Свет
Трамп во говорот пред Конгресот вети реформи и јакнење на моќта и сојузите
Американскиот претседател Доналд Трамп рече во вторникот вечерта по локално време дела е отворен за широката реформа на американскиот систем за имиграцијата, ублажувајќи ја значително својата досегашна антиимиграциска реторика во својот прв претседателски говор пред американскиот Конгрес по турбулентниот прв месец мината во Белата куќа, но ги посочи реформите, јакнењето на сојузите и барањето на нови партнери на САД.
Во обраќањето до нацијата, длабоко поденеле околу неговиот избор, 45-от американски претседател, Доналд Трамп, нагласи дека сака да се фокусира на решавањето на проблемите, со јакнење на американската економија преку големата даночна реформа, вложувањето на билиони долари во инфраструктурни проекти и реформа на системот за здравствена грижа воведен од неговиот демократски претходник Барак Обама, или ткн Обамакер.
По првиот месец на чело на САД кој го одбележа судирот со дел од јавноста околу неговата привремена забрана за влез на американска територија на државјаните на седум доминантно муслимански земји, Трамп во својот говор повика на надминување на овој хаотичен период којшто кај многумина предизвика сомневања во неговите способности успешно да ја води земјaта.
Повика на национално единство, главно зборувајќи умерено избегнувајќи ги нападите врз политичките противници и медиумите.
Реформата на имиграцијата е можна како компромис меѓу републиканците и демократите
Трамп рече дека широкиот план за имиграциски реформи е можен доколку демократите и републиканците се подготвени да постигнат компромис. Нагласи дека системот би требало да биде втемелен на способностите и на достигнувањата, а не на доаѓањето на неквалификувани имигранти, Рече и дека таа реформа треба да ги зголеми платите на Американците и да им помогне на бројни семејства да влезат во ткн средна класа.
„Верувам дека стварната и позитивна имиграциска реформа е можна доколку се фокусираме на следните цели: подобрување на работните места и платите за Американците, јакнење на националната безбедност и обновување на почитувањето на нашите закони“, рече републиканскиот претседател, кој во текот на предизборната кампања во текот на ланската 2016 година заземаше остар став кон имигрантите, во прв ред дека тие „им ги крадат“ работните места на Американците.
Трамп во текот на првите седмици минати во Белата куќа повторуваше дека ќе го изгради ветениот ѕид на границата со Мексико и ќе ги забрза депортациите на илегалните доселеници, во прв ред на оние кои се судриле со законите. Истовремено покажа, пак, разбирање за децата коишто влегле во САД заедно со родителите, „сонувачите“ кој засега се заштитени од ланските укази кои ги потпиша Обама, а Трамп уште не ги поништи.
За новото поглавје на американската големина
Трам во својот говор ги повика Американците да се обединат зад неговите политики, за да се испише „ново поглавје на американската големина“. Рече дека сака да спроведе голема даночна реформа којашто би го олеснила товарот врз средната класа и истовремени да ги намали корпоративните даноци, но не изнесе никакви поединости за ваквите планови.
Го повика, исто така, Конгресот во кој доминираат републиканците да го реформираат системот за здравствена грижа кој го воведе неговиот претходник а кој претходно го оцени ниту како достапен, ниту како ефикасен, за да им се овозможи на граѓаните да им се зголеми можноста на избор во здравственото осигурување, да се прошири пристапот до него и да се намалат трошоците. Републиканците, инаку, се поделени околу тоа како да се изведе реформата на Обамакер, додека демократите се единствени околу тоа како треба да се задржи системот кој овозможува здравствено осигурување на милион Американци со пониски примања.
Говорот пред Конгресот новиот американски претседател беше многу поконвеционален од неговиот инаугурален говор на 20-ти јануари, во кој ја отслика мрачната слика на состојбата на американската нација, забележуваат агенциите.
