Турција и Израел договориле нормализација на односите на состанокот во Рим, изјавил во неделата вечерта неименуван израелски функционер за израелските новинари кои ја следат посетата на премиерот Бенјамин Нетанјаху на италијанската престолнина.

Официјалната објава на обновувањето на целосните односи меѓу Израел и Турција се очекува во понеделникот, по три години преговори кои ги поттикнуваа САД за да се заврши непријатната долга криза во односите меѓу двата стратешки партнери на Вашингтон во регионот.

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху и неговата делегација допатуваа во Рим каде ќе се сретне со американскиот државен секретар Џон Кери. Официјалното соопштение за изралеско-турскиот договор за помирување ќе биде објавен во понеделник околу пладне, а турскиот премиер Бинали Јилдримир за тоа ќе извести во 13 часот по локално време во Анкара, изјавил за турските медиуми, официјален турски извор.

Турција и Израел минатата седмица најавија дека се близу надвладувањето на шестгодишниот политички спор. Всушност, дипломатските односи меѓу двете земји не се прекинати, туку се спуштени на најниското ниво, со повлекување на амбасадорите и замрзнувањето на порано тесната воена соработка.

Ваквата ситуација настапи по загинувањето на десетте турски државјани кои на бродот „Мави Мармарa“ се обидоа на 31-ви мај 2010 година да ја пробијат израелската блокада на Појасот Газа во рамките на хуманитарната Флотила на слободата од шест брода, кои настрадаат во судир со израелските командоси кои се качија на бродот во обид да го пренасочат неговото пловење.

Тоа ја поттикна дипломатската криза меѓу Израел и неговиот единствен муслимански сојузник Турција и дотогаш стратешките односи сериозно се влошија. Турција го протера израелскиот амбасадор и ја замрзна воената соработка меѓу двете земји по извештајот на Обединетите нации за инцидентот објавен во септември 2011 година, кој Израел во добра мера го ослободува од целосната вина.

Турското министерство за надворешни работи засега не дава коментар на овие информации, на барање на агенцијата Reuters.

Наводите за содржината на договорот не сакале да ги коментираат ниту од израелското министерство за надворешни работи по барање на порталот Ynet.

Анкара постави три услова за нормализација на односите: јавно извинување, финансиска отштета за семејствата на жртвите и укинување на израелската блокада на Појасот Газа. Израел досега јавно одбиваше да исплати оштетата. За Израел клучно ограничувањето на активностите на Хамас.

Во согласност со договорот за нормализација на односите Израел би дозволил градење болница, нови електрични централи и погодни за вода за пиење во Газа. Турција би испратила помош во Газа, но не директно, туку преку израелските пристаништата и гранични премини каде што и претходно се проверуваа товарите наменети за палестинската енклава.

Турција ќе продолжи да одржува контакти со исламистичкот палестинско движење Хамас, во обидот на постигне траен мир во регионот, изјави турскиот шеф на дипломатијата минатата седмица додавајќи дека тие средби не се пречка за нормализација на односите со Израел.

Нормализацијата на односите би овозможило обновување на одржувањата на заедничките воени вежби, а можат да се покренат и проектите за вложувања во одбраната и енергетиката, пишува уште весникот.

Некогаш силното израелско-турско сојузништво постапно беше загрозувано од доаѓањето на власт на исламистичката конзервативна Партија на правдата и развојот (AKP) на сегашниот претседател Реџеп Тајип Ердоган од 2002 година, достигнувајќи го најниското ниво вовреме на инцидентот со бродот во 2010 година.

Напорите за помирување на двете земји, вклучително и телефонскиот разговор меѓу Ердоган и Нетанјаху во 2013 година, на кој посредуваше американскиот претседател Барак Обама, допрва треба да доведат до конечен договор за обновувањето на целосните дипломатски односи.

Соработката меѓу Израел и Турција, којашто граничи со Сирија, Ирак и Иран, долго беше клучниот елемент на американската политика на Блискиот исток. Со појавувањето на џихадистичката Исламската држава и компликуваните односи со Иран, овие односи одново имаат голема важност за Вашингтон, кој се смета всушност за изворот на ваквите зачестени наводи околу израелско-труските односи во последните денови, по тензиите меѓу Русија и Турција поради уривањето на рускиот авион.

Имено, како и што тврдел за Reuters неименуван извор минатата седмица, токму поради нарушените руско-турски односи, Анкара изразила нов интерес за природниот гас од Израел. Наводно, според договорот постигнат во Швајцарија, двете земји треба да отворат разговори за можноста за изградба на гасовод преку кој Турција би се снабдувала со гас. Меѓутоа, коментаторите велат дека тоа е во перспектива, а на Анкара гасот ѝ е потребен што поскоро и многу./крај/мф/сн

Извор: Макфакс