Судрените страни во сириската граѓанска војна којашто започна во март 2011 година се сретнаа по цели три години на мировните преговори под покровителството на Обединетите нации во четврток во седиштето во Женева на кои посредникот Стефан де Мистура ќе се обиде да ги увери на соработка со којашто ќе се стави крај на крвавата војна која прерасна во регионален судир и голем меѓународен проблем.

„Барам од вас да соработувате. Знам дека нема да биде лесно да се заврши овој грозен судир и да се создадат темели за држава која е во мир со себеси, суверена и обединета“, изјави претставникот на ОН, Стефан де Мистура пред претставници еден наспроти друг во женевското седиште на светската организација.

Де Мистура за новинарите изјави дека во петокот ќе ги одржи консултациите со претставниците на двете страни на коишто ќе се обиде да воспостави процедура за текот на преговорите. Додаде дека му било сон да ги врати двете делегации на директните преговори, но и дека пред тоа треба да се одработат уште работи.

На последните разговори во Женева, коишто беа одржани пред десет месеци, де Мистура мораше наизменично да разговара со конфронтираните страни кои никогаш не се најдоа во иста просторија. Но, по преговорите и првите директни контакти минатиот месец во казахстанската престолнина Астана, со посредство на Русија, Турција и Иран, беше прифатено директно комуницирање на претставниците на владата во Дамаск и претставниците на групите од ткн умерена вооружена опозиција, откако од 30-ти декември стапи на сила договорениот прекин на огнот, од кој се исклучени екстремните групации како Исламската држава и преименуваната Џебхат ан-Нусра, сириското крило на Ал Каеда.

На претставниците на владата на сирискиот претседател Башар ал-Асад и на неговите противници, де Мистура им истакна дека имаат заедничка одговорност за завршувањето на судирите во кои загинаа стотици илјади луѓе, а раселени се или побегнаа во странство милиони луѓе.

„Целиот сириски народ очигледно сака оваа војна да заврши и вие тоа го знаете“, истакна претставникот на ОН.

Откри дека преговорите ќе се темелат на резолуцијата 2254 на Советот за безбедност на ОН која повикува на изготвување нов устав, избори под контрола на ОН и одговорност на преодната влада, како и дека новата прилика за напредок во мировните разговори го отвори примирјето кое го договорија Русија и Иран, кои ја поддржуваат сириската влада предводена од алавитот (шиит) Асад, и од друга страна Турција којашто ги поддржува сунитските вооружени бунтовници, и досега инсистираше на отстапување на сирискиот претседател во процесот на транзиција на земјата.

Главниот преговарач на опозицијата, којашто уште е поделена и нема целосно единствена делегација, изјави дека преговорите во Женева би требало во прв план да имаат изнаоѓање политичка транзиција, нешто што, како што рече, страната на Асад не го сака.

„Доколку Стефан (де Мистура) е сериозен, мора да се држи до првата тема на дневниот ред, а тоа е политичката транзиција која е прифатлива за сирискиот народ“, изјави за новинарите опозицискиот преговарач Наср ал-Харири.

Од друга страна, пак, рускиот претставник при ОН во Женева, Алексеј Бородавкин рече дека се апсурдни барањата на бунтовнците и нивните западни и сунитски арапски поддржувачи за отстапување на Асад од должноста.

Харири ја критикуваше улогата на Иран и на локалните милиции кои Техеран ги подржува, кои заедно со Русија се клучните сојузници на владата на Асад. „Иран е главната пречка за каков и да е договор“, изјави Харири обвинувајќи го Техеран дека е договорен за кршењето на прекинот на огнот.

Де Мистура рече дека најголемиот предизвик е недостигот на доверба. „Знаеме што сé ќе се случи доколку повторно не успееме: уште смрт, уште патења, уште тероризам, уште бегалци“, рече посредникот на ОН.

Претходно во четвртокот, рускиот претседател Владимир Путин, зборувајќи на средбата со офицерите од Северната флота по враќањето од нивната антитерористичка мисија крај сирискиот брег посочи дека во Сирија се забележливи и знаците на конфесионалниот раздор.

„Особено ме обеспокојува конфесионалната поделба, односно тоа што припадниците на одредена конфесионална заедница се концентрираат во едни региони од земјата (Сирија), а претставниците на другите во други региони, а тоа е образец за можни негативни последици за таа земја“, рече Путин.

Рускиот лидер истакна дека Сирија е мултинационална и мултиконфесионална држава, и „долго време беше секуларна држава, што беше гаранција за територијалната целост на оваа земја“ истовремено додавајќи дека територијалниот интегритет на Сирија е прашање на самите Сиријци.

„Неопходно е да се стори сé што е возможно за при решавањето на ова клучно прашање зачувувањето на територијалната целост на Сирија, да нема надворешно мешање. А нашата задача, и ние токму ја правиме таа работа, е борбата со терористичките групации“, порача Путин./крај/мф/сн