Свет
Полска за време на Втората светска војна
Во август 1939 година Хитлер и Сталин се одлучиле за милитарен сојуз, чија главна цел требало да биде Полска. Рибентроп-Молотовиот пакт, потпишан на 23 август 1939 година на таен начин решавал за потполна поделба полската држава меѓу двајца сојузници
Летото 1939 година Полска, независна само дваесет години, стана процтор на геополитички натпревар кој требало да влијае на судбината на светот. Иако од страна на европските велесили, третирана предметно, Полска ја исполни својата улога како субјект на сопствената историја. Ниту полските власти, ниту полското општество не подлегна на тогаш на закани и уцени на неспоредливо појаки тоталитарни држави. Полска не се согласи на никаков договор диктиран од нивните тотални идеологии. 50 години подоцна во јуни 1989 година го потврдивме ова несогласување, ставајќи крај на комунизмот. По Версајскиот договор (1919) Полска со нејзините западни територијални придобивки за Германија стана ,,паразитска“ држава, која владее со нивна територија, а со тек на време, за Третиот Рајх- простор за планираното освојување. За СССР- по поразот на Црвената армија во 1920 година- била првопласиран непријател, бариера во извозот на револуцијата на Запа. До 1939 година двете агресивни тоталитарни држави ја опкружиле Полска со без малку затворен кордон, сепак таа не се уплаши. Во август 1939 година Хитлер и Сталин се одлучиле за милитарен сојуз, чија главна цел требало да биде Полска. Рибентроп-Молотовиот пакт, потпишан на 23 август 1939 година на таен начин решавал за потполна поделба полската држава меѓу двајца сојузници. Соединетите сили на тие тоталитарни велесили всушност ја направиле Полска беспомошна. Подготовки за војна траеле, но сепак потенцијалот со кој располагала Полска, спрема идеолошки и милитарно јаките соседи не и давал никакви шанси во директен судир. На 1 септември германската армија ја нападнала Полска, на 17септември – во таен договор со германија- полската граница ја преминала Советската армија. На 22 септември во Брест на Буг двете напаѓачки армии одржаа бобедоносно дефиле, иакозаменетата во тврдина Варшава се предала дури на 28 октомври, а последните одбрамбени борби згаснаа на почетокот на октомври. Полската армија била разбиена но сепак волјата за одбрана не згаснала. Полските власти работеле во Париз а потоа во Лондон и како симбол таму останале половина столетие. Полска осамено се бореше против двете тоталитарни сили, кои заедно – преку поделбата на Полска- ја предизвикале Втората светска војна. Велика Британија и Франција раководејќи се со обврски спрема Полска, на 3 септември објавиле војна на Третиот Рајх, но во првите недели тоа биле само празни декларации. Без милитарна поддршка, полските единици, иако покажувајќи херојска храброст, не можеле да го запрат нападот на освојувачите. Светската војна, која поминала низ Полска од септември 1939 до 1945 година претставувала катаклизма во секоја смисла. Ја разурна земјата, ги помести границите на запад, делумно во нов регион, исто така разурнат, внесе смрт и болка од истерување во безмалку секое семејство. Донесе скоро потполно уништување на полските Евреи. Ги наруши односите на полјаците со соседните народи- коегзистенцијата ја претвори во непријателство. На 45 години ни го наметна комунизмот. Полска даде доказ на независноста, како прва започна борба со тоталитарната навала. Извршениот на нејзината територија сојузот на нацизмоти советскиот комунизам бил од моментален карактер. Сепак Полска решително настапувала против двајца агресори. 70 годишнината од избувнувањето на Втората светска војна и 20 години од затворањето на геополитичките пресметки претставуват рамки половина век за кој клучен факт се покажа тоа дека, на 1 септември 1939 Полска без страв се фати за оружје.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Свет
Трамп повторно го тужи Харвард
Администрацијата на Трамп денес поднесе нова тужба против Универзитетот Харвард, обвинувајќи го дека не се придржувал до федералната истрага и барајќи документи поврзани со неговите практики за прием на студенти.
