Регион
Професорот Миловановиќ: Земјотреси се можни и на Балканот, не може да се спречат, но да бидеме подготвени
Силниот земјотрес што ги погоди Турција и Сирија е големо непознавање, изјави Драган Миловановиќ, професор на Рударско-геолошкиот факултет. Ослободена е голема количина енергија, па последиците од овие земјотреси може да се почувствуваат и на Балканот. Како превентивна мерка, треба да бидеме подготвени и да знаеме како да се однесуваме во случај на земјотрес, рече Миловановиќ.
Зборувајќи за разорниот земјотрес што ги погоди Турција и Сирија, рече дека земјотресите се случуваат кога едната од потешките плочи ќе се повлече под другата, кога се акумулира огромно количество енергија.
„Интензитетот на земјотресот зависи и од длабочината на која се случува. Овој беше плитко, затоа енергијата се ослободуваше многу побргу и излезе на површина. Зависи и од составот на карпите, составот на областа. Во овој случај отиде во правец да биде многу силен“, објаснува Миловановиќ.
Околу 22.000 земјотреси во 2022 година се регистрирани во регионот на Анадолија. На прашањето дали може да се предвиди дека земјотресот во Турција и Сирија ќе биде силен, Миловановиќ изјави дека ова подрачје е оса, односно област предвидена за земјотреси според геолошката структура.
„Имало и ќе има голем број земјотреси. Ова е за очекување. Останува само неможноста да се предвиди кога и во кој дел ќе се случи земјотресот. Се наоѓаме во алпско-хималајскиот појас, кој почнува од нас и оди преку Белград, Грција, Турција до Хималаите. Има поинтензивна тектонска активност“, вели Миловановиќ.
Тој нагласува и дека земјотресите не може да се спречат, но може да се очекуваат не знаејќи кога и со каков интензитет. „Тоа се големи и тешки приказни, ангажман на огромен број луѓе, големи инструменти. Станува збор за области што се протегаат на илјадници километри. Немате можност да ја измерите акумулацијата на енергија, но имате индиректни показатели“, вели Миловановиќ.
Тој во утринската програма на РТС посочува дека е важно да се информираме како да се однесуваме во случај на земјотрес, како и да го заштитиме подрачјето во кое живееме од вакви земјотреси.
Турција е многу ризична област. Во земјотресот во 1999 година загинаа 18.000 луѓе. На прашањето дали може да се очекуваат уште земјотреси на тоа подрачје, Миловановиќ вели дека според статистичките податоци, најчесто се случува еден силен земјотрес, а потоа се смирува.
„Се случува да се повтори, не многу пати, но главно акумулираната енергија бара соодветно време.
Тој посочува дека на Балканот има причина за загриженост поради оваа сеизмичка активност, но дека тоа е големо непознавање. „Ослободена е голема количина енергија. Тоа не е простор што може да се дефинира со автопат или граница од 100 метри. Тоа се стотици километри. Тоа не е хомогена почва, тоа е многу сложено“, истакнува Миловановиќ.
Според него, превенција е да се биде подготвен во секое време, да се знае како да се однесува при земјотрес и да се живее на најбезбедно можно место.
„На нашите простори имаше земјотреси од пет до шест степени според Рихтеровата скала, кои предизвикаа големи проблеми“, вели Миловановиќ и заклучува дека најважното нешто што треба да се подготви за вакви случаи е образованието, но и одговорноста.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Регион
Уапсен е и третиот осомничен за нападот врз куќата на Здравко Чолиќ: побегнале со скутер
Третиот осомничен за бомбашкиот напад врз куќата на Здравко Чолиќ, вечерва е уапсен во ефикасна акција на Одделот за криминалистичка полиција, Полициската управа за градот Белград, по наредба на Вишото јавно обвинителство во Белград, пишува „Курир“.
Сомненијата според написите се дека двајцата претходно уапсени, биле директни сторители, додека третиот им набавил експлозивни направи, не само за нападот врз куќата на Здравко Чолиќ, туку и за нападот врз Палилула на 20 ноември 2025 година, пишува „Курир“.
Бомбата експлодирала во просторот помеѓу куќите што му припаѓаат на семејството на жртвата и друго семејство, а осомничените се вратиле назад кон возилото.
