Свет
Планетата Марс има цврсто јадро, открија научниците
Научниците од НАСА, проучувајќи во самото срце на планетата Марс, открија структура што не ја очекуваа. Длабоко во внатрешноста на планетата, сеизмичките податоци од лендерот InSight открија цврста маса со пречник од околу 600 километри.
Ова откритие не само што е во спротивност со претходните сознанија за целосно течното јадро на Црвената планета, туку и не се вклопува во сегашното разбирање на нејзиниот состав, пишува Science Alert.
„Невообичаено е Марс да има цврсто јадро“, рече тимот предводен од сеизмологот Хуисинг Би од Универзитетот за наука и технологија на Кина.
„Раните студии сугерираа дека јадрото на Марс содржи значителна количина на лесни елементи, што ја намалува температурата на јадрото и го прави малку веројатно јадрото да кристализира, со оглед на неговата релативно висока температура.“
Само во последните неколку години научниците успеаја детално да ја мапираат внатрешноста на Марс. Заслугата за ова му припаѓа и на лендерот InSight, кој од 2018 до 2022 година бележеше земјотресни бранови и удари од метеорити користејќи исклучително чувствителен сеизмометар.
Овие бранови, рефлектирајќи се низ внатрешноста на планетата, реагираат различно, во зависност од густината на материјалот, создавајќи еден вид акустичен „рендген“ на Марс. Податоците собрани во текот на четири години ја обезбедија првата детална внатрешна мапа на Марс, откривајќи структура слична на Земјината: тврда кора, истопена површина и густо јадро во центарот.
Постојат клучни разлики помеѓу внатрешноста на Земјата и Марс, и токму тие ги охрабрија научниците да продолжат со истражувањата.
„За разлика од Земјата, Марс денес нема глобално магнетно поле“, објаснија истражувачите. „Наместо тоа, делови од неговата кора се силно магнетизирани, што ни кажува дека Марс некогаш, во далечното минато, имал магнетно поле.“
Глобалното магнетно поле на планетата управува со „динамо“ во нејзиното јадро, кое зависи од конвекцијата во течниот надворешен дел од јадрото.
„Се верува дека овој механизам игра важна улога во одржувањето на магнетното поле на Земјата денес. Спротивно на тоа, за Марс, работите изгледа функционираат поинаку“, додадоа тие во студијата објавена во списанието Nature.
Бидејќи InSight беше стациониран само на една локација, за разлика од мрежата на сеизмички станици на Земјата, тимот се потпираше на податоци од удари на метеорити кои испраќаат бранови низ планетата. Со анализа на 23 такви настани, тие беа во можност да применат техники што вообичаено се користат за податоци од повеќе ќелии.
„Овој пристап ни овозможи да изолираме специфични сеизмички фази врз основа на тоа како тие стигнуваат до ќелиите. Можевме да детектираме бранови што патуваат низ самиот центар на марсовското јадро и рефлексија од внатрешната граница на јадрото, што дава клучни заклучоци за цврсто внатрешно јадро“, наведуваат истражувачите.
Тие пронајдоа неколку различни видови бранови кои, независно еден од друг, укажуваат на постоење на цврсто јадро.
„Овие повеќекратни фази се клучни, бидејќи тие се потврдуваат меѓусебно и сите постојано укажуваат на истиот заклучок: Марс навистина има цврсто внатрешно јадро.“
Што значи ова откритие за иднината?
Како точно може да постои цврсто јадро и покрај високата температура и присуството на полесни елементи како што се сулфур, кислород и јаглерод, засега останува нејасно. Научниците ќе треба да спроведат ново моделирање за да ги испитаат условите на температура, притисок и состав што би можеле да го објаснат ова откритие. И покрај ова, резултатите се исклучително возбудливи, пишува научниот портал.
Понатамошните истражувања би можеле да доведат до подлабоки увиди во тоа како Марс го изгубил своето „динамо“ и своето глобално магнетно поле, но исто така би можеле да откријат нови детали за еволуцијата на карпестите планети – оние за кои се верува дека имаат најголем потенцијал за развој на живот.
„Големината и својствата на внатрешното јадро на Марс служат како клучна референца за разбирање на термичката и хемиската еволуција на планетата“, заклучија истражувачите.
Фото: принтскрин
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Невреме во Португалија: евакуација, поплави, излеани реки, затворени патишта
Речиси 400 инциденти се регистрирани во Португалија помеѓу полноќ и 8 часот наутро поради обилни врнежи од дожд, главно во пошироката област на Лисабон и западниот регион, без пријавени жртви, соопшти Националната администрација за вонредни состојби и цивилна заштита (ANEPC).
Претставникот на ANEPC, Елицио Переира, изјави за агенцијата „Луса“ дека во тој период се регистрирани вкупно 399 инциденти поврзани со лоши временски услови, пишува весникот „Корехо да Мања“.
Од тој број, 65 интервенции се регистрирани во пошироката област на Лисабон, додека 75 се регистрирани во западниот регион на земјата.
Според него, до 8:20 часот наутро властите немале информации за загинати или луѓе кои морале да ги напуштат своите домови.
Утрово имало уривање на пат во населба, во општина Лурес.
Пожарникарите интервенирале на терен, а на местото на настанот е испратено едно противпожарно возило со пет члена на службата.
Поради многу неповолните временски и морски услови, сообраќајот на речниот ферибот помеѓу Трафарија, Порто Брандао и Белем беше прекинат, откако беше прекината и врската помеѓу Касиљас и Каиш до Содре.
