Регион
Би-би-си: Дали грчката крајбрежна стража е делумно виновна за смртта на неколку стотици луѓе
Би-би-си објави дека се појавија нови докази, кои дополнително фрлаат сомнеж на верзијата на грчката крајбрежна стража за настаните во врска со потонувањето на бродот минатиот месец, во кој загинаа речиси 600 мигранти.
Двајца преживеани опишаа како крајбрежната стража извршила притисок врз нив да ги идентификуваат деветте Египќани во бродот како трговци со луѓе. Новото видео од преполниот брод што потона во морето исто така фрла сомнеж во верзијата на грчката крајбрежна стража.
Видеото е снимено кога бродот наводно бил на стабилен курс, а BBC Verify потврди дека е снимено кога крајбрежната стража тврдела дека на бродот не му треба спасување. Сервисот исто така потврди дека поголемиот брод во заднина е танкерот со нафта Faithful Warrior, од кој беше побарано да достави резерви до бродот со мигранти.
Официјалниот извештај на грчката крајбрежна стража веќе беше оспорен во извештајот на BBC Verify, но сега новинарите од овој медиум дојдоа до судски документи, кои покажуваат сериозни несогласувања помеѓу изјавите на сведоците на преживеаните земени од крајбрежната стража и доказите подоцна презентирани на судот.
Преведувач исто така го даде својот извештај за минатогодишната истрага за шверц на луѓе откако друга група мигранти беше спасена од крајбрежната стража. Тој опишува како сведоците на тој инцидент биле заплашени од крајбрежната стража.
Би-би-си наведува дека „откритијата отвораат нови прашања за тоа како грчките власти се справуваат со вакви катастрофи“ и дека и грчката крајбрежна стража и владата одбиле да ги коментираат овие наводи.
Заплашување на преживеаните?
Двајца преживеани во катастрофата велат дека грчките власти ги замолчеле и ги заплашиле мигрантите, а навестиле дека можеби крајбрежната стража е виновна за трагедијата. Изминатиов месец беа изнесени тврдења дека крајбрежната стража користела јаже за да го влече рибарскиот брод поради што бродот потонал.
„Јажето го закачија на левата страна. Сите се преселиле на десната страна на бродот за да го балансираат. Грчкиот брод бргу се придвижи поради што нашиот брод се преврте. Продолжија да го влечат доста далеку“, рече еден од двајцата преживеани, кој сакаше да остане анонимен.
Мажите опишале како поминале два часа во водата пред да бидат земени од крајбрежната стража.
Кога пристигнале на копно во Каламата, тврдат дека крајбрежната стража им кажала на преживеаните да молчат кога почнале да зборуваат за тоа како грчките власти ја предизвикале катастрофата.
„Кога луѓето одговорија дека грчката крајбрежна стража е причината, службеникот задолжен за сослушувањето побара од преведувачот да му каже на соговорникот да престане да зборува“, рече еден од преживеаните. Тој додаде дека на спасените им било кажано дека треба да бидат благодарни што не загинале.
Мажите изјавија за Би-би-си дека се плашат да зборуваат јавно да не бидат обвинети и тие како Египќаните.
Неуспешни судски случаи
Би-би-си доби и судски документи, кои го доведуваат во прашање начинот на кој се собираат докази за судењето.
Во првичните изјави на петте преживеани никој не спомна дека крајбрежната стража се обидела да го влече бродот со мигранти со јаже. Но, неколку дена подоцна пред судијата сите изјавија дека имало неуспешен обид за спасување.
Една изјава на почетокот гласеше:
„Бродот на крајбрежната стража дојде да помогне и одеднаш бродот се преврте и се најдовме во водата. Потоа не спасија со гумен чамец“.
Оваа изјава е преземена од интервјуто на грчката крајбрежна стража со преживеаните.
Меѓутоа, истото лице подоцна пред судот изјави:
„Грчкиот брод врза јаже на предниот дел на нашиот брод и почна полека да нè влече, но јажето се скина… Вториот пат кога го врзаа, првин почувствувавме дека нè влечат, а потоа ни се преврте бродот. Грчкиот брод забрза, а ние викавме на англиски: Стоп!“
BBC Verify не разговараше со овие сведоци и затоа не може да каже зошто ги смениле своите изјави.
Грчката крајбрежна стража првично негира дека го користела јажето, но подоцна го повлече тоа признавајќи дека јажето било користено. Сепак, таа изјавила дека тоа било само за да се обиде да се качи на бродот и да ја процени ситуацијата. Се вели дека имало најмалку два часа пред да се преврти рибарскиот брод.
Потврдено е дека загинале 82 лица, но Обединетите нации проценуваат дека уште околу 500 ги загубиле животите.
Грчките власти велат дека обвинетите Египќани се дел од шверцерски синџир и дека биле идентификувани од сопатници. Тие се соочуваат со доживотен затвор доколку бидат прогласени за виновни.
Преживеаните велат дека некои од деветте осомничени ги малтретирале оние што биле во бродот, а други сведоштва велат дека други, всушност, се обиделе да помогнат.
Но, преживеаните, кои разговараа со новинарите на Би-би-си изјавија дека крајбрежната стража им наредила на сите преживеани да кажат дека деветте Египќани се виновни за трговија со нив.
