Американскиот претседател Барак Обама повика во четвртокот на „целосно , искрено и чесно” признавање на масакрот врз Ерменците извршен во текот на Првата светска војна, откако во средата турскиот премиер Реџеп Таип Ердоган во името на Турција им се извини на нивните потомци.

„Целосно, искрено и чесно признавање на фактот во интересот на сите”, се наведува во соопштението на американскиот претседател Барак Обама што го објави Белата куќа по повод 99-годишнината од одбележувањето на геноцидот врз Ерменците за време на Османлиското царство.

Обама, како што забележуваат агенциите, во ниту еден термин не го споменал терминот „геноцид”. Покрај тоа, не ја споменал директно Турција, којашто е сојузничка на САД во НАТО.

Во средата, пред одржувањето на комеморацијата, турскиот премиер Реџеп Тајип Ердоган, во потегот што е без преседан во турската историја изрази сочувство со потомците на Ерменците убиени во периодот од 1915 до 1917 година.

Шефот на турската влада првпат отворено проговори за човечката драма која се одигрувал во периодот меѓу 1915 и 1917 година, последните денови од Отоманската империја. Многу држави во светот ова го сметаат за геноцид врз Ерменците, што Турција досега го нема прифатено.

„Човечки е да се направи обид да се сфати и со Ерменците да се сподели желбата да се сетат на патењата на своите сонародници во тој период”, се наведува во соопштените на турскиот премиер Реџеп Тајип Ердоган.

„Сакаме Ерменците кои ги загубиле животите во таквите околности да почиваат во мир и изразуваме сочувство до нивните внуци”, беше наведено во изјавата на Ердоган.

Ерменскиот претседател Серж Саргсјан изјави во четвртокот дека Турција треба да го признае ерменскиот геноцид од 1915 година во Османлиската империја, бидејќи само на овој начин ќе може да спречи повторување на слични настани

„Ерменскиот геноцид не смее да се смета за завршен сé додека наследникот на Османлиската империја продолжи да негира очигледни факти. Убедени сме дека негирањето на делото е негово директно продолжение. Само преку признавањето и осудата можат да се спречат ваквите злосторства”, се вели во обраќањето на ерменскиот претседател по повод Денот на сеќавањето за ерменскиот геноцид, кој се одбележува на 24-ти април.

Ерменската заедница била изложена на систематско елиминирање во периодот од Првата светска војна што го спроведувало Османлиското царство и, според историографијата, од 24-ти април 1915 до 1917 година во турската империја таа била жртва на масакри и масовни прогони, а имотите на нејзините припадници биле одземени, што се смета за прв геноцид во XX век.

Ерменија, многу историчари и парламентите на земји во светот оценуваат дека тогаш биле убиени 1,5 милиони Ерменци и тие настани ги нарекуваат геноцид, додека турските историографи се задржуваат на бројката до најмногу половина милион Ерменци кои ги загубиле животите. Иако зазема попомирлив став по оваа проблематика од своите претходници, исламско-конзервативната влада којашто до 2002 година е на власт во Турција и натаму е решителна во одбивањето тие случувања да бидат карактеризирани како геноцид.

Турција и Ерменија во 2009 година потпишаа договор за помирување, но нивниот обид за приближување, со посредување на САД, пропадна за само половина година, откако страните се обвинуваа меѓусебно дека сакаат да го менуваат текстот на договорот и да поставуваат нови услови. Парламентите на двете држави, така, не го потврдија тој договор.

Анкара и Ереван се спорат и околу иднината на Нагорно Карабах, енклава во центарот на Азербејџан со мнозинско ерменско население. Анкара го поддржува Баку во тој територијален спорт кој беше повод за крвавата војна меѓу двете држави на почетокот од 1990-те и во 1993 година ја затвори границата со Ерменија./крај/мф/сн