Свет
Признание за жената мачена во озлогласениот затвор: која е Наргес Мохамади, добитничка на Нобеловата награда за мир

Иранката Наргес Мохамади (51) е добитничка на Нобеловата награда за мир за 2023 година.
Како што е наведено од Комитетот, таа ја добила наградата за борба против угнетувањето на жените во Иран и нејзините напори да ги промовира човековите права и слободата за сите.
Во образложението на наградата се наведува дека храбрата борба на Наргес Мохамади имала огромна лична цена.
„Севкупно, иранскиот режим ја апсеше 13 пати, ја осуди пет пати, со вкупно 31 година затвор“, рече Берит Рајс-Андерсен, шеф на Нобеловиот комитет во Осло.
Наргес Мохамади сè уште е во затвор.
Таа е ирански активист и заменик-шеф на Центарот за бранители на човекови права, основан од нобеловката Ширин Ебади.
Мохамади беше апсена повеќепати од 1998 година и моментно се наоѓа во озлогласениот затвор „Евин“ во Техеран поради ширење пропаганда.
Оваа година таа беше вклучена и на листата на 100 инспиративни и влијателни жени на Би-би-си од целиот свет.
Во декември минатата година, за време на протестите предизвикани од убиството на Махса Амини во притвор, Наргес Мохамади во извештајот објавен од Би-би-си детаљно го опиша сексуалното и физичкото малтретирање на притворените жени.
Во јануари оваа година таа објави шокантен извештај од затворот, во кој детаљно ги опишува условите на жените во затворот „Евин“, вклучително и список од 58 затвореници и процесот на испрашување и тортура низ кој поминале. Од овие жени, 57 поминале вкупно 8.350 дена во самица. 56 од нив се осудени на вкупно 3.300 месеци затвор.
Мохамади првпат беше уапсена во 1998 година поради критикување на иранската влада. Таа помина една година во затвор. Во април 2010 година таа беше повикана во Исламскиот револуционерен суд поради нејзиното членство во Центарот за бранители на човековите права.
Таа беше ослободена со кауција од 50.000 долари, но неколку дена подоцна беше повторно уапсена и задржана во затворот „Евин“. Нејзиното здравје се влошило додека била во затвор, каде што развила болест слична на епилепсија поради која повремено ја губи контролата врз мускулите. По еден месец, била пуштена и однесена во болница.
Во јули 2011 година Мохамади беше повторно судена и прогласена за виновна за „дејствување против националната безбедност, членство во Центарот и пропаганда против режимот“. Во септември таа беше осудена на 11 години затвор.
Како што тогаш изјави, за пресудата дознала преку своите адвокати и дека пресудата на 23 страници е без преседан бидејќи нејзините активности во областа на човековите права постојано ги споредувале со обиди за рушење на режимот.
Во март 2012 година казната беше потврдена од апелацискиот суд, иако беше намалена на шест години. Таа беше уапсена на 26 април кога и почна да ја издржува казната.
Оваа реченица наиде на протест од британското Министерство за надворешни работи, кое го нарече случајот „уште еден тажен пример на обидите на иранските власти да ги замолчат храбрите бранители на човековите права“.
„Амнести интернешнл“ ја прогласи за затвореничка на совеста и повика на итно ослободување. „Репортери без граници“ упатија апел во име на Мохамади на деветгодишнината од смртта на фотографката Захра Каземи во затворот „Евин“.
Во јули 2012 година меѓународна група пратеници побараа нејзино ослободување, вклучително и американскиот сенатор Марк Кирк, поранешниот канадски јавен обвинител, Ирвин Котлер, британскиот пратеник Денис Мекшејн, австралискиот пратеник Мајкл Денби, италијанската пратеничка, Фијама Ниренштајн, и литванскиот пратеник, Емануелис Зингерис.
Мохамади беше ослободена од затвор на 31 јули 2012 година.
Три години подоцна, Мохамади повторно беше уапсена под нови обвиненија. Разгранокот 15 на Револуционерниот суд ја осуди на десет години затвор под обвинение за основање нелегална група за Легам (постапно прекинување на кампањата за смртна казна), пет години за собирање и работа против националната безбедност, една година за пропаганда против системот за нејзините интервјуа со меѓународните медиуми и нејзината средба во март 2014 година со тогашната висока претставничка за надворешна и безбедносна политика на ЕУ, Кетрин Ештон.
