Казнената репресија не е решавачки фактор за фер соочување на партиските противници, тврдат експертите

Казнената репресија не е решавачки фактор за фер соочување на партиските противници, тврдат експертите

Мирјана Лазарова-Трајковска: Ако изборната администрација е професионална, тогаш мали се шансите за изборни неправилности. Во Македонија има правници што можат да ја преземат одговорноста за избори

КАТИЦА ЧАНГОВА

Измамите, нерегуларностите, фалсификатите во изборниот процес, од полнење на кутии со ливчиња, до злоупотреба на гласот, се лекуваат со добро обучена, стручна и пред сў професионална администрација. Експертите по изборно и уставно право сметаат дека во избирачките тела треба конечно да седнат јавни и државни службеници, а не припадници на политички партии. Службеници како главни актери во изборите на кои им се заканува дисциплинска одговорност, па и губење на работното место, е добро испробан метод за справување со изборните злоупотреби. Досегашната практика потврдува дека казнената репресија за инциденти на денот на изборите не е решавачки фактор за фер и демократско изборно соочување на партиските противници. Во тие случаи делата тешко се докажуваат, правдата пребавно стигнува, а предметите застаруваат. Токму тоа им дава сила на прекршителите да продолжат со манипулации на секои наредни избори. Затоа и не треба да бидеме изненадени што на секои избори се случуваат неправилности, велат експертите. 

Изборниот законик што е проследен во собраниска процедура предвидува алтернатива според која во изборните комисии, државната, регионалните и општинските, треба да членуваат правници вработени во државната и јавната администрација. Последниот збор дали ќе биде така зависи од политичките партии. Коалициските партнери од СДСМ и од ЛДП се убедени дека професионална администрација на наредните парламентарни избори е неминовност, но тоа мислење не го делат опозициските партии кои сметаат дека и натаму треба да предлагаат партиски членови. 

"Ако изборната администрација е професионална, тогаш навистина мали се шансите за изборни неправилности. Во Македонија има правници кои без проблем можат да ја преземат одговорноста за избори", изјави поранешната претседателка на Државната изборна комисија, Мирјана Лазарова-Трајковска. Таа го издвои примерот на Хрватска, која подготвила работна верзија на закон за државна изборна комисија и го доставила на мислење до Венециската комисија. "Хрватите предлагаат професионалци за членови на централното тело кои ќе се избираат на конкурс, а ќе имаат мандат од 11 години. Законот треба да се донесе до март 2006 и со него ќе се оди на парламентарни избори", вели Лазарова-Трајковска.

За професорот по уставно право, Светомир Шкариќ, изборните спорови се специфични и не можат да се споредуваат со други. "Изборите не припаѓаат на кривичното законодавство. Не треба да се чудиме зошто нема ефекти оти процесите траат со години. Но, вината за тоа зошто нема брза завршница, не треба да се бара ниту кај обвинителите, ниту кај судовите. Судот е неподобен да решава за избори", оценува Шкариќ, потенцирајќи дека не треба да се бараат решенија во казнената репресија. Напротив, тврди тој, поентата е во конституирање професионална администрација за чии евентуални злоупотреби на избори ќе биде предвидена дисциплинска одговорност.

По последните, локални избори, беа поднесени 18 обвиненија за изборна измама против 40-ина извршители. Досега се донесени пресуди во 10 случаи, во пет случаи постапките се во напредни фази, а во три случаи обвиненијата беа отфрлени. Казните се главно парични или условни, а се движат од шест месеци до пет години. Во својот последен извештај ОДИХР ја потсети власта дека треба што побрзо да се изречат казни за учесниците во изборните измами, а во своите препораки бара построги санкции, посебно за членовите во избирачките одбори. Казнетите никогаш повеќе да не се ангажираат на избори. Санкциите за изборните службеници да го отсликуваат фактот дека прекршувањето на законот било од лице што вршело официјална функција, препорача ОДИХР.