Свет
И покрај хакерскиот напад WikiLeaks објави дека Саудијците барале напад врз Иран
Интернет страницата која објавува доверливи документи за војните во Ирак и Авганистан, како и други тајни од работата на американските разузнавачки служби, почна ново објавување на чувствителни документи
Како што најавија од Wikileaks оваа група тајни документи е поголема од досега објавените за Авганистан и Ирак. Како што в неделата наутро пренесоа агенциите, американските дипломати претходните денови предупредиле неколку влади на држави во Европа и Блискиот исток дека интернет страницата сместена во Шведска ќе објави чувствителни документи што ги вмешуваат и нивните држави. Исто така, беше наведено и дека ќе бидат објавени и документи со процени за руски политичари и за тамошни дисиденти Како што пренесува AFP, содржината на документите кои почнал WikiLeaks да ги објавува се однесуваат на арапските држави, меѓу кои има и оние од суверенот на Саудиска Арабија во кои од САД бара напад врз Иран и запирање на неговата нуклеарна програма. САД веднаш се огласија со нова осуда на новото објавување на овие документи. Оснивачот на страницата Џулијан Ејсанџ ијавил дека американските власти се плашат дека ќе бидат повикани на одговорност. Во документите бил даден и преглед на страхувањата на американската дипломатија од пакистанското нуклеарно вооружување, масивното користење на хакери од страна на кинеската влада и раширената корупција во авганистанската влада. Претходно во неделата WikiLeaks објави дека е под силен хакерски напад. Информацијата за силниот DDOS (distributed denial of service), страницата ја објави преку Твитер. Според објаснувањата на стручњаците ваквите хакерски напади се применуваат кога се сака да се бутне некоја интернет страница, бидејќи преку програмските „јазли“ се генерира огромен број влезови на страницата, што не може да го издржат серверите.Првите луѓе на WikiLeaks тврдат дека проблемот во работата на страницата нема да го спречи објавувањето на новата колекција од стотици илјадници тајни документи, кои имаат намера да ги објават на мрежата во блиска иднина. Според извештајот, објавен во страницата microblog, неколку весници, меѓу кои шпанскиот Pais, францускиот Monde, англискиот Guardian и американскиот New Yor Times, „во вечерните часови на 28 ноември се подготвени да го објават тајните телеграми американскиот амбасадор, дури и ако на Wikileaks се уште нема да биде во функција.Претходно беше известено дека на располагање на Wikileaks се околу три милиони различни документи во врска со активностите на американските амбасади во светот.На крајот од јули, Wikileaks ја објави првата збирка од официјални документи во врска со сите аспекти на водењето на сојузничките операции во Авганистан, од јануари 2004 до декември 2009 г. Компилација вклучува десетици илјадници тајни документи. Таа е заснована на извештаи на американските команданти на различни нивоа на работење, кои содржат детали за борбите и детален опис на нивните ефекти.Објавените извештаи „даваат детални информации за настаните во Ирак, на кои сведоци биле американски офицери, и со нив првпат вистински се добива увид во тајната страна на војната, во која владата на САД беше целосно посветен. Документи расветлуваат многу воени злосторства на американските војници, како што е намерното убиство на луѓе кои имаат намера да се предадат“, се вели во соопштението на WikiLeaks.САД уште од самиот почеток жестоко го осудија објавувањата на документите и и побара враќање на се уште необјавените документи. Во меѓувреме, минатата седмица шведското обвинителство побара објавување меѓународна потерница на Интерпол за основач Wikileaks Џилеин Ејсанџ. Тој е осомничен за силување, сексуално вознемирување и принуда.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
Францускиот парламент ја поддржа забраната за социјалните медиуми за лица под 15 години
Националното собрание на Франција во понеделник го поддржа законот со кој се забранува користењето на социјалните медиуми од страна на децата под 15 години, велејќи дека тоа го поттикнува онлајн насилството и негативно влијае на менталното здравје на младите. Законот сега треба да се гласа од страна на Сенатот, по што повторно ќе се гласа од страна на Националното собрание.
Макрон сака забрана пред новата учебна година
Претседателот Емануел Макрон ги гледа социјалните медиуми како една од причините за насилство кај младите и ја повикува Франција да го следи примерот на Австралија, првата земја во светот што им забрани на малолетници под 16 години пристап до социјалните медиуми, вклучувајќи ги Фејсбук, Снепчет, ТикТок и Јутјуб, во декември минатата година. Макрон сака забраната во Франција да стапи на сила пред почетокот на новата учебна година во септември.
„Социјалните медиуми не се безопасни“
„Со овој закон, поставуваме јасни граници и испраќаме порака дека социјалните медиуми не се безопасни“, рече пратеничката Лора Милер од центристичката партија Ренесанса, која го поддржува францускиот претседател. „Нашите деца читаат помалку и спијат помалку, а од друга страна, се споредуваат сè повеќе едни со други. Ова е битка за слободни умови“, додаде таа.
Други европски земји, вклучувајќи ги Обединетото Кралство, Данска, Шпанија и Грција, размислуваат за забрана на социјалните медиуми, по примерот на Австралија. Европскиот парламент веќе ја повика Европската Унија да утврди минимална возраст за пристап до социјалните медиуми, но одлуката за воведување ограничувања на возраста останува кај земјите-членки.
