Европа
Митот за „московското злато“: Каде е шпанското злато денес?
Шпанската централна банка ја заврши 2025 година со златни и девизни резерви во вредност од речиси 94 милијарди евра, рекордно високо ниво откако започнаа споредливи податоци. Зголемувањето првенствено ја одразува огромната побарувачка за злато на меѓународниот пазар како безбедно засолниште во година обележана со геополитичка и финансиска неизвесност.
Но, во Шпанија, златото никогаш не е само сметководствена ставка, туку и прашање на историско сеќавање, а малку изрази имаат толку тежина како „московското злато“, една од најконтроверзните епизоди во шпанската економска и политичка историја на 20 век, пишува „Еуроњуз“.
Злато за финансирање на војната
Пред 1936 година, златните резерви на Шпанија не беа исклучителни во светски рамки, но беа доволни за да ја позиционираат земјата на глобалната финансиска мапа. Според историчарката Магдалена Гаридо Кабалеро, професорка по современа историја на Универзитетот во Мурсија, ова злато ѝ даде на Шпанија одреден простор за маневрирање во меѓународните трансакции, иако многу помалку од оној што го уживаа големите економски сили.
Сепак, овој простор исчезна со избувнувањето на Шпанската граѓанска војна. Дипломатската изолација на Втората Република, засилена од Комитетот за неинтервенција, ја остави републиканската влада со малку опции за финансирање на купувањето оружје и залихи.
Во овие вонредни околности, републиканската влада одлучи да ги префрли поголемиот дел од златните резерви на Банката на Шпанија во странство, првенствено во Советскиот Сојуз. Целта беше јасна: да се плати за оружје, залихи и воена помош за поддршка на воените напори. Трансферот беше реален и добро документиран – во октомври 1936 година, околу 510 тони злато беа испратени од складиштето Алгамека во Картагена. Тоа не беше импровизирана или тајна операција, туку свесна одлука на легитимните власти на Републиката во контекст на тотална војна.
Разбивање на митовите
Современата историографија ги разби многу од митовите создадени во децениите што следеа. Гаридо Кабалеро истакнува дека клучната заблуда е идејата дека златото можело – или требало – да се врати. Истражувањата на историчари како Анхел Луис Вињас и Пабло Мартин Асења покажуваат дека златото било потрошено за време на војната преку потврдени и документирани плаќања, што ѝ овозможило на Републиката да се спротивстави на военото востание речиси три години. Од оваа перспектива, „московското злато“ не претставувало ниту кражба ниту грабеж од страна на Советскиот Сојуз, туку операција на финансирање извршена во вонредни околности.
Каде е златото на Шпанија денес?
Речиси 90 години подоцна, прашањето сè уште повремено се поставува: каде е златото на Шпанија? Одговорот е многу помалку драматичен од митот што постојано се овековечува.
Шпанија моментално поседува околу 281 тони злато, кое се чува во Банката на Шпанија и на депозити во САД, Обединетото Кралство и Швајцарија, според Светскиот совет за злато. Ова злато не е поврзано со количините испратени во СССР, туку е резултат на децении монетарна политика, европска интеграција и управување со средства во рамките на Евросистемот.
Од историска траума до финансиски средства
Рекордното ниво на резерви во 2025 година не значи дека Шпанија го вратила изгубеното злато. Наместо тоа, тоа го одразува порастот на цената на металот на меѓународните пазари. Денес, златото повеќе не служи како целосен поддржувач на националната валута, ниту се користи за финансирање војни.
Наместо тоа, тоа функционира како средство кое обезбедува стабилност, влијание и доверба во глобализираниот финансиски систем. Споредбата на 1936 и 2025 година открива длабока промена. За време на Граѓанската војна, златото беше опиплив ресурс од кој зависеше опстанокот на владата. Денес, тоа повеќе не е случај.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
Дали ЕУ експресно добива нова членка? Политико: Референдум уште на лето
Исланд ја разгледува можноста за одржување гласање за рестартирање на преговорите за членство во ЕУ уште во август, според два извори запознаени со подготовките за пристапување на земјата.
Оваа вест доаѓа во време кога проширувањето на ЕУ се чини дека повторно добива на интензитет, додека Брисел работи на план што би можел да ѝ донесе на Украина делумно членство уште следната година, а Црна Гора, како водечки кандидат, минатиот месец затвори уште едно преговарачко поглавје, пишува Политико.