Поддршка за НАТО, јакнење на вооружените сили
Дел од својот претседателски говор Трамп посвети на надворешната политика, истакнувајќи ја својата поддршка на традиционалните американски сојузници во НАТО, но инсистирајќи на тоа дека сојузниците мора да трошат повеќе на одбраната.
„Нашата надворешна политика бара директен, силен и осмислен начин на ангажирање во светот. Токму американското лидерство, темелено на клучните безбедносни интереси, е она што го споделуваме со нашите сојузници ширум светот“, рече Трамп.
Особено се обиде да ги убеди сојузниците во НАТО дека новата американска администрација ќе продолжи да ги негува со децении воспоставените сојузи. Сепак, не ја спомена една од главните причини за загриженоста кај дел од европските сојузници, неговото симпатизирање на рускиот претседател Владимир Путин во текот на предизборната кампања.
Како сигнал за можните настојувања да се постигнат подобри односи со Русија, Трамп порача дека „Америка е подготвена да најде нови пријатели, да воспостави нови партнерства, секаде каде што постои заеднички интерес“.
„Сакаме складност и стабилност, а не војни и судири“ истакна Трамп, додавајќи дека сепак планира силно да ја зајакне американската воена моќ.
„Силно го поддржуваме НАТО, сојузот кој е искован низ врските во текот на двете светски војни, со кои се скршени фашизмот и, и Студената војна во кој е победен комунизмот. Но нашите партнери мора да ги исполнат своите финансиски обврски. И сега, по нашите силни и искрени разговори, почнуваат да го прават токму тоа“, рече Трамп.
Потоа додаде импровизирајќи од говорницата „Всушност, можам да ви кажам дека парите само пристигнуваат. Баш убаво“, но не кажа никакви поединости.
И додека во својот говор се обиде да ги примири американските сојузници, Трам, сепак, јасно даде на знаење дека од нив се очекуваат поголеми придонеси.
„Очекуваме од нашите партнери, без разлика дали се во НАТО, на Блискиот исток или на Пацифик, да преземат директна и смислена улога, како стратешка така и во воените операции, и да го платат својот чесен дел од трошоците“, порача американскиот претседател.
Трамп, исто така, рече дека заедно со сојузниците ќе работи на уништувањето на џихадистичката Исламска држава, опишувајќи ја оваа радикална исламистичка групација како „мрежа дивјаци кои не ги почитуваат законите“. Го истакна притоа и „нескршливиот сојуз“ меѓу САД и Израел.
Во потрага по нови пријатели
Трамп изјави дека САД ги заштитувале туѓите граници, оставајќи своите отворени. Тој изложи притоа необична, кога станува збор за американските челници, слика на светот, во која Америка иако претендира на лидерство, но истовремено е отворена и за нови партнерства и целосна соработка со своите сојузници.
„Америка е подготвена за нови пријатели и да воспостави нови партнерства, онаму каде што се совпаѓаат заедничките интереси“, рече Трамп.
Истакна, исто така, дека неговата работа е да ја претставува Америка и дека тој ги уважува правата на другите земји да го изберат сопствениот пат.
„Независните земји, имаа најдобар начин да ги изразат ставовите на луѓето. И Америка го уважува правото на сите земји да си го избираат сопствениот пат. Мојата работа се состои во тоа да ги претставувам САД, но знаеме дека Америка е повеќе самодоволна, коа има помалку а не повеќе конфликти“, рече Трамп.
„Ние мораме да се учиме на грешките од минатото, видовме војни и разорувања, кои беснееја низ целиот свет… Единственото долгорочно решение за овие хуманитарни катастрофи е да се создадат услови, за раселените лица да можат безбедно да се вратат во своите домови и да го започнат долгиот процес на закрепнување“, порача американскиот челник.
Повик на единство
Трамп го заврши својот говор со повик на единство, што е типично за обраќањата на американските претседатели во Конгресот, но не беше карактеристично за неговите претходни говори.