Во јануари 2019 година Мохамади почна штрајк со глад заедно со притворената британско-иранска државјанка Назанин Загари-Ратклиф во затворот „Евин“ во Техеран во знак на протест поради тоа што им бил одбиен пристап до медицинска нега.
Во октомври 2020 година Мохамади беше ослободена од затвор.
На крајот на февруари 2021 година таа објави видео преку социјалните мрежи во кое објаснува дека во декември двапати била повикана на суд за случај што против неа бил поведен додека сè уште била во затвор.
Мохамади изјави дека одбива да се појави на суд и нема да се придржува на ниту една пресуда. Во видеото таа го опишува сексуалниот напад и малтретирањето на кое таа и другите жени биле изложени во затворите и вели дека властите сè уште не одговориле на жалбата што таа ја поднела на 24 декември.
Новиот случај поведен против неа се однесува на протестот на женските политички затворенички во затворот „Евин“ поради убиството и апсењето демонстрант од страна на безбедносните сили во ноември 2019 година.
Во мај 2021 година Разгранокот 1188 на Кривичниот суд во Техеран ја осуди Мохамади на две и пол години затвор, 80 удари со камшик и две одделни парични казни под обвинение, вклучително и ширење пропаганда против системот“
Мохамади е родена на 21 април 1972 година. Студирала на Меѓународниот универзитет „Имам Хомеини“, дипломирала физика и станала професионален инженер. За време на нејзината универзитетска кариера, таа пишуваше статии за поддршка на правата на жените во студентскиот весник. Била активна и во алпинистичка група, но подоцна била забранета поради нејзините политички активности.
Мохамади продолжи да работи како новинар за неколку реформистички весници и објави книга со политички есеи со наслов „Реформи, стратегија и тактики“.
Во 1999 година таа се омажи за колегата прореформски новинар Таги Рахмани, кој беше уапсен првпат не долго потоа. Рахмани се пресели во Франција во 2012 година по издржување вкупно 14 години затвор, но Мохамади продолжи со својата работа за човекови права.
Мохамади и Рахмани имаат близнаци.
Сопругот на иранската активистка рече дека наградата дополнително ќе ја поттикне нејзината борба и ќе го поттикне движењето што го води.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Свет
Медведев: Чекор по чекор, Австрија ја напушта неутралноста и станува транзитна база на НАТО

Заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија, Дмитриј Медведев, изјави дека прикрадната „НАТО-изација“ и милитаризација на Република Австрија се одвиваат во сенка на зајакнувањето на одбранбената компонента на Европската Унија.
„Виена активно учествуваше во иницијативата на НАТО „Партнерство за мир“, во суштина веќе интегрирајќи се во логиката на блокот. Австрија доби статус на клучна транзитна земја за НАТО. Само во 2024 година, повеќе од 3.000 воени транспортни авиони поминаа низ нејзината територија, а авионите на алијансата извршија над 5.000 летови во нејзиниот воздушен простор“, нагласи Медведев.
Тој потсети дека локалните ревизионисти со децении работат на поткопување на уставно загарантираната неутралност на Австрија. „Од 1990-тите, тие почнаа да воспоставуваат воени врски под маската на учество во заедничката безбедносна и одбранбена политика на ЕУ. До 2009 година, кога стапи во сила Лисабонскиот договор, сè се сведуваше на општи зборови за координација на воениот развој на земјите од ЕУ, но без конкретни обврски“, рече заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија.
Медведвед додаде дека австрискиот естаблишмент сè повеќе охрабрува јавна дебата за напуштање на неутралниот статус и приклучување кон НАТО, што според него претставува директен напад врз долгогодишниот принцип на државна неутралност, кој беше основа на политичкиот идентитет на современа Австрија.
Фото: принтскрин
Свет
Пензиските системи во неколку европски земји се на работ на колапс, велат експерти

Сиромаштијата во староста ќе стане правило за голем дел од населението на Европа, освен ако не се реформираат сегашните политики за пензионирање. „Еден од пет Европејци веќе е изложен на ризик од живеење во сиромаштија во старост“, рече Петра Хиелкем, раководител на Европскиот орган за осигурување и професионални пензии (EIOPA) со седиште во Франкфурт.
