Меѓународниот Арбитражен суд во холандски Хаг не најде основа за територијалните претензии на Кина во Јужното Кинеско Море во рамките на ткн „деветопунктната линија“, носејќи така одлука во позла на Филипини, се наведува во соопштението на судот објавено во вторникот, пренесуваат агенциите.
 

Меѓународниот Арбитражен суд во холандски Хаг не најде основа за територијалните претензии на Кина во Јужното Кинеско Море во рамките на ткн „деветопунктната линија“, носејќи така одлука во позла на Филипини, се наведува во соопштението на судот објавено во вторникот, пренесуваат агенциите.

Постојаниот арбитражен суд смета дека не постојат докази дека Кина низ историјата имала ексклузивна контрола над водите во Јужното Кинеско Море и ресурсите. Според одлуката на судот Пекинг не може да претендира на ексклузивната економска зона во областа на архипелагот Спартли.

Пекинг полага право на сувереноста над речиси целото Јужно Кинеско Море, отфрлајќи ги тврдењата дека право на негови делови полагаат и Виетнам, Филипини, Тајван, Малезија и Брунеи, кои ја имаат поддршката на САД и Јапонија, којашто исто така се спори со Кина околу мал ненаселен архипелаг во истите води. Американските сојузници, исто така, полагаат право на овие води низ кои се одвива светската поморска трговија која годишно се одвива трговија во износ од пет билиони долари.

Судот во Хаг одлучил дека Кина го прекршила суверенитетот на Филипини, како и дека прави „голема штета на околните корални гребени“ градејќи вештачки острови.

„Биејќи комисијата нема јуриздикција, нивната одлука природно е ништовна и неважечка“, смета Кина којашто не го признава Постојаниот арбитражниот суд. Пекинг претходно објави дека нема да ја признае одлуката на овој суд, и најави реакција за подоцна во вторникот.

Филипини ја поздравија одлуката на Постојаниот арбитражен суд, но повикаа на „воздржаност и трезвеност“, додека Кина повтори преку дипломатијата дека „не ја признава и не ја прифаќа“ таа одлука.

Американскиот дипломатски, воени и разузнавачки функционери истакнаа дека кинеската реакција на одлуката на судот значително ќе влијае на одговорот на другите држави, како и на самите САД.

Доколку, на пример, кинеското вооружување во таа област забрза или ескалира, САД и другите држави нема да имаат избор, и ќе мора да одговорат со нови и поголеми меѓународни мисии за слобода на поморскиот и воздушниот простор, изјави анонимен американски функционер.

САД и Кина често одржуваат воени вежби во спомнатата област, и меѓусебно се обвинуваат за нејзина милитаризација. Откако американски бродови и авиони демонстративно навлегуваа изминатиот период во регионот, Пекинг во петокот започна големи воени вежби во областа со боева муниција. „Вежбата е насочена на операција на воздушната контрола, поморски битки и војна против подморници“, беше истакнато на интернет страницата на кинеското министерство за одбрана.Кон крајот на март минатата година филипинската влада ја обвини Кина дека сака „да го контролира речиси целото Јужното Кинеско Море“, кое е јазол на многу важни поморски правци во светската трговија вредна стотици милијарди долари, а постојат сомневања дека поседува и големи резерви од нафта, гас и други минерали.

Со одлуката Арбитражниот суд од Холандија од 30-ти октомври 2015 година коага се прогласи за надлежен за судење за територијалните правила кои го покренаа во јануари 2013 годна Филипини против Кина за спорните области во Јужното Кинеско Море, со оваа одлука што се толкува како правен пораз за Кина, Постојаниот арбитражен суд во Хаг го отфрли тврдењето на Пекинг дека станува збор за спор околу неговата територијална сувереност, и соопшти дека ќе одржи дополнителни рочишта за да одлучи за вредноста на доказите коишто ги поднесе Филипини. Кина ја бојкотираше постапката и ја отфрли релевантноста и меродавноста на судот во овој случај.

Судот во Хаг утврдил дека е меродавен да ги сослуша седумте поднесоци на Филипини според Конвенцијата на Обединетите нации за правото на морето (UNCLOS), како и дека одлуката на Кина да не учествува „не го лишува судот од надлежноста“.

Дипломатските тензии се зголемија кога во ноември 2013 година Кина ја прогласи „зоната на идентификација на воздушната одбрана“ на голем дел од Источното Кинеско Море, чии граници ги опфаќаат не само водите од спорниот мал ненаселен архипелаг под јапонска контрола, туку и простор од Јужна Кореја. Кина полага право и речиси на целото Јужно Кинеско Море, па и на негови делови кои се многу оддалечени од кинескиот брег. Според аналитичарите, кинеската воена морнарица го јакне притисокот во врска со малите острови коишто американскиот сојузник Филипини ги сметаат за своја територија.

Американскиот Стејт департмент го предупреди Пекинг дека обидите за прогласување зона на идентификација на воздушната одбрана и во Јужното кинеско море ќе ја сметаат за „провокативен и едностран чин кој ќе ги зголеми тензиите“./крај/мф/сн

Извор: Макфакс