Во тужбата поднесена во федералниот суд во Бостон, адвокатите на Министерството за правда на САД изјавија дека бараните документи ќе помогнат да се процени дали Харвард се придржува до пресудата на Врховниот суд на САД од 2023 година, со која програмите за прием на колеџи базирани на раса се прогласени за неуставни.
Министерството за правда соопшти дека ја поднело тужбата „единствено за да го принуди Харвард да достави документи поврзани со какво било разгледување на расата при приемот“ и „не го обвинува Харвард за какво било дискриминаторско однесување, ниту бара парична отштета или укинување на федералното финансирање“.
Трамп, претходно овој месец изјави дека неговата администрација бара 1 милијарда долари од Харвард за решавање на истрагите за политиките на универзитетот, откако новинските извештаи објавија дека Трамп се откажал од барањето за исплата од престижниот универзитет.
Харвард е во фокусот на широката кампања на администрацијата за користење на федерално финансирање за да се поттикнат промени на американските универзитети, за кои Трамп вели дека се погодени од антисемитски и „радикално левичарски“ идеологии.
Администрацијата откажа стотици грантови доделени на истражувачи од Харвард врз основа на тоа што универзитетот не направил доволно за да го спречи вознемирувањето на еврејските студенти на својот кампус, што го натера Харвард да поднесе тужба.
фото/Depositphotos
Свет
„Што е спротивно на поредокот заснован на правила? Тиранија и војна“ – Калас остро на панел дискусија
Високата претставничка на ЕУ за надворешна политика и безбедност, Каја Калас, изјави на една панел-дискусија дека на меѓународниот поредок му недостига одговорност за прекршувањето на правилата.
„Сите се повикуваат на Повелбата на Обединетите нации. Начелата постојат. Но што се случува кога некој ќе ги прекрши? Очигледно е дека одговорноста не функционира“, рече Калас.
Таа смета дека Советот за безбедност не работи според замислата и дека Обединетите нации „не го одразуваат светот каков што е денес“.
„Повеќето држави во светот сакаат поредок заснован на правила, сакаат правила што ќе го регулираат начинот на кој комуницираме и соработуваме едни со други“, додаде Калас.
Истакна дека големите меѓународни кризи низ историјата го поттикнувале развојот на меѓународното право и дека сегашната криза е можност „овој свет да се развие“.
Коментирајќи го говорот на германскиот канцелар Фридрих Мерц, кој изјави дека „стариот светски поредок исчезна“, Калас заклучи:
„Која е спротивноста на светски поредок заснован на правила? Тоа се тиранија и војни. А очигледно таму се наоѓаме сега.“
Свет
Гувернерот на Калифорнија: Трамп е привремен, ќе замине за три години
Гувернерот на Калифорнија, Гевин Њусом, жестоко го критикуваше Доналд Трамп, нарекувајќи го „најразорниот претседател“ во историјата на САД и обвинувајќи го дека „сѐ подлабоко тоне во глупост“.
„Никогаш во историјата на САД немало поразорен претседател од сегашниот жител на Белата куќа“, рече Њусом.
Тој смета дека Трамп „се обидува да нѐ врати во 19 век“, додека, како што истакна, Калифорнија успешно покажува дека може да спроведува политики, да се натпреварува и да доминира.
„Ако денес не запомните ништо друго, запомнете го ова: Доналд Трамп е привремен. Ќе замине за три години“, рече Њусом.
Коментирајќи ја климатската криза, тој нагласи дека таа директно ги погодува Американците: „Луѓето горат, се гушат и се варат од горештини; истовремено имаме суши и поплави, како и историски шумски пожари.“
Тој додаде дека во Калифорнија ова прашање одамна ги надминало партиските поделби:
„Калифорнија е голема сина држава, но тука живеат повеќе републиканци отколку во многу републикански држави. Ние одамна сме над партиските поделби, бидејќи нема републикански или демократски термометар. Постојат само реални температури.“
Инаку, Њусом се споменува како можен кандидат на демократите за претседателските избори во 2028 година.

