кралското семејство во 2020 година. Тој ќе се врати во својата татковина за да присуствува на 20-годишнината од наградите „Велчајлд“, се вели на веб-страницата на добротворната организација.
Хари е покровител на добротворната организација веќе 17 години, а за време на настанот на 8 септември ќе се сретне со тешко болни деца и со нивните семејства и ќе додели награда на инспиративно дете.
„Се чувствувам привилегиран што можам да присуствувам на наградите ‘Велчајлд’“, рече Хари.
View this post on Instagram
Неговото враќање во Обединетото Кралство сигурно ќе ги разгори шпекулациите за помирување со кралското семејство, пишува агенцијата „Франс прес“. Хари во интервју за Би-би-си во мај изјави дека сака да се смири со својот татко, кралот Чарлс III. Истиот месец 40-годишниот принц последен пат беше виден во својата татковина, каде што пристигна на судско рочиште.
„Мејл он сандеј“ објави фотографии во јули од состанокот меѓу кралот и советниците на Хари, што беше протолкувано како прв чекор кон помирување. Кралицата Елизабета II почина на 8 септември 2022 година во нејзината шкотска резиденција Балморал. Принцовите Вилијам и Хари последен пат беа видени заедно неколку дена подоцна во замокот Виндзор.
Расколот меѓу Хари и кралското семејство дополнително се влоши на почетокот на 2023 година кога принцот ги објави своите мемоари, во кои беше особено критичен кон својот брат и кон принцезата Кејт.
фото: принтскрин
Европа
„Родено и убиено под руски оган“: 2-годишно девојче загина во нападот врз Киев

Во еден од најсмртоносните руски напади врз Киев во последните месеци загинаа најмалку 23 лица вклучувајќи ги двегодишната Ангелина и мајка ѝ. Нивната приказна, објавена од „Киев пост“, стана симбол на трагичната реалност на војната.
Ангелина е родена 2022 година додека градот бил под гранатирање, а нејзиниот живот бил прекинат три години подоцна во истите околности – под руски ракети.
She was born under Russian fire.
She died under Russian fire.Angelina came into this world in 2022 — during a Russian shelling. Yesterday, Russia killed her and her mother. They were among the dead in a missile strike on Kyiv.
Another Ukrainian child who never knew peace. pic.twitter.com/idxNdCNfBq
— KyivPost (@KyivPost) August 29, 2025
Нападот се случи вчера кога, според украинските власти, Русија лансира 598 беспилотни летала и 31 ракета кон разни делови од Украина. Иако воздушната одбрана собори 563 беспилотни летала и 26 ракети, бројот на ракети беше превисок, а Киев беше меѓу најтешко погодените градови. Тоа беше втор најголем руски напад врз Киев од почетокот на војната.
This teddy bear belonged to little Angelina. It’s in the picture above. pic.twitter.com/P2HD369NT5
— Victoria (@victoriaslog) August 29, 2025
Руското Министерство за одбрана тврдеше дека целите биле воени и индустриски цели, но биле погодени и станбени области, уништени згради и изгубени цивилни животи. Меѓу нив е и Ангелина, девојче кое, како што истакнаа украинските медиуми, „се родило под руски оган и починало под руски оган“.
фото: принтскрин