Европа
Митот за „московското злато“: Каде е шпанското злато денес?
Шпанската централна банка ја заврши 2025 година со златни и девизни резерви во вредност од речиси 94 милијарди евра, рекордно високо ниво откако започнаа споредливи податоци. Зголемувањето првенствено ја одразува огромната побарувачка за злато на меѓународниот пазар како безбедно засолниште во година обележана со геополитичка и финансиска неизвесност.
Но, во Шпанија, златото никогаш не е само сметководствена ставка, туку и прашање на историско сеќавање, а малку изрази имаат толку тежина како „московското злато“, една од најконтроверзните епизоди во шпанската економска и политичка историја на 20 век, пишува „Еуроњуз“.
Злато за финансирање на војната
Пред 1936 година, златните резерви на Шпанија не беа исклучителни во светски рамки, но беа доволни за да ја позиционираат земјата на глобалната финансиска мапа. Според историчарката Магдалена Гаридо Кабалеро, професорка по современа историја на Универзитетот во Мурсија, ова злато ѝ даде на Шпанија одреден простор за маневрирање во меѓународните трансакции, иако многу помалку од оној што го уживаа големите економски сили.
Сепак, овој простор исчезна со избувнувањето на Шпанската граѓанска војна. Дипломатската изолација на Втората Република, засилена од Комитетот за неинтервенција, ја остави републиканската влада со малку опции за финансирање на купувањето оружје и залихи.
Во овие вонредни околности, републиканската влада одлучи да ги префрли поголемиот дел од златните резерви на Банката на Шпанија во странство, првенствено во Советскиот Сојуз. Целта беше јасна: да се плати за оружје, залихи и воена помош за поддршка на воените напори. Трансферот беше реален и добро документиран – во октомври 1936 година, околу 510 тони злато беа испратени од складиштето Алгамека во Картагена. Тоа не беше импровизирана или тајна операција, туку свесна одлука на легитимните власти на Републиката во контекст на тотална војна.
Разбивање на митовите
Современата историографија ги разби многу од митовите создадени во децениите што следеа. Гаридо Кабалеро истакнува дека клучната заблуда е идејата дека златото можело – или требало – да се врати. Истражувањата на историчари како Анхел Луис Вињас и Пабло Мартин Асења покажуваат дека златото било потрошено за време на војната преку потврдени и документирани плаќања, што ѝ овозможило на Републиката да се спротивстави на военото востание речиси три години. Од оваа перспектива, „московското злато“ не претставувало ниту кражба ниту грабеж од страна на Советскиот Сојуз, туку операција на финансирање извршена во вонредни околности.
Каде е златото на Шпанија денес?
Речиси 90 години подоцна, прашањето сè уште повремено се поставува: каде е златото на Шпанија? Одговорот е многу помалку драматичен од митот што постојано се овековечува.
Шпанија моментално поседува околу 281 тони злато, кое се чува во Банката на Шпанија и на депозити во САД, Обединетото Кралство и Швајцарија, според Светскиот совет за злато. Ова злато не е поврзано со количините испратени во СССР, туку е резултат на децении монетарна политика, европска интеграција и управување со средства во рамките на Евросистемот.
Од историска траума до финансиски средства
Рекордното ниво на резерви во 2025 година не значи дека Шпанија го вратила изгубеното злато. Наместо тоа, тоа го одразува порастот на цената на металот на меѓународните пазари. Денес, златото повеќе не служи како целосен поддржувач на националната валута, ниту се користи за финансирање војни.
Наместо тоа, тоа функционира како средство кое обезбедува стабилност, влијание и доверба во глобализираниот финансиски систем. Споредбата на 1936 и 2025 година открива длабока промена. За време на Граѓанската војна, златото беше опиплив ресурс од кој зависеше опстанокот на владата. Денес, тоа повеќе не е случај.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
Орбан му пиша на Зеленски: Четири години нè туркате во војната меѓу Украина и Русија
Унгарскиот премиер Виктор Орбан објави „отворено писмо“ до украинскиот претседател Володимир Зеленски на Икс, обвинувајќи го дека четири години се обидува да ја вовлече Унгарија во војната меѓу Украина и Русија.
„Четири години не можевте да го прифатите ставот на суверената унгарска влада и унгарскиот народ за руско-украинската војна. Четири години работевте на тоа да ја принудите Унгарија да учествува во војната меѓу вашата земја и Русија“, напиша Орбан.
