Европа
Словаците избираат претседател меѓу „човек“ на премиерот и прозападен опозиционер
Словаците од утрово избираат меѓу прозападниот кандидат на опозицијата Иван Корчок и кандидатот на владејачката коалиција Петер Пелегрини, сојузник на премиерот Роберто Фицо, на претседателските избори.
Исходот од изборите зависи од тоа дали Фицо, кој ја презеде власта по четврти пат во октомври, ќе најде сојузник во претседателската палата или противкандидат кој би можел да ги оспори неговите проруски ставови и планови за реформирање на кривичното право и медиумите, кои изразија загриженост за слабеењето на владеењето на правото.
Трката се очекува да биде тесна, според последните анкети објавени пред изборниот молк во четврток. Аналитичарите во петокот предвидуваа благо водство за Корчок, кој изненадувачки освои најмногу гласови во првиот круг пред две недели.
Словачките претседатели немаат голема извршна моќ, но можат да стават вето на законите или да бараат од уставниот суд да се произнесе по нив. Претседателите номинираат членови на уставниот суд, што може да биде важно во претстојните битки околу реформите на Фицо кои драматично ќе ги намалат казните за корупција.
Акцентот во кампањата на 60-годишниот Корчок беше да не се препуштат сите извршни функции на Фицо и неговата коалиција.
Пелегрини (48) се обиде да го отслика Корчок како воинствен поради неговата поддршка за испраќањето оружје во Украина и рече дека може да ги внесе словачките војници во војна, што Корчок го негира.
Претседателката во заминување Зузана Чапутова, адвокатка за човекови права која не се кандидираше за втор мандат, ја критикуваше воената реторика во телевизиско обраќање во средата.
„Жал ми е што играњето со страв беше дел од оваа кампања“, изјави Чапутова. „Имав можност да се сретнам со двајцата претседателски кандидати за време на моите пет години на функцијата и можам да кажам со чиста совест дека ниту Петер Пелегрини ниту Иван Корчок нема да не водат во каква било војна или да испратат наши војници во Украина“, рече таа.
Избирачките места се отворени од седум наутро до 10 навечер. Првите прогнози се очекуваат веднаш по затворањето на резултатите, а официјалните резултати ќе бидат објавени во текот на ноќта.
Независниот Корчок беше пратеник на Словачка во ЕУ, а подоцна и амбасадор во Соединетите држави, пред да ја преземе функцијата министер за надворешни работи во владите на десниот центар во 2021-2022 година.
Во тоа време, Словачка беше верен сојузник на Украина, обезбедувајќи ѝ противвоздушна одбрана и борбени авиони. Владата на Фицо го прекина ова откако ја презеде власта.
Пелегрини, сега претседател на парламентот, е долгогодишен сојузник на Фицо, кој го избра за премиер откако Фицо беше принуден да се повлече поради јавните антикорупциски протести по убиството на истражувачката новинарка во 2018 година.
Подоцна се отцепи од Фицо и ја основа својата партија Хлас (Глас), полиберална и поблиска до центарот од популистичката левичарска партија СМЕР на Фицо, но заедно со Фицо и националистичката СНС ја формираше владата минатиот октомври.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
Холандија доби ретка малцинска влада и најмлад премиер во историјата
Лидерите на политичките партии во Холандија се согласија да формираат ретка малцинска влада, беше објавено во вторник.
Центристичката проевропска партија Д66, која победи на изборите во октомври минатата година, ќе ги здружи силите со конзервативните христијански демократи и десничарската VVD во коалиција која ќе има само 66 места во долниот дом на парламентот со 150 места.
Коалицијата, исто така, нема мнозинство во Сенатот, горниот дом на парламентот, што може да блокира закони донесени во долниот дом, и ќе треба да побара поддршка од опозициските партии за да ги спроведе своите политики.
Владата ќе ја предводи лидерот на Д66, Роб Јетен, 38, кој ќе стане најмладиот премиер во холандската историја.
Се очекува пратениците на партиите да го ратификуваат договорот за коалиција во наредните денови, а формалната презентација се очекува во петок.
Останатите позиции во кабинетот ќе бидат пополнети во наредните недели, а се очекува новата влада официјално да биде именувана во рок од еден месец.
