Американскиот државен секретар Џон Кери изјави во неделата дека сé уште постојат значителни разлики меѓу Иран и шесте светски сили во врска со контроверзната нуклеарна програма на Техеран, со што се согласи и главниот ирански преговарач Абаз Аракчи.
 

Американскиот државен секретар Џон Кери изјави во неделата дека сé уште постојат значителни разлики меѓу Иран и шесте светски сили во врска со контроверзната нуклеарна програма на Техеран, со што се согласи и главниот ирански преговарач Абаз Аракчи.

„Очигледно е дека постојат сериозни разлики, па мораме да видиме дали можеме да оствариме некаков напредок“, изјави американскиот државен секретар Џон Кери пред разговорите посветени на преговорите за иранската нуклеарна програма, со шефицата на европската дипломатија Катрин Ештон и шефовите на европските дипломатии кои пристигнаа во неделата на преговорите во австриската престолнина Виена.

Во тој контекст е и изјавата на главниот ирански преговарач Абаз Аракчи, кој изјави дека „и натаму останува спорот околу сите главни и важни теми“. „Не можевме да ги намалиме разликите околу главните прашања и прашање е дали можеме“, порача Аракчи.

На состанокот со иранскиот министер за надворешни работи Џавад Зариф ќе учествуваат и шефовите на дипломатиите на Велика Британија, Франција и Германија, односно Вилијам Хејг, Лорен Фабиус и Франк-Валтер Штајнмаер. Нивните колеги од Русија и од Кина нема да присуствуваат на средбата во Виена, бидејќи истовремено учествуваат на самитот на земјите членки на групата најбрзорастечки економии – BRICS (Бразил, Русија, Индија, Кина и Јужноафриканската Република), но Москва и Пекинг во австриската престолнина испратија високи функционери на нивните дипломатии.

Шефовите на дипломатите на Иран и „шестката“, петте постојани членки на Советот за безбедност при Обединетите нации, САД, Русија, Кина, Велика Британија, Франција плус Германија, се обидуваат до 20-ти јули, договорениот краен датум, да постигнат конечен и сеопфатен договор за намалувањето на иранската нуклеарна програма во замена за укинување на некои меѓународните санкции наметната во прв ред од западните земји врз Техеран.

Преговорите запнаа околу неколку клучни прашања, како што се количеството ураниум кој Иран, според договорот, ќе може да го збогатува, како и капацитетите за негово збогатување и процентот до кој ќе може тоа да го прави.

Капацитетите за збогатување ураниум се централните и најтешки од овие преговори. Иран, откако се согласи на отстапките за збогатување ураниум до 20 отсто што се смета за преоден момент кон изработката на нуклеарно оружје, инсистира на тоа дека мора да ги прошири своите капацитети за збогатување до 5 проценти за неговата планирана мрежа нуклеарни централи за производство електрична енергија. Западните земји преку споменатата ткн група „пет плус еден“ сакаат официјален Техеран да ги намали капацитетите за да не дојде во можност да произведе нуклеарна бомба.

Техеран тврди дека неговата нуклеарна програма има исклучиво цивилни цели, односно за производство на електрична енергија и за медицински истражувања, како и дека нема намера да произведе нуклеарно оружје од што стравува Западот, но истакнува дека негово неприкосновено право како држава е да има нуклеарни постројки.

Во моментов во Иран има повеќе од 19 илјади центрифуги за збогатување ураниум. Главно тоа се постројките IR-1 од постарата генерација, а десетина илјади од нив работата на зголемување на концентрацијата на ураниумовиот фисиски изотоп U-235.

Кога во 2006 година Обединетите нации првпат по инсистирање на Западот воведоа санкции за Иран, само што започна тестирањето на првите неколку стотици центрифуги. Оттогаш Техеран брзо го зголемуваше нивниот број до 24-ти ноември 2013 година кога со преодниот нуклеарен договор меѓу Иран и шесте светски сили тој процес беше сопрен./крај/мф/сн

Извор: Reuters/DPA/AFP