Челниците на Кина и на Турција се согласиле во Пекинг во средата за јакнење на соработката во борбата против тероризмот и криумчарењето луѓе, изјавил за медиумите висок кинески дипломат во првите изјави во врска со посетата на турскиот претседател Реџеп Тајип Ердоган на Кина и неговата средба во средата со кинескиот колега Си Џинпинг.

„Соработката во областа на безбедноста и јакнење на првата е многу важна за двете земји кои се согласија за јакнењето на соработката“, изјавил заменикот на кинескиот шеф на дипломатијата Жанг Минг за медиумите по средбата на двајцата претседатели во кинеската престолнина.

„Постојано се залагаме дека Кина и Турција треба да се поддржуваат една со друга во важните прашања и да ги продлабочат своите стратешки односи во соработката“, му рекол Си на Ердоган, според заменикот министер.

Според Жанг, Ердоган му рекол на Си дека Турција гледа на Исламското движење источен Туркестан (ETIM), за кое Пекинг тврди дека е исламистичко терористички движење чија цел е отцепување на Синџијанг-Ујгурската покраина во која живее туркофониот народ Ујгури. „Ердоган рече дека нема да дозволи никому да ја користи турската територија на кој и да е начин за да ги загрози кинеските национални интереси и безбедноста“, рекол Жанг.

Кина тврди дека ETIM регрутира Ујгури кои заминале во Турција и ги вежба заедно со екстремистите во Сирија и Ирак, како и дека соработува со исламистите во Пакистан, со цел по враќањето во покраината да започнат џихад. Кина неретко ги обвинува турските дипломати во југоисточна Азија дека им обезбедуваат патни исправи на Ујгурите за да им го олеснат заминувањето во Турција. „Кина и Турција, и двете веруваат дека е многу важно да се засили меѓународната соработка во борбата против криумчарењето луѓе“, рекол кинескиот дипломат запрашан за ова прашање.

Турскиот претседател Ердоган во средата пристигна во Кина, во својата прва државничка посета на оваа земја, која се одвива во период на зголемени тензии околу ујгурското малцинство во Кина, за кое Анкара и Западот го обвинуваа Пекинг дека го задушува нивниот етнички идентитет и не ги почитува нивните малцински и човекови права. Последните години многу Ујгури се отселија во Турција обвинувајќи ги кинеските власти за економска и етничка дискриминација. Истовремено во Турција траат протести на Ујгурите кои во изминатите децении ја загубија доминантноста над етничкиот кинески народ Хан во Синџијанг-Ујгурската покраина во врска со правата на мнозински муслиманските Ујгури во текот на одбележувањето на светиот муслимански месец Рамазан. Кон средината на јуни, кинеската влада преки своите интернет страници побара од функционерите, професорите и студентите во Синџијанг да не го одбележуваат светиот месец на постот Рамазан.

Во Турција, исто така, претходно во јули се одржуваа протести против враќањето на стотина Ујгури во Кина, откако биле запрени во Бангкок. Сетот тоа ја наведе кинеската влада да ги предупреди своите државјани додека престојуваат во Турција да не се одвојуваат од групите, имајќи ги предвид и терористичките напади во самата Кина за што се обвинети радикалните ујгурски исламисти. Кинеските државни медиуми, пак ги обвинија турските дека поттикнуваат тензии меѓу двете земји „водени од некои повисоки мотиви“.

Ердоган во вторникот, пред заминувањето за Кина, изјави за медиумите дека Турција е отворена за кинеските понуди во врска со ракетната понуда, односно за одлуката на Анкара заедно со кинеска компанија да гради одбранбени ракетни системи, што предизвика непријатност во НАТО чија членка е. Меѓутоа, во средата заменикот на кинескиот министер за одбрана одбил да одговори дали на средбата на двајцата претседатели станало збор за оваа и воопшто соработката во воената област.

Позитивната кинеска пропаганда пред посетата на Ердоган ја истакнува важноста на Турција за големиот кинески проект ткн „Новиот пат на свилата“ преку кој Пекинг сака да ги поттикне економските врски меѓу централна Азија и Европа. Повеќе од стотина бизнисмени го слеат Ердоган на посетата во Кина, во обидите да го поттикнат зголемувањето на кинескиот увоз од Турција од сегашното нивно на 2,8 милијарди долари годишно. Откако двете земји во 2010 година постигнаа договор за стратешка соработка, Кина стана третиот трговски партнер на Турција, по Германија и Русија, со 28,6 милијарди долари вредна трговска размена остварена минатата 2013 година./крај/мф/сн

Извор: Reuters/AFP