„Ние сме еден народ, со иста судбина. Во нас тече иста крв, му одаваме почит на исто знаме, и сите нас не создал единствениот Бог. Размислувајќи вака, оваа вечер можеме да ја гледаме како почеток на новото поглавје на американската величина“, заклучи Трамп./крај/мф/сн
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Брисел со поддршка за Данска и Гренланд; Фон Дер Лајен порача: Царините на Трамп се закана за трансатлантските односи
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, предупреди на опасноста од воведување царини, кои, според неа, би ги поткопале трансатлантските односи.
Во објава на социјалните мрежи нагласи дека територијалниот интегритет и суверенитетот се основни начела на меѓународното право, клучни за Европа и за меѓународната заедница во целина.
Фон дер Лајен исто така истакна дека Европската унија стои во целосна солидарност со Данска и народот на Гренланд. Наведе дека дијалогот останува клучен и дека ЕУ е посветена на унапредување на процесот што веќе беше започнат минатата недела меѓу Кралството Данска и САД.
„Европа ќе остане обединета, координирана и посветена на зачувување на својот суверенитет“, порача таа.
Territorial integrity and sovereignty are fundamental principles of international law.
They are essential for Europe and for the international community as a whole.
We have consistently underlined our shared transatlantic interest in peace and security in the Arctic, including…
— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) January 17, 2026
Претседателот на САД, Доналд Трамп, претходно најави бран зголемување на царините за европските сојузници додека на САД не им биде дозволено да го купат Гренланд.
Во објава онлајн на „Тру соушал“, Трамп рече дека царините од 10 отсто ќе стапат во сила на 1 февруари за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Велика Британија, Холандија и Финска. Овие царини ќе се зголемат на 25 проценти на 1 јуни и ќе продолжат да важат додека не се постигне договор за купување на Гренланд од страна на САД, рече Трамп.
Трамп обвини неколку европски земји дека играат „многу опасна игра“ во Гренланд, велејќи дека „светскиот мир е во прашање“.
„Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија и Финска отидоа во Гренланд со непозната цел. (…) Овие земји, играјќи ја оваа многу опасна игра, презедоа неприфатлив ризик“, напиша американскиот претседател во долг пост на својата социјална мрежа.
„Со години ја субвенциониравме Данска, како и сите земји од Европската Унија и другите, со тоа што не им наплаќавме царински давачки или какви било други форми на компензација. Сега, по еден век, време е Данска да возврати – светскиот мир е во прашање! Кина и Русија го сакаат Гренланд, а Данска не може ништо да направи во врска со тоа. Тие моментално го штитат со два тима кучиња, од кои едниот беше додаден неодамна.
Само Соединетите Американски Држави, под ПРЕТСЕДАТЕЛОТ ДОНАЛД Џ. ТРАМП, можат да ја играат оваа игра – и тоа многу успешно! Никој нема да го допре ова свето парче земја, особено затоа што националната безбедност на Соединетите Американски Држави и безбедноста на светот како целина се во прашање“, се вели во објавата на Трамп.
Регион
Европската комисија повторно бара истрага за можната употреба на звучен топ на протестите во Белград
Европската комисија уште еднаш ги повика српските власти да спроведат брза, транспарентна и веродостојна истрага за наводната употреба на звучен топ за време на антивладиниот протест во Белград на 15 март 2025 година, јави Радио Слободна Европа (РСЕ).
Повикот доаѓа откако европските медиуми повторно го покренаа прашањето, а Политико објави дека српските разузнавачки служби, во соработка со руската ФСБ, тестирале звучни уреди на кучиња во обид да утврдат дали е користено звучно оружје врз демонстрантите.
Во извештајот што српскиот претседател Александар Вучиќ го презентирал, се тврди дека уредите не предизвикале реакции кај животните, па оттука било заклучено дека звучен топ не бил користен на протестот. Руската страна не коментираше за извештајот, пренесе РСЕ.
Во изјавата на Европската комисија се нагласува дека „односите со Русија не можат да продолжат како и досега, особено кога се работи за безбедносни прашања“, и се потсетува дека властите имаат обврска да ги заштитат демонстрантите од повреди и насилство.