„А потоа, ако ги погледнете само жените, нивниот ризик е за 30 проценти поголем“, изјави Хиелкем за „Политико“. И станува уште полошо: населението на Европа брзо старее, а за четириесет години ќе има само 1,5 работници на секој пензионер. Тоа е половина од сегашниот сооднос.
Еден одговор е да се создадат комплементарни приватни или професионални пензиски системи, така што луѓето ќе имаат личен фонд на пензиски заштеди на кои ќе можат да се потпрат во пензија. Скандинавските земји се најдобро подготвени за претстојната криза.
Тие имаат различни извори за пензионерите: системи „плаќај по употреба“, професионални пензиски фондови, што значи дека штедите за пензија додека работите, и дополнителни инвестиции во пензиски производи.
Но, многу земји, особено во источна и јужна Европа, главно се потпираат на државни пензии и имаат ниски пензии во однос на платите. Во многу случаи, граѓаните не се навистина свесни за својата ситуација бидејќи јавните власти и работодавците не им даваат целосен преглед на нивните пензиски права, според медиумот.
Брисел може да направи малку повеќе од тоа да дава препораки бидејќи надлежноста е на национално ниво. Сепак, Хиелкем, Холанѓанка која го води органот за професионални пензии од 2021 година, е убедена дека постои „моментум“ за голема промена што би ѝ дала на EIOPA поголема улога.
„Прво, гледаме дека проблемот станува сè поголем, а истото го гледаат и некои влади. И второ, да бидеме искрени, зошто пензиите се на дневен ред? Затоа што ни требаат повеќе инвестиции, а еден начин да ги зголемиме е да ги префрлиме заштедите од банкарски сметки во инвестициски производи“, рече Хиелкем.
До крајот на годината, Европската комисија ќе предложи владите да постават дигитални штедни и инвестициски сметки достапни за секој граѓанин, системи за следење на пензиите, контролни табли за комуникација на пензиските права и даночни олеснувања за да го направат штедењето за пензионирање попривлечно. Исто така, ќе ги разгледа правилата на ЕУ за пензиските фондови и пензиските инвестициски производи.
Клучна мерка во пакетот е систем за автоматско запишување на луѓе во професионални пензиски фондови, сличен на оној што веќе постои во Велика Британија, Полска и Италија. „Автоматски, ќе бидете вклучени во пензиските фондови ако работите. Ако не сакате, мора сами да се откажете.“
Во моментов, рече Хиелкем, луѓето можат да изберат да се одлучат за професионална пензија, но поради инерција, малкумина го прават тоа. „Претпоставката е дека инерцијата ќе работи и во спротивна насока“, рече шефот на EIOPA, што значи дека малку луѓе би се откажале. Таму каде што постои, механизмот функционира и води кон тоа повеќе луѓе да штедат за своето пензионирање преку работа.
Фото: принтскрин
Свет
Руте: Шокирани сме, нападот докажува дека не смееме да бидеме наивни во врска со Русија

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, денес изјави дека руските напади врз Киев синоќа, кои ги погодија цивилните области и дипломатската мисија на ЕУ во Киев и убија најмалку 18 лица, покажуваат дека рускиот претседател Владимир Путин е подготвен да ја продолжи војната.
„Сите сме шокирани од она што се случи, пред сè затоа што станува збор за напади кои не се врз воени цели, ова се цивилни цели. Додека се обидуваме да направиме сè за да го поддржиме американскиот претседател Доналд Трамп да ја заврши оваа војна, во меѓувреме, рускиот претседател Путин е подготвен да продолжи со неа, да продолжи да напаѓа невини цивили во Украина“, рече тој на прес-конференција во германскиот град Вирцбург.
Тој истакна дека денес се консултирал со претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и високата претставничка за надворешни работи, Каја Калас, по рускиот напад врз претставништвото на ЕУ во Киев, објави германската Н-ТВ.
„Нападот уште еднаш докажува дека не смееме да бидеме наивни во врска со Русија“, предупреди Руте.
Сепак, тој рече дека Русија е способна за хибридна војна.
„Доколку сметаат дека е потребно, можат дури и да извршат атентат“, нагласи Руте.
Според него, Русија се обидува да го наруши и цивилниот воздушен сообраќај, на пример во Германија и балтичките држави.
Фото: принтскрин