И покрај стравувањата поради наводната руска агресија во Украина и политичките ветувања дадени на самитот на НАТО на почетокот до ланскиот септември во Велс дека своите воени буџети ќе ги зголемат за 2 отсто од бруто домашниот буџет (БДП), истражувањето на непрофитното здружение European Leadeship Network (ELN) чие седиште во Лондон за тоа колку овие земји планираат да потрошат на армиите покажува дела 14 земји од Алијансата нема, освен една, да ги исполнат преземените обврски.

Во истражувањето на European Leadeship Network (ELN) биле собрани податоци за 14 земји од НАТО за да е утврди дали тие се движат на насока на она што е договорено пред шест месеци во Велс дека во 2015 година за одбрана ќе издвои 2 отсто од БДП-то. Само една од овие 14 држави – Естонија, ќе ја исполни оваа обврска, со буџет за одбраната од 2,05 отсто од својот БДП.

Шест земји ќе ги намалат издвојувањата за одбрана, а меѓу нив се и двете европски земји од НАТО кои најмногу трошат на армијата, Велика Британија – 48,4 милијарди евра или 1,88 отсто од БДП-то, и Германија – 32,26 милијарди евра или 1,09 отсто од БДП-то. За споредба, буџетите на овие две земји за одбраната во 2014 година изнесувале 2,07 отсто до британскиот БДП и 1,14 отсто од германскиот БДП.

„Се поставува прашањето дали Германија ќе може да придонесе за заедничките потреби на НАТО во областа на одбраната“, пишуваат во извештајот експертите од ELN Деница Рајнова и Иан Кернс.

Другите четири НАТО земји кои ги намалуваат средствата наменети за одбраната се Канада, Италија, Унгарија и Бугарија, и нивните издвојувања за одбрана годинава ќе изнесуваат 1 процент од БДП .

Хрватска најави дека нејзиното издвојување за војската ќе остане непроменето од минатата година и ќе изнесува 1,3 отсто од БДП-то, околу половина милијарда евра. А Франција е уште една од европската „голема тројка“ на НАТО којашто ќе остане на истото ниво како и претходната година, односно 1,5 отсто од БДП-то, односно 31,4 милијарди евра.

Полска, која е близу остварувањето на целта од 2 отсто од БДП-то, ја предводи групата од шест земји коишто ќе го зголемат својот воен буџет, но сé уште не ја достигнале посакуваната бројка од 2 отсто до БДП-то. Во оваа група уште се Латвија, Литванија, Норвешка, Холандија и Романија.

„Некои земји продолжуваат да се однесуваат како ништо да не се случува, а во некои случаи го прават токму спротивното од она за што во НАТО донесоа одлука“, се истакнува во извештајот на ELN.

Од таму „потсетуваат“ дека Полска и балтичките земји, како и Романија, „се најмногу загрижени поради новите руски закани“, како и дека воените буџети „ги зајакнуваат“ и Холандија и Норвешка. Холандија, која уште го памети уривањето на малезискиот авион кај Донецк и загинувањето на 193 свои државјани, „првпат во последните десет години ќе потроши на војската повеќе а не помалку“, се вели во извештајот од истражувањето.

Во извештајот се заклучува да реториката на самитот од Велс не наишла на прием кај големите европски воени сили, како што се Велика Британија, Франција и Германија. Зад фасадата на единство на НАТО, меѓу сојузниците преовладува различна перцепција на заканите, што се гледа и во нивните различни пристапи на воените буџети, се заклучува.

Во ELN констатираат дека е тешко да се очекува позначајна промена во долгорочниот тренд на падот на издвојувањата за одбраната од страна на членките на НАТО во Европа, „и покрај неповолниот развој на настаните поради постапките на Русија и ситуацијата на Блискиот исток“.

Ниту една земја од НАТО, опфатена со споменатиот извештај нема ниту финансиски средства, ниту поддршка од домашната јавност во целост да ги модернизира своите вооружени сили и сеопфатно да ги развие воените капацитет. Единствено реалистично сценарио за напредок во оваа сфера е јакнењето на соработката меѓу земјите членки на Алијансата, порачуваат од ELN./крај/мф/сн

Извор: ELN