Исто така, на 3 февруари 2026 година, тие неовластено носеле една рачна граната, па користеле такси, а потоа стигнале до семејната куќа на Чолиќ каде околу 4:52 часот наутро осомничениот што го барале активирал и фрлил рачна граната во дворот на семејната куќа, додека еден од осомничените се погрижил да не помине никој и снимал со мобилен телефон.
Рачната граната експлодирала, по што осомничените се оддалечиле од местото на настанот, според медиумот.
Регион
Вучиќ: Воениот сојуз на Тирана, Приштина и Загреб го загрозува мирот во регионот
Српскиот претседател Александар Вучиќ изјави во Младеновац дека е сериозно загрижен за воениот сојуз формиран од Тирана, Приштина и Загреб, нагласувајќи дека не станува збор за воено-техничка соработка, туку за сојуз кој има јасен одбранбен, но и потенцијално офанзивен карактер.
Вучиќ изјави дека во случај на класична соработка во областа на набавка на оружје меѓу Хрватска и Албанија, ова не би било проблем, но дека сега станува збор за нешто фундаментално различно.
„Ова не е воено-технички сојуз. Ова не е договор од типот „вие купувате оружје од мене, јас ќе го купам од вас“. Ова е воен сојуз кој е создаден за одбрана или офанзивни дејствија против одредени територии, или одбранбен сојуз кој може да прерасне во офанзивен за еден ден“, нагласи претседателот на Србија, пренесуваат медиумите во регионот.
Тој го постави прашањето за причината за формирање на таков сојуз, посочувајќи дека Тирана и Загреб веќе се членки на НАТО, додека Приштина не е, што, како што истакна, дополнително го комплицира целото прашање.
Вучиќ изјави дека е особено загрижен што Србија има нови информации за плановите на алијансата, вклучувајќи ги и специфичните барања на Приштина за дополнително оружје од Соединетите Американски Држави и Турција.
Според него, Приштина бара одобрение за набавка на американски „хаубици“ од калибар 105 милиметри, како и дополнителни количини противтенковски ракети „копје“, додека во исто време се водат разговори со Турција за други видови воена опрема.
„Имам комплетен список. Тие разговараат за сите можни насоки на напад, одбрана и сè друго. Имаме и значајни разузнавачки информации за тоа“, истакна Вучиќ.
Тој додаде дека е загрижен како претседател, бидејќи тоа е негова должност, но дека граѓаните на Србија немаат причина да се плашат, бидејќи силата на српската армија се зголемува по „геометриска прогресија“. Тој најави и набавка на најсовремена воена опрема, која, како што рече, „една или ниедна земја“ ја има денес во Европа, истакнувајќи дека сè ќе пристигне според забрзани процедури.
„Кај мене нема „ќе биде лесно“. Ќе биде тешко, но ќе им биде уште потешко“, рече Вучиќ.
Претседателот на Србија изјави и дека не е тајна дека Хрватска е вклучена во настаните во Србија, вклучувајќи протести и блокади, и дека за такви заклучоци не се потребни разузнавачки служби.
„Доволно е да се погледне со голо око. На сите им е јасно. Се надеваат дека ќе се вратат некои слуги како што имале од 2000 до 2012 година, но ништо нема да произлезе од тоа“, рече Вучиќ.
Регион
Масовно труење со олово на жителите на град во БиХ
Во општината Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозната здравствена криза предизвикана од масовно труење со олово. Најновите резултати од тестирањето на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е многу пораспространето отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите што живеат во близина на депонијата на рудникот ДПМ Метали, во населбите Пржиќи и Даштанско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните тестови од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта на сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, уште девет лица се тестирани приватно, а резултатите само ги потврдија алармантните индикатори. Особено е загрижувачки што олово е пронајдено и во наодите на пет деца под шест години.
Најновите тестови покажуваат дека некои луѓе имаат екстремно високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи десетици, па дури и сто пати повисоки од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта е исклучително сложен здравствен проблем бидејќи нема физиолошка потреба од олово во човечкото тело. Современата медицина се залага за ставот дека нема „безбедна“ доза на олово во телото“, велат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храната.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
фото/илустрација/Depositphotos