„Тие беа затворени и погрешно обвинети од грчките власти како обид за прикривање на злосторството“, рече еден од нив.
Заменик-обвинителот на Врховниот кривичен суд на Грција ја води истрагата, но многуте повици за меѓународна, независна истрага, вклучително и од ОН, досега се игнорирани, наведува Би-би-си.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Регион
Уапсен е и третиот осомничен за нападот врз куќата на Здравко Чолиќ: побегнале со скутер
Третиот осомничен за бомбашкиот напад врз куќата на Здравко Чолиќ, вечерва е уапсен во ефикасна акција на Одделот за криминалистичка полиција, Полициската управа за градот Белград, по наредба на Вишото јавно обвинителство во Белград, пишува „Курир“.
Сомненијата според написите се дека двајцата претходно уапсени, биле директни сторители, додека третиот им набавил експлозивни направи, не само за нападот врз куќата на Здравко Чолиќ, туку и за нападот врз Палилула на 20 ноември 2025 година, пишува „Курир“.
Бомбата експлодирала во просторот помеѓу куќите што му припаѓаат на семејството на жртвата и друго семејство, а осомничените се вратиле назад кон возилото.
Исто така, на 3 февруари 2026 година, тие неовластено носеле една рачна граната, па користеле такси, а потоа стигнале до семејната куќа на Чолиќ каде околу 4:52 часот наутро осомничениот што го барале активирал и фрлил рачна граната во дворот на семејната куќа, додека еден од осомничените се погрижил да не помине никој и снимал со мобилен телефон.
Рачната граната експлодирала, по што осомничените се оддалечиле од местото на настанот, според медиумот.
Регион
Вучиќ: Воениот сојуз на Тирана, Приштина и Загреб го загрозува мирот во регионот
Српскиот претседател Александар Вучиќ изјави во Младеновац дека е сериозно загрижен за воениот сојуз формиран од Тирана, Приштина и Загреб, нагласувајќи дека не станува збор за воено-техничка соработка, туку за сојуз кој има јасен одбранбен, но и потенцијално офанзивен карактер.
Вучиќ изјави дека во случај на класична соработка во областа на набавка на оружје меѓу Хрватска и Албанија, ова не би било проблем, но дека сега станува збор за нешто фундаментално различно.
„Ова не е воено-технички сојуз. Ова не е договор од типот „вие купувате оружје од мене, јас ќе го купам од вас“. Ова е воен сојуз кој е создаден за одбрана или офанзивни дејствија против одредени територии, или одбранбен сојуз кој може да прерасне во офанзивен за еден ден“, нагласи претседателот на Србија, пренесуваат медиумите во регионот.
Тој го постави прашањето за причината за формирање на таков сојуз, посочувајќи дека Тирана и Загреб веќе се членки на НАТО, додека Приштина не е, што, како што истакна, дополнително го комплицира целото прашање.
Вучиќ изјави дека е особено загрижен што Србија има нови информации за плановите на алијансата, вклучувајќи ги и специфичните барања на Приштина за дополнително оружје од Соединетите Американски Држави и Турција.
Според него, Приштина бара одобрение за набавка на американски „хаубици“ од калибар 105 милиметри, како и дополнителни количини противтенковски ракети „копје“, додека во исто време се водат разговори со Турција за други видови воена опрема.
„Имам комплетен список. Тие разговараат за сите можни насоки на напад, одбрана и сè друго. Имаме и значајни разузнавачки информации за тоа“, истакна Вучиќ.
Тој додаде дека е загрижен како претседател, бидејќи тоа е негова должност, но дека граѓаните на Србија немаат причина да се плашат, бидејќи силата на српската армија се зголемува по „геометриска прогресија“. Тој најави и набавка на најсовремена воена опрема, која, како што рече, „една или ниедна земја“ ја има денес во Европа, истакнувајќи дека сè ќе пристигне според забрзани процедури.
„Кај мене нема „ќе биде лесно“. Ќе биде тешко, но ќе им биде уште потешко“, рече Вучиќ.
Претседателот на Србија изјави и дека не е тајна дека Хрватска е вклучена во настаните во Србија, вклучувајќи протести и блокади, и дека за такви заклучоци не се потребни разузнавачки служби.
„Доволно е да се погледне со голо око. На сите им е јасно. Се надеваат дека ќе се вратат некои слуги како што имале од 2000 до 2012 година, но ништо нема да произлезе од тоа“, рече Вучиќ.
Регион
Масовно труење со олово на жителите на град во БиХ
Во општината Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозната здравствена криза предизвикана од масовно труење со олово. Најновите резултати од тестирањето на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е многу пораспространето отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите што живеат во близина на депонијата на рудникот ДПМ Метали, во населбите Пржиќи и Даштанско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните тестови од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта на сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, уште девет лица се тестирани приватно, а резултатите само ги потврдија алармантните индикатори. Особено е загрижувачки што олово е пронајдено и во наодите на пет деца под шест години.
Најновите тестови покажуваат дека некои луѓе имаат екстремно високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи десетици, па дури и сто пати повисоки од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта е исклучително сложен здравствен проблем бидејќи нема физиолошка потреба од олово во човечкото тело. Современата медицина се залага за ставот дека нема „безбедна“ доза на олово во телото“, велат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храната.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
фото/илустрација/Depositphotos

