Американскиот претседател Барак Обама изјави дека планираниот говор на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху во американскиот Конгрес претставува само „одвлекување на вниманието кое нема трајно да им наштети“ на односите меѓу двете земји.

Челникот на САД, Барак Обама, сепак, силно го критикуваше ставот на премиерот на Израел, Бенјамин Нетанјаху, во врска со преговорите на светските сили со Иран околу неговата контроверзна нуклеарна програма, оценувајќи дека меѓу нив двајцата постои „суштинско несогласување“ за тоа како да се оствари заедничката цел во настојувањата са се спречи Техеран да дојде до нуклеарно оружје.

Преговорите кои се водат меѓу шесте светски сили (САД, Русија, Кина, Велика Британија, Франција и Германија) и Иран за конечниот договор со кој би се ограничило иранското збогатување на ураниумот во замена за укинување на децениските економски санкции, сега влегуваат во критичната фаза, бидејќи преговарачите мораат рамковниот договор да го постигнат до крајот на март, а конечниот до крајот на јуни. Со тоа треба да ја отстранат опасноста иранската нуклеарна програма да влијае врз подигнувањето на неговиот воен потенцијал.

Нетанјаху настојува споменатиот договор да пропадне, како и повеќето американски републиканци, кои се противат на каков и да е компромис со Иран. Обама, меѓутоа,м во овие разговори го вложи сето свое влијание и реноме, како и досегашен политички капитал, и нема намера да се откаже од договорот.

Израелскиот премиер кој во вторник навечер по македонско време ќе зборува во Конгресот, каде што беше повикан од републиканскиот претседател Џон Бонер, зад грбот на Белата куќа, тврди дека договорот со Иран е штетен и опасен, и е убеден дека негова „света должност“ е да предупреди на тоа.

„Знаете, Иран е подготвен на тоа двоцифрен број години да ја држи својата нуклеарна програма да ја држи таму каде што е во моментов. Всушност, дури е подготвен да уназади некои нејзини елементи…, доколку тоа го добиеме, а имаме начини како тоа да го проверуваме, нема други чекори коишто не можеме да ги преземеме како гаранција дека немаат нуклеарно оружје“, изјави американскиот претседател Обама во интервјуто за Reuters.

Решителната одбрана на Обама на можниот договор со Иран доаѓа во периодот кога неговата администрација е изложена на критики „дека премногу“ сака да го склучи тој договор, да му попушти на Иран и така да му овозможи во догледно време да стане нуклеарна сила, од што стравува Израел, кој инаку не признава јавно дека е нуклеарна земја, имајќи ги предвид нетрпеливостите меѓу двете блискоисточни земји.

Американскиот претседател го критикуваше планот на републиканските конгресмени, но и на некои негови демократски, да наметнат дополнителни санкции доколку договорот не биде постигнат до 30-ти јуни. Обама смета дека тоа може да ги поткопа многу сложените преговори. „Искрено, помалку сум загрижен од коментарите на Нетанјаху, отколку од некои најави од Конгресот коишто би можеле да ги поткопаат преговорите пред да бидат завршени“, изјави американскиот челник.

И покрај напредокот во разговорите, Обама мисли дека шансите да се дојде до конечен договор и натаму се помали од 50 отсто. „Би рекол дека сé уште е поверојатно дека Иран ќе каже ’не’, но морам да бидам чесен кон нив и да признам дека сериозно преговараат и дека имаат комплицирана политика во самиот Иран. Денес, секако, сме поблиску до договор, отколку пред пет месеци“, рече американскиот претседател.

Обама рече и дека неговиот судир со Нетанјаху, кој ќе зборува во Конгресот само две седмици пред парламентарните избори во Израел, што исто така беше критикувано како воведување на партизирањето во американско-израелските односи, не е од личен карактер и дека ќе се сретне со него доколку победи на изборите на 17-ти март. Овојпат, меѓутоа, нема да ги прими никој од администрацијата на Обама. Обама нема да го прими Нетанјаху, и незапаметено е кога претходно странски државник ги посетил САД а да не се сретне со американски претседател. Потпретседателот Џозеф Бајден, пак, „мора итно“ да замине на службено патување во Уругвај, а ниту државниот секретар Џон Кери „нема да биде на располагање“, како што се изразија од неговиот кабинет.

Нетанјаху у претходно се измами околу договорот кој се сака да се потпише со Иран, истакна Обама. Го наведе примерот на преодниот договор од 2013 година кој делумно ги замрзна иранските нуклеарни активности во замена за делумното укинување на санкциите. „Нетанјаху сешто зборуваше за Иран. Зборуваше ’тоа ќе биде лош договор’. Тоа ќе му овозможи на Иран да добие 50 милијарди долари. Иран нема да го почитува договорот’, но ништо од тоа не се оствари“, изјави Обама во интервју за агенцијата Reutеrs. „Се покажа токму спротивното, Иран во тој период не напредуваше во развојот на нуклеарната програма“, истакна американскиот претседател./крај/мф/сн

Извор: Макфакс