Српските власти подоцна признаа дека полицијата поседува звучни уреди, но тврдат дека „никогаш не биле употребени“.
Демонстрантите сведочеле за силни и необични звуци, вибрации и здравствени тегоби по протестот – како вртоглавици, несвестица, покачен притисок и нарушувања на слухот.
Настанот го истражува и Европскиот суд за човекови права.
Фото: ЕПА
Свет
„Нема да дозволиме уцени“ – се нижат реакции по најавата на Трамп за воведување царини за некои европски земји
Претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта изјави дека ќе излезат со заеднички одговор како реакција на новата закана на Доналд Трамп за воведување царини кон некои европски земји поради Гренланд.
Говорејќи на прес-конференција одржана непосредно по објавата на Трамп, Кошта порача: „Европската унија секогаш ќе биде многу цврста во одбраната на меѓународното право… кое, секако, започнува внатре во територијата на земјите членки на Европската унија“.
Нема да дозволиме уцени
Во меѓувреме, шведскиот премиер Улф Кристерсон реагираше на новите закани со царини што ги изнесе Доналд Трамп, а со кои е засегната и Шведска, пренесе „Дагенс Нихетер“.
„Нема да дозволиме уцени. Само Данска и Гренланд одлучуваат за прашањата што се однесуваат на Данска и Гренланд“, порача Кристерсон. „Секогаш ќе се залагам за мојата земја и за нашите сојузнички соседи“, додаде тој.
Премиерот наведе и дека по ова прашање започнал дијалог со другите земји членки на Европската унија.
Норвешка: Царините не се поврзани со безбедноста на Арктикот
Норвешкиот министер за надворешни работи Еспен Барт Еиде, пак, изјави дека не разбира зошто американскиот претседател Доналд Трамп ги поврзува зголемените царини со безбедносната состојба на Арктикот.
„Постои широк консензус во НАТО за потребата од зајакнување на безбедноста на Арктикот, вклучително и на Гренланд. Не сметаме дека прашањето за царините припаѓа во овој контекст“, напиша Еиде во коментар за НТБ.
Британија: Царините целосно погрешни, Гренланд е дел од Данска
Британскиот премиер Кир Стармер рече дека царините се „целосно погрешни“. Тој нагласи дека Гренланд е дел од Данска и дека „неговата иднина е прашање на Гренланѓаните и Данците“.
Во изјавата го појасни ставот на Обединетото Кралство: „Нашиот став за Гренланд е многу јасен – тој е дел од Кралството Данска и неговата иднина е прашање на Гренланѓаните и Данците. Исто така, јасно ставивме до знаење дека арктичката безбедност е важна за целиот НАТО и дека сојузниците треба да направат повеќе заедно за да се соочат со заканата од Русија во различни делови на Арктикот. Примената на царини врз сојузниците поради стремежот кон колективната безбедност на сојузниците на НАТО е целосно погрешна. Секако, директно ќе се позанимаваме со ова прашање со американската администрација.“
Макрон: Неприфатливо
Францускиот премиер, Емануел Макрон најавата за царините ја нарече неприфатлива. Порача дека европските лидери нема да бидат под влијание на заплашување или закани.
Данска: Изненадени сме
Данскиот министер за надворешни работи, Ларс Леке Расмусен, ја нарече изненадување најавата на Доналд Трамп за воведување царини и нагласи дека Данска е во тесна комуникација со Европската унија по ова прашање.
Во објава онлајн на „Тру соушал“, Трамп рече дека царините од 10 отсто ќе стапат во сила на 1 февруари за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Велика Британија, Холандија и Финска. Овие царини ќе се зголемат на 25 проценти на 1 јуни и ќе продолжат да важат додека не се постигне договор за купување на Гренланд од страна на САД, рече Трамп.
Трамп обвини неколку европски земји дека играат „многу опасна игра“ во Гренланд, велејќи дека „светскиот мир е во прашање“.