Во Франција, постои силна политичка и јавна поддршка за мерката. Пратеникот на крајната десница Тиери Перез од Националниот собир рече дека законот е одговор на „здравствената криза“. „Социјалните медиуми им дадоа можност на сите да се изразат, но која е цената што ја плаќаат нашите деца?“, праша Перез.
Доколку забраната стапи на сила, Франција ќе бара од платформите да го блокираат пристапот до тинејџерите преку механизми за верификација на возраста, во согласност со законите на Европската Унија. Сепак, спроведувањето на таква забрана нема да биде лесно. Во Австралија, социјалните медиуми веќе се преплавени со пораки од млади луѓе кои тврдат дека се под 16 години, иако тие продолжуваат да ги користат платформите секојдневно.
Франција, исто така, одлучи да ја прошири забраната за паметни телефони на средните училишта. Анкетата на јавното мислење од 2024 година спроведена од „Харис Интерактив“ покажа дека 73 проценти од граѓаните ја поддржуваат забраната за социјалните медиуми за лица под 15 години. Мислењата меѓу младите луѓе на улиците на Париз се поделени – додека некои ги признаваат опасностите од социјалните медиуми, други веруваат дека забраната е прекумерна.
Регион
Црна Гора го затвори 13-то поглавје од преговорите со ЕУ
Црна Гора го затвори преговарачкото поглавје 32 – Финансиски надзор вчера, на Меѓувладината конференција меѓу Црна Гора и Европската Унија во Брисел. Ова значи дека Црна Гора го затвори 13-то од 33-те преговарачки поглавја во преговорите со Европската Унија.
Европската комесарка за проширување Марта Кос потсети дека Црна Гора затворила пет преговарачки поглавја во декември 2025 година и дека оваа серија продолжила и оваа година. Таа, исто така, истакна дека Црна Гора слави 20 години од враќањето на независноста, па затоа 2026 година нема да биде обележана само со прославата на таа годишнина, туку и со посветена работа.
Montenegro has closed another negotiating chapter.
That makes 13 in total. More than a third.
It shows Montenegro’s strong progress in the accession talks.
Now it’s crucial to keep the momentum and step up reforms. Above all on the rule of law. pic.twitter.com/HuR5R3DjBa
— Marta Kos (@MartaKosEU) January 26, 2026
„Ова е добар почеток на годината и Црна Гора е на добар пат да ги затвори сите преостанати поглавја до крајот на 2026 година“, рече Кос.
Црногорскиот премиер Милојко Спајиќ изјави дека брзината со која Црна Гора ги затвора поглавјата од преговорите е доказ дека процесот на проширување е сè уште жив. Спајиќ, исто така, верува дека Црна Гора може да ги затвори сите поглавја од преговорите до крајот на оваа година.
One step closer to the 🇪🇺 membership!
🇨🇿 congratulates Montenegro 🇲🇪 on provisionally closing Chapter 32 – Financial control – at today’s IGC in Brussels.
🇨🇿 encourages 🇲🇪 to continue its current reform dynamics and supports 🇲🇪’s ambition to conclude accession negotiations… pic.twitter.com/UMf1yCJNwn
— Czech Permanent Representation to the EU (@CZtoEU_Brussels) January 26, 2026
„Оваа Меѓувладина конференција е доказ дека нема кратенки на европскиот пат“, нагласи тој. Тој, исто така, рече дека Европската Унија, во време на неизвесност, е столб на мирот, демократијата и владеењето на правото.
„Нема поголем идеал од обединета Европа. Црна Гора со сигурност се движи кон оваа цел“, додаде Спајиќ.
Поглавје 32 – Финансиски надзор се однесува на усвојување на меѓународно прифатени стандарди во областите на јавна внатрешна финансиска контрола, надворешна ревизија и најдобри практики на Европската Унија и нивна примена во целиот јавен сектор, како и на дисциплина и транспарентност во користењето на националните и средствата на Европската Унија.
Свет
Градоначалничката на Париз ги откри имињата на научниците кои ќе бидат врежани на Ајфеловата кула
Градоначалничката на Париз, Ан Идалго, денес ги откри имињата на 72 научници кои ќе бидат додадени на листата со имињата на научници врежани на првиот кат од Ајфеловата кула пред повеќе од 130 години, според француските медиуми.
Списокот опфаќа речиси 250 години историја, а го вклучува и името од Анжелик ди Кудре, бабица од 18 век, до неодамна починати научници, објасни претседателката на здружението „Жени и наука“, Изабел Воглен, објави Фигаро.
Градоначалничката на француската престолнина му ја довери на ова здружение, составувањето на листата.
Овие имиња сега мора да бидат доставени до Академиите за наука, технологија и медицина за нивно мислење пред конечното одобрување.
Градоначалничката според написите, не одреди датум за спроведување на овој проект.
Кога кулата била изградена во 1889 година, инженерот Густав Ајфел имал намера таа да биде „пантеон на науката“, и на големиот фриз на првиот кат ги врежал имињата на 72-та најголеми француски научници кои оставиле свој белег во историјата од Француската револуција.
Меѓу нив биле хемичарите Лавоазје и Шаптал, астрономите Араго и Лаплас, натуралистот Кивија, пронаоѓачот на фотографијата Дагер, но таму не се нашло ниту едно женско име, иако во тоа време работата на жени научници, како што е математичарката Софи Жермен, веќе била добро позната, се присетува Фигаро.

