Свет
Њу Делхи е најзагадениот мегаград во светот: „Тоа е најголемата закана за здравјето“
Загадувањето на воздухот е поопасно за здравјето на просечниот човек на Земјата од пушењето или алкохолот, а заканата се влошува во нејзиниот глобален епицентар, јужна Азија, додека ситуацијата во Кина бргу се подобрува, покажа студија објавена денес.
Сепак, финансирањето, за да се одговори на тој предизвик, е дел од сумата посветена на борбата против заразните болести, според студијата на Институтот за енергетска политика на Универзитетот во Чикаго.
Нејзиниот годишен извештај за Индексот на животен квалитет на воздухот покажа дека загадувањето на воздухот со ситни честички, како што се оние од возилата и индустриските издувни гасови, шумските пожари и друго, останува „најголемата надворешна закана за јавното здравје“.
Доколку светот трајно ги намали овие загадувачи во согласност со границите на нивните нивоа во воздухот поставени од Светската здравствена организација (СЗО), просечниот човек би додал 2,3 години на својот животен век.
Ситните честички се поврзани со белодробни заболувања, срцеви заболувања, мозочни удари и рак.
За споредба, тутунот го скратува животниот век во светот за 2,2 години, а неисхранетоста на децата и мајките е одговорна за намалување на очекуваниот животен век за 1,6 година.
Азија и Африка го носат најголемиот товар, но имаат една од најслабата инфраструктура за обезбедување навремени и точни податоци на граѓаните.
Целиот континент Африка добива помалку од 300.000 долари за борба против загадувањето на воздухот.
„Постои длабока неповрзаност помеѓу тоа каде е најлошо загадувањето на воздухот и каде ние, колективно и глобално, користиме ресурси за да го решиме проблемот“, изјави за АФП, Криста Хасенкопф, директорка на програмите за квалитет на воздухот во Институтот за енергетска политика на Универзитетот во Чикаго.
Иако постои меѓународно партнерство за финансирање наречено Глобален фонд, кој издвојува 4 милијарди долари годишно за ХИВ/СИДА, маларија и туберкулоза, не постои еквивалент за загадувањето на воздухот.
„Сепак, загадувањето на воздухот го намалува животот на просечниот човек во Демократска Република Конго и Камерун повеќе години отколку ХИВ/СИДА, маларија и други здравствени закани“, се вели во извештајот.
На глобално ниво Јужна Азија е најтешко погодениот регион.
Бангладеш, Индија, Непал и Пакистан се соодветно четирите најзагадени земји во однос на годишните просеци на фини честички во однос на бројот на жители, кои се детектирани од сателити и дефинирани како честички со дијаметар од 2,5 микрона или помалку.
Концентрациите на загадувањето на воздухот потоа се внесуваат во метриката, која го пресметува нивното влијание врз очекуваниот животен век.
Жителите на Бангладеш, каде што просечните нивоа на ПМ 2,5 беа 74 микрограми на кубен метар, би добиле 6,8 години живот доколку се доведат до насоките на СЗО од 5 микрограми на кубен метар.
Главниот град на Индија, Њу Делхи, е најзагадениот мегаград во светот, со годишен просек од 126,5 микрограми загадување со честички на квадратен метар.
Кина, од друга страна, „постигна извонреден напредок во однос на војната против загадувањето на воздухот“, која почна во 2014 година, рече Хасенкопф.
Загадувањето на воздухот во таа земја се намалило 42,3 отсто меѓу 2013 и 2021 година.
Доколку се одржи постигнатото, просечниот кинески граѓанин ќе може да живее 2,2 години подолго.
Во Соединетите Американски Држави, законодавните мерки, како што е законот за чист воздух, помогнаа да се намали загадувањето 64,9 проценти од 1970 година помагајќи им на Американците да живеат 1,4 година подолго.
Но, зголемената опасност од шумски пожари поврзани со потоплите температури и посувите услови поради климатските промени предизвикува скокови на загадувањето од западниот дел на САД до Латинска Америка и Југоисточна Азија.
На пример, сезоната на шумски пожари во Калифорнија во 2021 година резултира со тоа што округот Плумас доби повеќе од петпати поголема просечна концентрација на фини честички од упатствата на СЗО.
