Судиите и теоретичарите разликуваат

коментирање на судските одлуки и искажување мислење за нив, а битно е и дали

тоа го прави власта или научните кругови, јавноста и медиумите

ЗАБРАНА ЗА КОМЕНТИРАЊЕ ИЛИ САМО РЕДОВЕН

ИЗГОВОР

Судиите и теоретичарите разликуваат

коментирање на судските одлуки и искажување мислење за нив, а битно е и дали

тоа го прави власта или научните кругови, јавноста и медиумите

Судските одлуки не се коментираат – тоа е најчестата фраза што се применува

кога јавноста или власта ќе изреагираат на некоја пресуда. Иако постојат

препораки во меѓународните конвенции од областа на судството за воздржување од

коментирање судски одлуки поради можно влијание врз третата власт, таа забрана

ја нема во ниту еден закон. Хелсиншкиот комитет смета дека демократско право е

судските одлуки да се коментираат јавно. Судиите и теоретичарите разликуваат

коментирање на судските одлуки и искажување мислење за нив. Битно е и дали тоа

го прави власта или научните кругови, јавноста и медиумите.

Последниот пример на повикување на забрана за коментирање на судските одлуки

беше во случајот со предвременото пуштање на слобода на балканскиот бос на

проституцијата Дилавер Бојку Леку, кому битолскиот Апелациски суд му даде

условен отпуст од затвор пет месеци пред завршувањето на казната. Премиерот

Никола Груевски изјави дека оваа одлука, најверојатно, била грешка.

Претседателот на судот, Кице Јузевски, реагира дека никој не смее да коментира

судски одлуки, освен повисок суд, кој може да изврши нивна ревизија.

– По Законот за судовите, како претседател немам право да ги преоценувам

судските одлуки и да кажам дали се исправни. Судските одлуки се јавни и

граѓаните може да ги коментираат – вели Јузевски.

Хелсиншкиот комитет смета дека коментарите, анализите и критиките на одлуките

што ги носи власта, меѓу кои и судската, се право на граѓаните.

– Судските одлуки може да се коментираат, но без навредување, омаловажување и

политичко или друг вид етикетирање на судиите што ги донедле и без оценување на

нивната стручност – вели претседателот на Врховниот суд, Дане Илиев.

Според него, треба да се избегнува коментирање на првостепените пресуди бидејќи

тие не се конечни и подлежат на „проверка“ од повисоките судови, па јавно

искажаното мислење може да влијае врз понатамошното одлучување.

– При поинакво искажано мислење судот треба да се брани со образложението за

својата одлука, а не да се затвора со изјави дека никој нема право да се меша –

вели тој.

Професорот по кривично право на Правниот факултет во Скопје, Гордан Калајџиев,

вели декавласта мора да ги почитува одлуките, како и да се коментираат тие.

– Едно е коментирање, а друго е нивно преиспитување со користење на полицијата.

Тоа е недозволиво – смета Калајџиев.

Долгогодишниот судија и поранешен претседател на скопскиот Апелациски суд, а

сега член на Судскиот совет, Вели Ведат, вели:

– Коментирањето подразбира анализа на фактите врз кои е донесена одлуката, а за

тоа е потребно стручно знаење. Во случајот со Бојку, на пример, треба да се

знае какво било мислењето на затворот во кој ја издржувал казната. Не треба да

се гледа каков бил човекот пред да влезе во затворот, туку како тој таму се

однесувал и да се предвиди како ќе се однесува кога ќе излезе – вели тој.

Од Бојку зависи дали ќе „долежи“

Одлуката за предвремено ослободување на Дилавер Бојку Леку од затвор не може да

биде сменета дури и да ја „обжали“ некој пред Врховниот суд. И во случај

Обвинителството да ја обжали оваа одлука и Врховниот суд да оцени дека

реакцијата е исправна, одлуката не може да се смени бидејќи е во корист на

осудениот. Случајот е идентичен со „Раштански Лозја“.

– Само ако Бојку ги прекрши правилата за условен отпуст, судот може да донесе

одлука тој повторно да биде вратен во затвор – велат правниците.

Натали Н.Сотировска