Виолета Ачкоска, професорка на Институтот за историја на Философскиот факултет и долгогодишен автор на учебници, смета дека конкурсот за новите учебници по историја бил пробиен и дека поради огромни слабости во учебникарството, македонската историја се наоѓа „ни на небо, ни на земја“.

Мери Јордановска

Виолета Ачкоска, професорка на Институтот за историја на Философскиот факултет и долгогодишен автор на учебници, смета дека конкурсот за новите учебници по историја бил пробиен и дека поради огромни слабости во учебникарството, македонската историја се наоѓа „ни на небо, ни на земја“.

Ачкоска беше член на комисијата што ги подготвуваше наставните програми и е автор на учебниците по историја за седмо одделение и за четврта година реформирано гимназиско образование. Таа вели дека нема никаква желба понатаму да биде член на комисијата, бидејќи нејзините членови толку често се менуваат, што станува бесмислено. Освен тоа, во некои од учебниците се промовира неквалитет и со тоа, како што вели, самите си ја деградираме историјата.

* Велите дека конкурсот за новите учебници по историја бил пробиен. Зошто?

– Кога ги направивме новите наставни програми, министерот за образование Положани рече дека тим од реномирани експерти-историчари ќе ги подготвува новите учебници. Не свика на состанок, за да се договориме како ќе се подготвуваат учебниците. Потоа, на големо изненадување на сите, видовме дека е објавен анонимен конкурс. Кога ни ги кажаа резултатите од конкурсот, претседателката на комисијата ја извести јавноста дека им дале предност на учебниците што ги пишувале практичарите. Се прашувам, од каде знаеја дека авторите на учебникот за осмо одделение што добиле на конкурсот се практичари, кога тој беше анонимен? Освен тоа, најнеквалитетниот учебник за осмо беше рангиран на прво место, а половината автори не се историчари и немаат практика во наставата. Според тоа, јасно е дека конкурсот беше пробиен и однапред се знаеше кој учебник ќе добие.

* Дали се соочувавте со притисоци од надлежните додека ги подготвувавте учебниците по историја?

– Најголем проблем во подготовката беше тоа што имавме многу кратко време за да ги напишеме учебниците, па можеби затоа голем дел се импровизирани. Затоа, учебниците не можат да имаат добар квалитет како во другите земји, каде што еден учебник се пишува со години. Секој нов министер што ќе дојде си прави своја наставна програма како што ќе му текне. Со тоа си ја деградираме историјата и ја ставаме ни на небо ни на земја. Во нашите учебници Министерството и комисијата ни тргнаа повеќе фотографии што би можеле да предизвикаат негативни чувства. Така, во учебникот за четврта година ни тргнаа фотографии од холокаустот, кои беа во дидактичка целост со текстот. Во оној за седмо одделение, пак, добивме забелешка дека Даме Груев сме го спомнувале премногу често во учебникот – дури трипати!

* Во учебникот за четврта година реформирано гимназиско образование се споменуваат настани како бомбардирањето на НАТО врз Белград, косовската криза, спорот за името со Грција… Вашите колеги реагираат дека овие настани се уште немаат разврска, па затоа не може да се застапени во учебниците?

– Историјата за четврта година е изборен предмет, надвор од циклусот што завршува со трета година гимназија, па нашата замисла беше да се развие креативниот дух кај учениците. Тие низ дебати ќе треба да стекнат мислење за она што се случувало од 1945 до 2000 година. Тоа се вика мултиперспективност на современата историја. Знам дека на постарите наставници ќе им биде тешко да го предаваат периодот од 1991 година, бидејќи за нив тоа е нешто ново. Сепак, тие поминаа низ специјални семинари за тоа и се задоволни. Им го кажавме упатството како треба да предаваат, а главната цел е да се развие истражувачкиот дух кај учениците.

* Зошто се решивте да направите наставна програма по историја, каде што толку голем дел од учебниците ќе и биде посветен на историјата на Албанија?

– Досега не знаевме што и од кои учебници учат албанските паралелки. Случајно до раце ми дојде таков учебник по историја и се вчудовидов. Тоа беа учебници од Косово и од Албанија, полни со шовинизам. Затоа, прифативме да ја правиме новата програма, за да имаме контрола врз тоа што се учи. Тоа беше најсоодветно решение. Учениците-Македонци нема да бидат принудени да учат за историјата на Албанија. Сега сите ќе учат од исти учебници и така ќе ги доближиме учениците. Сепак, тоа не треба да се направи со толкување дека балистите се ослободители, туку со научен пристап кон сите личности и појави во историјата.