Приказната за подобрување на загадувањето на воздухот во Северна Америка во последните децении е слична на Европа, но сè уште има големи разлики меѓу Западна и Источна Европа, а Босна и Херцеговина е најзагадена земја на континентот. Босна и Херцеговина е на 27. место со евентуална добивка од 1,84 година живот со подобрување на квалитетот на воздухот.
На врвот во Европа, покрај најдобриот Исланд, кој на 221. место и ги исполнува упатствата на СЗО, се и земјите како Финска, Шведска и Норвешка, кои се на 182., 181. и на 180. место и чии жители би добиле од 0,01 до 0,06 години живот за овие земји да се усогласат со препораките на СЗО.
Австралија е рангирана на високото 241. место за чист воздух.
Многу острови, како Аруба, Бахамите, Фиџи, Гуам, Сејшелите, се најдобри во светот.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Регион
(Видео) „Бранови како трокатна куќа, никогаш не сум видел нешто вакво“: Силна бура ја погоди Далмација, улиците под вода, жителите во очај
Силна бура ја парализираше Далмација, брановите беа високи колку трикатна зграда, дури осум метри, улиците беа поплавени, луѓето беа во неверување.
Според хрватските медиуми, најголемите проблеми биле предизвикани од комбинација од бурни ветрови и изразен низок воздушен притисок, што предизвикало екстремна циклонска плима.
Бранови високи до осум метри биле измерени во близина на Палагружа, додека во близина на Молунт достигнале седум метри.
Nevjerojatne snimke iz Dalmacije: Mareografi zabilježili razinu mora 70 centimetara iznad uobičajene! 🌊🌊
🎥: @pixsell_photo .#n1info #dalmacija #jugo #nevrijeme #n1croatia #croatia #explore pic.twitter.com/LWhRMlF3Ys
— Željko Kisa (@ZeljkoKisa) February 5, 2026
– Не се сеќавам дека некогаш било вака – изјави началникот на противпожарната служба на градот Каштела, Дарко Маретиќ, откако медитеранскиот циклон ја погоди Хрватска со полна сила во средата, носејќи обилни дождови и невообичаено високи температури за ова време од годината.
Додека на северниот Јадран паднаа повеќе од сто литри дожд на квадратен метар, најдраматичните сцени дојдоа од Далмација. Јужната бура предизвика целосен хаос, ги поплави долните делови од брегот и ги отсече островите од копното.
За само час и половина, пожарникарите добија околу педесет пријави за поплавени згради на брегот.
– Нивото на морето се искачи, има висока плима, силна јужна. Не можеме многу да помогнеме додека времето не се смири – рече тој синоќа.
Додека водата се пумпаше од зградите подалеку од брегот, не можеа да им помогнат на оние покрај брегот додека морето не се повлече. Жителите поминаа бессона ноќ бранејќи го својот имот со вреќи со песок и импровизирани бариери.
– Сè е поплавено. Улиците се под вода. Отидов да помогнам и се најдов во средината на бран. Ми беше жал за луѓето. Морав да помогнам. Никогаш не сум видел нешто вакво – рече еден жител.
Операторот на светилникот ги опиша брановите за „Morski.hr“ високи колку трикатна зграда, додавајќи дека тие не ја напуштаат куќата од безбедносни причини.
– Кога временските услови се толку лоши, мора да внимаваме да не се повредиме. Кога ќе се смири, ќе знаеме дали југот направил штета – рече тој.
Бурата, придружена со бурен југоисточен ветер, кој повремено достигнуваше брзина од 60 км/ч, започна околу 20 часот. Во комбинација со високата плима, нивото на морето се искачи за повеќе од 70 сантиметри, што беше доволно за да го преплави брегот.
На официјалната станица на Државниот хидрометеоролошки завод во Марјан во Сплит, регистриран е јужен налет на ветер од 131,4 км/ч, додека рекордот сè уште го држи налетот од 149 км/ч од февруари 1986 година.
Уште посилен ветер е регистриран во Палагружа, каде што е измерен налет од дури 137 км/ч, додека метеоролошките бови на отворено море регистрирале бранови високи до осум метри.
