Програмата за засилено испитува на осомничените за тероризам којашто ја применувала американската Централна разузнавачка организација CIA по нападите врз САД од 11-ти септември 2011 година биле многу посвирепи отколку што агенцијата признаваше, и не помогнала да се дојде до информации со кои би се ублажила барем една закана, се истакнува во извештајот на комисијата за работата на разузнавачките служби на американскиот Сенат кој беше долго и нестрпливо очекуван.
 

Програмата за засилено испитува на осомничените за тероризам којашто ја применувала американската Централна разузнавачка организација CIA по нападите врз САД од 11-ти септември 2011 година биле многу посвирепи отколку што агенцијата признаваше, и не помогнала да се дојде до информации со кои би се ублажила барем една закана, се истакнува во извештајот на комисијата за работата на разузнавачките служби на американскиот Сенат кој беше долго и нестрпливо очекуван.

Во извештајот веднаш се истакнува дека CIA ја мамела јавноста и владата на САД во врска со ефикасноста на програмата којашто била спроведувана во периодот од 2002 до 2006 година и според кој биле испитувани осомничени и припадници на глобалната терористичка мрежа Ал Каеда и други притвореници, како во затворот во американската воена база во кубанскиот залив Гвантанамо, така и на тајни локации низ светот, вклучително и во Европа.

Извештајот сенатската комисија го состави на 500 страници по прочистување на околу 6.000 страници разни документи истражувани во периодот од речиси пет години од 2009 година, и во него се заклучува дека употребените техники на испитување биле многу посвирепи отколку што CIA кога и да е призна.

„Овој документ се занимава со постапките на агентите на CIA кон најмалку 119 лица во тајните прекуморски затвори и употребата на насилни техники на испитување кои во некои случаи се еднакви на измачување“, изјави за американските медиуми претседателската на споменатата сенатска комисија, Дајан Фајнстајн.

Меѓу примерите на свирепоста на агентите на CIA се споменува смртта од хипотермија на еден затвореник кого го држеле полугол врзан во синџири на бетонски под тајниот затвор на CIA во ноември 2002 година.

На некои затвореници не им било дозволувано да спијат и по 180 часа, а понекогаш рацете им биле врзувани со синџири над главата, а ги измачувале со „ректално хранење“ и „ректална хидратација“ без никаква документирана медицинска потреба.

Извештајот опишува и еден од тајните затвори на CIA, чијашто локација не се открива, како „зандана“ во којашто затворниците се во целосна темница, постојано во самица и во окови, бомбардиран се со прегласна музика а физиолошките потреби ги извршуваат во канта.

Еден припадник на Ал Каеда, познат како Абу Зубаида, бил измачуван 83 пати со симулација на давање којашто агентите на CIA ја нарекле „waterboarding“. На крајот „повеќе воопшто не реагираше“, а водата му гргорела низ отворената уста. Извештајот наведува дека тој затвореник подоцна бил реанимиран.

Американскиот претседател Барак Обама изјави во вторникот дека таквите свирепи методи на испитување нема веќе да се случуваат додека тој е на чело на државата, како и дека таквото однесување им наштетило на американските интереси во странство, а ниту помогнало во борбата против тероризмот.

Директорот на CIA, Џон Бренан, призна дека програмата за затворање и испитување „има недостатоци и дека агенцијата грешела“, но тврди дека така извлечените информации „го унапредиле стратешкото и тактичко познавање на непријателот, на начини коишто и денес придонесуваат во антитерористичката борба“.

Се’ уште не е познато дали извештајот ќе доведе до барањето учесниците во овие измачувања судски да одговараат, но а многу опишани постапки и случаи настапи застареност на случајот.

Директорот на Американскиот сојуз за граѓански слободи (ACLU) Ентони Ромери напиша во коментарот за весникот The New York Times дека претседателот Барак Обама мора да прогласи официјална прошка за високите функционери и другите, за јасно да покаже дека тие постапки се злосторнички и на тој начин да помогне „американската влада повеќе никого да не мачи“.

Двајца републикански пратеници издадоа соопштение во коишто објавувањето на сенатскиот извештај го нарекуваат „невнимателно и неодговорно“. „Стравуваме дека тоа објавување би можело да ги загрози животите на Американците во странство, во опасноста да ги донесе американските односи со странските партнери, да поттикнат насилство, на нашите сојузници да им направат политички проблеми, а на нашите непријатели да им послужи како средство за регрутирање“, се вели во соопштението на сенаторите Марк Руби и Џим Риш.

Независниот сенатор Ангус Кинг изјави за CNN дека објавувањето на извештајот е важно, бидејќи би можело да помогне некој иден претседател да не посегне по истите методи. „Сме правеле работи за какви на јапонските војници по Втората светска војна им судевме за воени злосторства. Тоа не е Америка. Ние не сме такви, тоа му наштети на нашиот углед и ги поттикна терористите ширум светот. Дали мачевме луѓе? Да! Дали тоа вредеше? Не!“, рече Кинг.

Извештајот на повеќе од 500 страници претставува само извадок од големиот извештај од шест илјади страници коишто ќе остане тајна. Во објавениот се наоѓа и помал исечок од двесте страници за историјатот на програмата за испитување и 26 описи на случаи на испитување на точно одредени затвореници.

Меѓутоа, некои сенатори, како Џеј Рокфелер, сметаат дека претседателот Обама мора да го објави целиот извештај за работата на CIA, од периодот на претседателот Џорџ Буш помладиот, во кој се содржат и описи на обиди за дезинформации на властите и на јавноста. Како што дознава агенцијата DPA, претседателот Обама се залагал за објавување на скратената верзија на извештајот.

„Се надевам дека еден ден ќе биде објавен целосниот текст од извештајот. Претседателот Обама има овластувања за тоа, и јас се надевам едека тој ќе го стори тоа“, изјави сенаторот Џеј Рокфелер. Според него, доколку извештајот не биде објавен целосно, „оние коишто се одговорни за апсењата и измачувањата, ќе продолжат да ја користат неинформираноста на јавноста … и да тврдат дека податоците во извештајот се еднострани и пристрасни, или дека во извештајот нема важни делови“.

Високи функционери на американската администрација, пишува Reuters, кои ги брифирале во вторникот новинарите, објавувањето на извештајот како „доказ за демократијата“ на САД./крај/мф/сн

Извор: Макфакс