Иран и западните земји и натаму не можат да постигнат приближни позиции за иранската нуклеарна програма, изјави во вторникот во австриската престолнина Виена американскиот државен секретар Џон Кери кој се враќа во Вашингтон на консултации и порача дека Техеран не може да го задржи сегашниот број центрифуги, додека иранската делегација ги повика САД со политички одлуки да пронајде излез од сегашниот ќорсокак.

Вистинските разлики сé уште постојат по клучните прашања, изјавил американскиот државен секретар Џон Кери на прес-конференцијата во Виена, каде што се преговараше со иранската делегација, но искажал решителност да „продолжи по патот на дипломатските напори“, пренесе AFP. „Сосема јасно кажавме дека 19 илјади центрифуги, колку што сега ги има, се премногу“, изјавил Кери во Виена по тридневните преговори. Иранската агенција Irna, пак, ја пренесе пораката на иранскиот шеф на дипломатијата Мохамад Џавад Зариф до САД „да донесат политички одлуки и со тоа да ја прекинат сегашната пат позиција“. „Не сум овде да изнесувам максималистички ставови… можеме да се обидеме да постигнеме договор во кој би ги задржале сегашните нивоа“, додал Зариф, пренесе DPA. Зариф во интервју за The New York Times изјави дека Иран би можел програмата за збогатување ураниум во текот на седум години да го задржи на сегашното ниво, но американски функционери минатата седмица изјавија дека сегашната програма на збогатување ураниум би требала да биде замрзната во текот на повеќе години.Кери во вторникот отпатува за Вашингтон на консултации со американскиот претседател Барак Обама и со Конгресот.Шефовите на дипломатите на Иран и „шестката“, петте постојани членки на Советот за безбедност при Обединетите нации, САД, Русија, Кина, Велика Британија, Франција плус Германија, се обидуваат до 20-ти јули, договорениот краен датум, да постигнат конечен и сеопфатен договор за намалувањето на иранската нуклеарна програма во замена за укинување на некои меѓународните санкции наметната во прв ред од западните земји врз Техеран.Преговорите запнаа околу неколку клучни прашања, како што се количеството ураниум кој Иран, според договорот, ќе може да го збогатува, како и капацитетите за негово збогатување и процентот до кој ќе може тоа да го прави.Капацитетите за збогатување ураниум се централните и најтешки од овие преговори. Иран, откако се согласи на отстапките за збогатување ураниум до 20 отсто што се смета за преоден момент кон изработката на нуклеарно оружје, инсистира на тоа дека мора да ги прошири своите капацитети за збогатување до 5 проценти за неговата планирана мрежа нуклеарни централи за производство електрична енергија. Западните земји преку споменатата ткн група „пет плус еден“ сакаат официјален Техеран да ги намали капацитетите за да не дојде во можност да произведе нуклеарна бомба.Техеран тврди дека неговата нуклеарна програма има исклучиво цивилни цели, односно за производство на електрична енергија и за медицински истражувања, како и дека нема намера да произведе нуклеарно оружје од што стравува Западот, но истакнува дека негово неприкосновено право како држава е да има нуклеарни постројки.Во моментов во Иран има повеќе од 19 илјади центрифуги за збогатување ураниум. Главно тоа се постројките IR-1 од постарата генерација, а десетина илјади од нив работата на зголемување на концентрацијата на ураниумовиот фисиски изотоп U-235. Иран користи 10 илјади центрифуги за прочистување на ураниумот на ниво погодно за користење во нукеларните реактори. Уште 9 илјади центрифуги се инсталирани, но не се ставени во функција. Кога во 2006 година Обединетите нации првпат по инсистирање на Западот воведоа санкции за Иран, само што започна тестирањето на првите неколку стотици центрифуги. Оттогаш Техеран брзо го зголемуваше нивниот број до 24-ти ноември 2013 година кога со преодниот нуклеарен договор меѓу Иран и шесте светски сили тој процес беше сопрен./крај/мф/сн

Извор: Макфакс