Свет
Медведев: Киднапирањето на Мадуро е кршење на меѓународното право
Заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија, Дмитриј Медведев, денес оцени дека киднапирањето на уапсениот претседател на Венецуела, Николас Мадуро, е „неограничено кршење на меѓународното право“.
Во авторски текст објавен на веб-страницата на Риа Новости, Медведев наведува дека киднапирањето на висок функционер е дел од пошироката цел за стекнување ексклузивна контрола врз Западната хемисфера и додава дека тоа не е само прашање на факт, туку и на правна „безбедност“ на ваквите аквизиции.
„И ова не е само дрско киднапирање. Отвореното киднапирање на висок функционер е дел од многу поважна цел: да се стекне ексклузивна контрола врз Западната хемисфера“, рече Медведев.
Тој потсети дека Мадуро, како шеф на државата, уживал апсолутен и функционален имунитет од странско кривично гонење, што е потврдено со пресудите на Меѓународниот суд на правдата и практиката на судењата на лидерите на други земји.
Шверцот со дрога, според документите на ОН, не е опфатен со исклучоци од таков имунитет, истакна Медведев.
Според него, настаните во Венецуела предизвикаа „силен геополитички земјотрес“ и претставуваат „циничен предизвик за целиот систем на меѓународни односи“.
Венецуелските власти веруваат дека целта на американскиот напад била да се преземе контрола врз нафтата и минералните ресурси, а за време на нападот беа убиени 83 лица, додека 112 беа повредени, според медиумите.
Судот во Њујорк го одржа првото рочиште во случајот на Мадуро, каде што тој се соочува со обвиненија за „наркотероризам, шверц со кокаин и поседување митралези и експлозивни направи за употреба против Соединетите Американски Држави“.
Мадуро се изјасни за невин, а следното рочиште е закажано за 17 март.
Русија изрази длабока загриженост за инцидентот и ја потврди својата солидарност со венецуелскиот народ, нарекувајќи го киднапирањето неприфатлив напад врз државниот суверенитет и го повика раководството на САД да ги ослободи Мадуро и неговата сопруга, пренесува Танјуг.
Свет
Песков: Русија има негативен став за истекот на новиот договор за намалување на стратешкото оружје
Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, денес изјави дека Русија има негативен став за истекот на Новиот договор за намалување на стратешкото оружје (Нов СТАРТ) и жали за неговото истекување.
„Договорот истекува. Ние го гледаме негативно и изразуваме жалење“, изјави Песков пред новинарите, додавајќи дека руската иницијатива да се задржат ограничувањата од договорот уште една година по истекот не добила одговор од другата страна.
„Нашата иницијатива да се задржат ограничувањата уште една година, дури и по истекот на овој документ, исто така останува неодговорена“, изјави Песков пред новинарите кога беше прашан како Кремљ го гледа идниот развој на новиот „СТАРТ“ договор.
Песков рече дека новиот „СТАРТ“ договор истекува во четврток, 5 февруари, по 24 часа.
„Денес е така, денес на крајот на денот, тој (СТАРТ) престанува да важи“, рече портпаролот.
Претходно, рускиот претседател Владимир Путин изјави дека Русија е подготвена да продолжи да ги почитува ограничувањата на новиот „СТАРТ„ една година по неговото истекување, под услов САД да возвратат со истите мерки.
Според медиумите, американскиот претседател Доналд Трамп го оценил предлогот на Путин како добра идеја.
Песков нагласи дека Русија првенствено ќе се води од сопствените национални интереси во прашањата за стратешка стабилност.
Оваа изјава следеше по видеоконференцијата меѓу Путин и кинескиот претседател Џјинпинг, одржана на 4 февруари, за време на која, според претходните информации од Кремљ, беше дискутиран и договорот за новиот „СТАРТ“.
Кога станува збор за теориите што ги пренесуваат медиумите за можна поврзаност помеѓу случајот со осудениот сексуален престапник Џефри Епштајн и руските разузнавачки агенции, Песков рече дека овие изјави можат да се коментираат на кој било начин, но не сериозно.
„Сè освен сериозно. Би сакал да се пошегувам за овие теории“, им рече Песков на новинарите, пренесува Танјуг.