Европа
Украинците исто така велат дека новите преговори со Русите се различни: „Тие се многу фокусирани“
Руската делегација во мировните преговори со Украина претрпе „квалитативна промена“, изјави украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха во интервју објавено синоќа. Неговите коментари доаѓаат во време на обновени дипломатски напори од страна на Украина, Русија и САД, поттикнати од иницијативата на американскиот претседател Доналд Трамп за прекин на војната. Следната рунда разговори се очекува в недела, 1 февруари, објави „Киев Индепендент“.
Украинската делегација вклучува високи функционери како што се секретарот на Советот за национална безбедност и одбрана Рустем Умеров и началникот на кабинетот на претседателот Кирил Буданов.
Руската страна сега ја предводи адмиралот Игор Костјуков, шеф на руското воено разузнавање, заедно со високи претставници на Министерството за одбрана. „Гледаме квалитативна промена во составот“, рече Сибиха. „Ова се различни луѓе и немаше повеќе псевдоисториски предавања. Разговорите беа многу фокусирани.“
Во претходните преговори, руската делегација ја предводеше Владимир Медински, советник на рускиот претседател Владимир Путин, кој стана познат по своите долги историски дигресии. Медински ја водеше последната претходна рунда директни преговори во Истанбул во март и април 2022 година. За време на преговорите во 2025 година, тој наводно ѝ се закани на Украина со понатамошна окупација на територијата и предупреди дека Русија е подготвена да се бори бесконечно ако Киев ги отфрли максималистичките барања на Москва.
Изјавите на министерот за надворешни работи се во согласност со неодамнешните коментари на претседателот Володимир Зеленски, кој ги опиша разговорите одржани на 23 и 24 јануари, во кои учествуваа Украина, САД и Русија, како „конструктивни“.
Сибиха додаде дека Зеленски е подготвен да се сретне со Путин за да реши две клучни прашања во мировниот процес: територијалните прашања и иднината на нуклеарната централа Запорожје, која е под руска окупација. „Токму за да ги реши овие прашања, претседателот е подготвен да се сретне со Путин и да разговара за нив“, рече Сибиха, додавајќи дека не гледа смисла во средбата со рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров.
„Киев Индепендент“ дознава дека Вашингтон се надева дека ќе ги турне преговорите „кон нивниот конечен крај“ за време на следната рунда разговори, иако Москва сè уште не сигнализирала дека е подготвена да ги прифати предлозите што се моментално на маса.
Се очекува најспорните прашања да доминираат на агендата – барањето на Русија Украина да се повлече од делови од Донбас и претензиите на Москва кон нуклеарната централа Запорожје.
Европа
Се помалку луѓе во ЕУ умираат од рак на белите дробови
Стапката на смртност од рак на белите дробови во Европската Унија (ЕУ) продолжува да опаѓа и кај мажите и кај жените, а престанокот со пушење сè уште се смета за клучен фактор за подобрување на стапките на преживување, велат научниците.
„Ракот на белите дробови останува водечка причина за смрт од рак кај мажите и жените во ЕУ“, вели Карло Ла Векија, раководител на истражувачката група на Универзитетот во Милано.
Иако стапката на смртност кај мажите опаѓа од 1990-тите, таа продолжи да расте кај жените до 2010-тите. Истражувачкиот тим предвидува дека оваа година ќе има 23 смртни случаи од рак на белите дробови на 100.000 жители кај мажите и 12 кај жените.
Пушењето е клучен фактор за смртните случаи од рак, покажуваат резултатите од студијата, рече Ла Векија во соопштението од Европското здружение за медицинска онкологија. „Намалувањето на потрошувачката на тутун останува камен-темелник на превенцијата од рак на белите дробови, а исто така игра важна улога во спречувањето на други видови на рак, како што е ракот на панкреасот.“
Поздравата исхрана и медицинскиот напредок, исто така, придонесуваат за подобрување на стапките на преживување. Со неколку исклучоци, стапките на смртност опаѓаат и кај другите видови на рак.
Позитивни трендови за повеќето видови рак
Земајќи ги сите видови рак заедно, истражувачите предвидуваат стапка на смртност од 114 на 100.000 мажи во ЕУ во 2026 година, што е намалување од осум проценти во споредба со периодот 2020-2022 година.
За жените, стапката на смртност се предвидува да биде 75 на 100.000 во 2026 година, што е намалување од шест проценти. Единствен исклучок е ракот на панкреас кај жените, каде што стапката на смртност се зголеми за еден процент во споредба со периодот 2020-2022 година, сега изнесува шест на 100.000. Иако стапките на смртност опаѓаат, апсолутниот број на случаи се зголемува поради стареењето на населението.