Во писмото, тој тврди дека Зеленски, Брисел и унгарската опозиција „ги координираат напорите“ за да донесат „проукраинска влада“ на власт во Унгарија.
Open Letter to President Volodymyr Zelenskyy
Mr. President,
For four years, you have been unable to accept the position of the sovereign Hungarian government and the Hungarian people regarding the Russia–Ukraine war.
For four years, you have been working to force Hungary into…
— Orbán Viktor (@PM_ViktorOrban) February 26, 2026
Обвинувања за нафтоводот Дружба
Орбан го обвини Зеленски за „блокирање на нафтоводот пријателство“, или нафтоводот Дружба, за кој тврди дека е клучен за снабдувањето со енергија на Унгарија.
„Вашите постапки се против интересите на Унгарија и го загрозуваат безбедното и прифатливо снабдување со енергија за унгарските семејства. Затоа, ве повикувам да ја промените вашата антиунгарска политика“, рече Орбан.
Тој додаде дека Унгарците „не се одговорни за ситуацијата во која се наоѓа Украина“, дека сочувствуваат со украинскиот народ, но дека „не сакаат да учествуваат во војната“, „не сакаат да ги финансираат воените напори“ или „да плаќаат повеќе за енергија“.
„Ве повикувам веднаш повторно да го отворите нафтоводот и да се воздржите од понатамошни напади врз енергетската безбедност на Унгарија. Повеќе почит кон Унгарија!“, заклучи Орбан во писмото со дата, Будимпешта, 26 февруари 2026 година.
Во писмото, тој не споменува дека војната ја започнала Русија, која започнала целосна инвазија на Украина на 24 февруари 2022 година.
Европа
Редок напад: Украинците ги таргетираат командните центри со моќни американски ракети
Украинските сили започнаа серија напади со американски ракети со долг дострел ATACMS врз руски командни места, складишта за муниција и логистички објекти на окупираните територии, соопшти Генералштабот. Нападите, кои се случија ноќта на 24 февруари, претставуваат ретка потврдена употреба на оружјето, објавува The Kiev Independent.
„Како дел од систематските мерки за намалување на офанзивните капацитети на рускиот агресор, единиците на украинските одбранбени сили продолжуваат да ги таргетираат клучните непријателски командни и логистички објекти“, се вели во соопштението на Генералштабот.
Според извештајот, украинските ракетни сили и артилерија погодиле помошен команден пункт на руската 5-та армија во близина на Новопетривка во окупираниот регион Донецк. Војската соопшти дека ракетите ATACMS биле меѓу оружјето што се користело во операцијата.
Дополнителни напади биле насочени кон логистички магацин што му припаѓал на рускиот центар „Рубикон“ во близина на Василовка во окупираниот регион Запорожје, како и магацини за муниција и снабдување во Пријазовски во регионот Донецк и Олександривка во регионот Запорожје. Руски објект за одржување и поправка во близина на Јакимивка во Запорошката област, исто така, беше погоден. Целосниот обем на штетата сè уште се утврдува, додаде армијата.
Европа
Масовен воздушен напад: Русија лансираше 115 дронови, Украинците соборија 95
Русија започна масовен воздушен напад врз Украина во вторник ноќта, лансирајќи вкупно 115 дронови од различни видови, вклучувајќи ги Шахед, Гербера и Италмас. Украинската воздушна одбрана успешно ги неутрализираше повеќето од заканите, соборувајќи или блокирајќи 95 дронови на север, југ и исток од земјата, објавува Украинска правда.
Според податоците на украинските воздухопловни сили објавени до 7:30 часот утрово, од вкупниот број лансирани дронови, околу 60 беа камикази дронови Шахед. И покрај високата стапка на пресретнување, 18 дронови успеаја да ја пробијат одбраната и да погодат цели на 11 локации.
Широк спектар на одбранбени сили, вклучувајќи ги воздухопловните сили, противвоздушните ракетни единици, единиците за електронско војување и беспилотни системи и мобилните противпожарни групи, учествуваа во одбивањето на нападот. Воздухопловните сили предупредија дека нападот е сè уште во тек бидејќи неколку руски дронови сè уште се наоѓаат во украинскиот воздушен простор.