Владејачката коалиција во Рејкјавик вети дека ќе одржи референдум за продолжување на преговорите за пристапување, кои претходната влада ги замрзна во 2013 година, до 2027 година.
Сепак, временската рамка се чини дека се забрзува поради геополитичките превирања, одлуката на Вашингтон да воведе царини за Исланд и заканата на американскиот претседател Доналд Трамп да го анектира Гренланд.
Се очекува исландскиот парламент да го објави датумот на гласањето во следните неколку недели, според изворите, кои зборуваа под услов на анонимност. Овој потег следеше по серија посети на европски политичари на Исланд и исландски претставници на Брисел.
Доколку Исланѓаните гласаат „за“, тие би можеле да се приклучат кон ЕУ пред која било друга земја-кандидатка, рече еден од испитаниците.
„Дебатата за проширувањето се менува“, изјави за Политико комесарката за проширување на ЕУ, Марта Кос, која се сретна со исландската министерка за надворешни работи, Торгердур Катрин Гунарсдотир, минатиот месец во Брисел.
„Сè повеќе станува збор за безбедност, припадност и зачувување на нашата способност да дејствуваме во свет каде што се натпреваруваат различни сфери на влијание. Тоа е прашање за сите Европејци.“
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, се сретна со исландската премиерка, Криструн Фростадотир, во Брисел минатиот месец и рече дека нивното партнерство „нуди стабилност и предвидливост во нестабилен свет“.
Фон дер Лајен, која го посети Исланд минатиот јули, ја пофали земјата за зајакнување на соработката со ЕУ за време на состанокот на Нордискиот совет во Стокхолм минатата есен и планира нова посета на арктичкиот регион во март.
Европа
(Видео) Вилијам и Кејт го игнорираа прашањето што им беше поставено на БАФТА наградите
Принцот Вилијам и Кејт, принцезата од Велс, пристигнаа на доделувањето на наградите БАФТА во лондонската Кралска фестивалска сала во неделата вечерта, но нивното пристигнување имаше свои подеми и падови. Тие пристигнаа на црвениот тепих само три дена откако се појави веста дека Ендру Маунтбатен Виндзор е уапсен во Сандрингам, на неговиот 66-ти роденден.
За таа пригода, 43-годишниот Вилијам избра бордо кадифено сако, додека 44-годишната Кејт носеше долг, лелеав розов фустан. Организаторите го затворија црвениот тепих за да ѝ дозволат на двојката да влезе без други луѓе, но еден извик сепак одекна.
Prince William, BAFTA President since 2010, and Catherine, Princess of Wales arrive at the 2026 #BAFTAs. See all the red carpet looks: https://t.co/eLm0bmsH9f pic.twitter.com/0y1ymR9AT5
— VANITY FAIR (@VanityFair) February 22, 2026
Во еден момент, некој од публиката директно ги праша: „Дали монархијата е во опасност?“ Вилијам и Кејт не реагираа, само продолжија според протоколот.
Ова беше нивното прво заедничко појавување на БАФТА наградите по три години. Последен пат се појавија на црвениот тепих заедно во 2023 година. Вилијам дојде сам во 2024 година, а потоа рече дека неговата сопруга не може да му се придружи бидејќи се опоравува од лекување од рак. Минатата година, тие го пропуштија доделувањето на наградата, па нивното појавување во неделата го привлече вниманието на многумина.
Европа
Се состануваат европските министри: главна тема: Виктор Орбан
Во Брисел денеска се одржува состанок на Советот за надворешни работи на Европската Унија, во сенка на блокирањето од страна на Унгарија на заем од 90 милијарди евра за Украина. Клучниот состанок и неговите импликации се главна тема на денешното политичко известување од срцето на ЕУ, објавува „Еуроњуз“.
Виктор Орбан вчера изјави дека Унгарија нема да ги продолжи испораките на дизел од Унгарија во Украина сè додека, како што изјави, Унгарија не добие пратки нафта преку Украина и дека ќе ја блокира европската помош за Украина во вредност од 90 милиони евра.
Друга важна тема на Советот е одлуката на Врховниот суд на САД за укинување на царините што ги воведе Доналд Трамп и како Европската Унија ќе одговори на нив. ЕУ веќе ги осуди новите американски царини и ги повика САД да го почитуваат веќе воспоставениот трговски договор.