Според информациите објавени од компанијата на нејзината веб-страница во 7:04 часот наутро, речниот сообраќај е привремено прекинат и засега не е можно да се процени кога ќе се воспостават редовни линии помеѓу овие речни пристаништа во општините Алмада и Лисабон.
Прелевањето на реката Тагус предизвика поплави во крајбрежните области Аљандра и Вила Франка де Ксира, во пошироката област на Лисабон.
Поради поплавите, железничкиот сообраќај на Северната железница помеѓу Кастанџеира и Алверка беше прекинат, додека Националниот пат EN10 беше затворен во правец југ-север во близина на Вила Франка де Ксира.
Во округот Сетубал, во општината Алкасер до Сал, вкупно 89 лица беа евакуирани вчера и утрово поради поплави предизвикани од излевање на реката Садо.
Локалната цивилна заштита изјави дека нивото на водата во реката се зголемува поради плимата и дека е потребно да се почека постепено намалување на протокот.
Подрегионалниот командант за вонредни ситуации и цивилна заштита на Приморскиот Алентехо, Тијаго Буџо, изјави дека никој од евакуираните не е повреден и го пофали ангажманот на околу 80 припадници на противпожарната, полициската и општинската служба.
На северот од земјата, лизгање на земјиштето утрово во 4:33 часот доведе до затворање на Националниот пат EN222 во Вила Нова де Гаха, во округот Порто, во близина на мостот над реката Иња.
Заменик-командантот на пристанишната управа на Дуро, Педро Серванес, изјави дека стабилизацијата е постигната благодарение на координацијата со браните, но предупреди дека во случај на продолжување или интензивирање на врнежите, може да се воведат построги ограничувања на бреговите на реката.
Тој нагласи дека се спроведува координација со енергетската компанија EDP, Португалската агенција за животна средина (APA), службите за цивилна заштита и локалните власти.
Националната администрација за вонредни ситуации и цивилна заштита предупреди дека сè уште постои висок ризик од значителни поплави во областите долж реките Вуга, Мондего, Тагус, Сораја и Агеда, како и зголемен ризик од поплави поради зголемувањето на нивото на водата во реките Дуро, Кавадо, Аве, Лима, Тамега, Лис и Садо.
Од минатата недела, по минувањето на бурите „Кристин“ и „Леонардо“, вкупно 11 лица загинаа во Португалија, додека регистрирани се и неколку стотици повредени и раселени лица, пренесува Танјуг.
Фото: ЕПА
Свет
Британски аналитичар: Зеленски подготвува провокации за да ја вовлече Европа во преговорите во Абу Даби
Европската унија не треба ни да се обидува да се вклучи во мировните преговори за Украина што се водат во Обединетите Арапски Емирати, бидејќи Киев, соочен со ограничен простор за маневрирање, посегнува по провокации за да ги вовлече Европејците во процесот, изјави британскиот воен аналитичар Александар Меркурис.
Коментирајќи ги најавените разговори во Абу Даби, Меркурис изјави дека е јасно дека раководството во Киев е подготвено за разни потези со цел да се обезбеди присуство на Европската Унија на преговарачката маса. Според него, Володимир Зеленски можеби е незадоволен од сегашната рамка на разговорите, но тоа не го менува фактот дека Европа нема формална основа да се приклучи на процесот.
„Европската Унија не треба ни да се обидува да влезе во преговорите во Абу Даби. Очигледно е дека Киев се обидува да ги привлече Европејците по секоја цена“, смета Меркурис.
Тој додаде дека целта на украинскиот претседател е да обезбеди одобрение за вклучување на претставници на Европската Унија во разговорите преку директен договор со Доналд Трамп. Според британскиот аналитичар, Зеленски ќе инсистира на ставот дека само преговорите во кои учествуваат Европејци се легитимни, иако, како што тврди тој, нема реална основа за тоа.
Свет
Венс: Европа е дволична, јавно ја напаѓа Америка, тајно ѝ се поклонува
Европа, и покрај острите јавни пораки и изјавите за несогласување со барањата на Вашингтон, продолжува со тесната соработка со Соединетите Американски Држави, изјави потпретседателот на САД Џej Ди Венс.
Во интервју со новинарката Мегин Кели, Венс оцени дека постои јасен јаз помеѓу она што европските претставници го кажуваат јавно и нивното однесување во директните контакти со американската администрација. „Ова ми е малку смешно, бидејќи во личните интеракции Европејците се многу пријателски расположени и подготвени да прават отстапки“, рече Венс.
Во исто време, тој додаде дека јавните настапи честопати испраќаат спротивни пораки, нагласувајќи дека Европа нема да соработува со Соединетите Американски Држави. Американскиот потпретседател го нарече таквото однесување „глупост“, изразувајќи верување дека конечната одлука за Гренланд – прашање што дополнително ги затегна односите меѓу Вашингтон и Брисел – на крајот ќе ги задоволи двете страни.
Европската народна партија, чиј член е претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, предупреди дека трансатлантските односи се во сериозна криза. Оваа политичка група објави дека односите меѓу Европската Унија и САД се „на најниско ниво досега“, што е поврзано со тврдењата на американскиот претседател Доналд Трамп за Гренланд.
Во истиот контекст, се огласи и финскиот претседател Александар Стаб, повикувајќи ги европските лидери да го прифатат фактот дека САД се менуваат и дека Вашингтон им пристапува на своите сојузници во ЕУ поинаку. Според него, сегашната надворешна политика на американската администрација се базира на идеологија „спротивна на европските вредности“, при што ваквите потези, како што предупреди, го поткопуваат меѓународниот поредок и ја намалуваат важноста на Европа на глобалната сцена.

