Граѓаните сметаат дека најефикасен начин за справување со корупцијата се дописите до медиумите, покажала анкетата на Институтот за социолошки и политичко-правни истражувања

ЈАВНОТО МИСЛЕЊЕ ЗА КОРУПЦИЈАТА ВО ЗЕМЈАВА

Граѓаните сметаат дека најефикасен начин за справување со корупцијата се дописите до медиумите, покажала анкетата на Институтот за социолошки и политичко-правни истражувања

Корупцијата е третиот најголем проблем, по невработеноста и лошата економска состојба, со кој се соочуваат граѓаните во Македонија, а најефикасниот механизам за справување со неа се медиумите. Вака одговориле испитаниците на анкетата што ја вршел Институтот за социолошки и политичко-правни истражувања во јануари годинава. Истражувањето било вршено во рамките на проектот „Јавното мислење за корупцијата во Македонија“, финансиран од Советот на Европа. Анкетата била реализирана врз репрезентативен примерок од 1.600 испитаници според полот, етничката припадност, возраста и регионалната дистрибуција на населението во државава. Граѓаните одговарале за општите перцепции, а посебен прашалник имало за испитаници-жртви на корупцијата. Се разговарало и со четири фокус-групи: судии, вработени во јавната администрација, во здравството и со професори од државните универзитети, а 20 интервјуа биле направени и со сопственици на мали и средни претпријатија.

Царината најкорумпирана

Испитаните граѓани за најкорумпирана ја сметаат царината, а по неа следуваат судството, министрите и замениците, здравството, обвинителството, политичките партии и полицијата. Негативни оценки добиле и адвокатите, градоначалниците, премиерот, образованието, даночната управа, претседателот на државата, берзата на хартии од вредност, па дури и антикорупциската комисија. На списокот со корумпирани се и Народната банка, медиумите, домашните и странските невладини организации и Армијата.

Дури 65 отсто од испитаниците се песимисти за можноста да се искорени корупцијата во државава, но сметаат дека може барем малку да се намали. Значителен дел од испитаниците, 62 отсто, велат дека корупцијата не се намалила во однос на лани, а 45 отсто сметаат дека нема да има промени ни в година. Просечна генерална оценка на испитаниците е дека борбата против корупцијата е недоволна. Половина од нив сметаат дека политичарите обрнуваат внимание на оваа тема само за време на изборите, а 46 отсто дека тоа никогаш не го прават. Три четвртини од испитаните граѓани, 76 отсто, одговориле негативно на прашањето дали власта прави доволно за спречување на корупцијата. Повеќе од половина испитаници, 55 отсто, одговориле дека и антикорупциската комисија не презема доволно активности. Најмногу од испитаниците сметаат дека државните институции имаат најголема одговорност за спречување на корупцијата, а следуваат судовите, Комисијата, па самите граѓани, а на крајот се политичките партии, јавниот обвинител и полицијата.

Подарокот не е поткуп

На прашањето како би постапиле кога некој би им побарал поткуп, 25 отсто одговориле дека тоа би го пријавиле во МВР, 14 отсто би пријавиле кај претпоставениот на барателот на поткупот, 9 отсто во антикорупциската комисија, 8 отсто би се обратиле до медиумите, а 13 отсто одговориле дека би го платиле. Секој петти испитаник или 21 отсто одговорил дека би понудил поткуп за побргу да му се заврши работата. Дури 43 отсто од анкетираните не веруваат дека пријавувањето на корупцијата би дало плод. Според испитаните, најголеми поттикнувачи на корупцијата се неможноста на легален начин да се задоволат потребите и непостоењето правна држава.

За 61 отсто од испитаниците, подарокот што му се дава на лекар по извршена интервенција не е корупција туку благодарност, но затоа за 79 отсто корупција е подарокот пред интервенцијата. Слично, за 52 отсто од анкетираните, спонзорствата што стопанствениците им ги даваат на лекарите за печатење книга или за патување не е корупција. Обратно е во сферата на образованието. Повеќе од две третини од испитаниците препознаваат корупција во подароците, спонзорствата и услугите за професорите на нивните деца. За 83 отсто анкетирани, корупција е кога на службеник во администрација по завршената работа му се дава подарок, а 84 отсто сметаат дека корупција е и кога политичар му дава подарок на новинар. Нешто помалку, 61 отсто, гледаат корупција во платените патувања на новинарите.

Натали Н. Сотировска