Повеќе од 450 луѓе се убиени во текот на 2014 година во судирите во кинеската покраина Синџијанг каде што живее големата туркофона заедница на Ујгурите, според истражувањата на американска невладина организација којашто истакнува дека има трипати повеќе жртви меѓу ујгурското население отколку меѓу етничкиот кинески народ Хан.

Огромното подрачје во западна Кина кое граничи со земјите од Централна Азија веќе две години е сцена на насилни инциденти со стотици жртви од етнички и религиски карактер, кои власите во Пекинг ги сметаат за сепаратистички и терористички со радикална исламска заднина.

Невладината организација Проект за човечките права на Ујгурите (UHRP) чие седиште е во Вашингтон, според информациите коишто ги собира од кинеските и западните медиуми, вели дека минатата година во Синџијанг биле убиени меѓу 457 и 478 луѓе. Меѓу жртвите таа идентификувала меѓу 235 и 240 Ујгури, и 80 до 86 припадници на кинескиот народ Хан, која е мнозинската кинеска етничка група и во покраината и во земјата.

Вкупниот број жртви е повеќе од двојно поголем отколку во текот на претходната 2013 година, кога според UHRP загинале меѓу 199 и 237 луѓе, од кои 116 до 151 Ујгури и 32 до 38 Хани. Ова вложување американската организација го припишува на „претераното користење на сила “ од страна на кинеските власти и на „влошеното безбедносно опкружување“ откако на власти во 2013 година дојде претседателот Си Џинпинг.

Истражувањето наведува дека последните две години биле убиени меѓу 229 и 333 напаѓачи кои ги нарекува „наводни“, значително од претставници на кинеските власти, односно 53 и 108 жртви, и кинески цивили – 125 и 194 убиени. Меѓутоа, никаде не се наведуваат нападите на автобуските и железнички станици, на пазари како и врз полициски станици, или нападот со џип пред две години на централниот плоштад во Пекинг кога припадници на ујгурското семејство се втурнаа во група цивили.„Во изненадувачкиот број инциденти полицијата ги усмртила сите наводни напаѓачи“, пишува UHRP.

според кинеските и западните медиуми, во последните 18 месеци во Синџијанг се убиени неколку стотици луѓе, меѓу кои и имам од главната џамија во Кашгар, град на некогашниот Пат на свилата, кого ујгруските екстремисти го сметаа за човек близок на кинеските власти.

Синџијанг-Ујгирскиот регион е безбедносни најнестабилната област во Кина. На нејзината територија на која живее автохтоното туркофоно население Ујгури кои станаа малцинство во однос на кинеската етничка група Хан, според кинеските власти, дејствува терористичката организација Источен Туркестан, којашто Пекинг ја сомничи за поврзаност со глобалната терористичка мрежа Ал Каеда. Западните влади и организации за човекови права, пак, сметаат дека кинеските власти претеруваат и со тоа ја оправдуваат својата власт на „цврста рака“.

Во округот Шаче, или Јарканд на ујгурски јазик, во јули 2014 година избија жестоки судири пред крајот на муслиманскиот празник рамазан. Автономната област Ујгурија-Синџијанг последните години е потресувана од безредија со многу жртви, поради нетрпеливоста меѓу доминантниот народ Хан и Ујгурите, туркофони муслимани. Официјален Пекинг тврди дека станува збора за исламски фундаментализам и дека екстремните Ујгури се поврзани со талибаните и други исламистички движење, во Пакистан, поради што е отворен дијалог со владата во Исламабад.

Сепак, во текот на изминатите шест месеци во Кина се одиграа неколку големи напади, поради што властите во Синџијанг во мај 2014 годинава воведоа режим на антитерористичка операција која ќе биде на сила до јуни 2015 година. Притоа, се наведува дека во изминатиот период безбедносните служби успеале да уништат повеќе од 30 терористички ќелии во автономниот регион.

Кина и претходно ги обвинуваше ујгурските сепаратисти и верските екстремисти за серија напади во покраината Синџијанг и тврди дека сакаат да формираат независна држава којашто ќе ја нарекуваат Источен Туркистан базирана на екстремните исламистички прописи. Ова тврдење не е далеку од вистината, бидејќи последните години повеќе ујгурски активисти ја потенцираат нивната етничка поврзаноста со турската популација. Организациите за човекови права, пак, сметаат дека Пекинг ги предимензионира овие закани. Некои групи за заштита на човековите права, пак, тврдат дека Кина претерува со овие обвинувања, за да ја оправда својата политика на цврста рака.

Немирите досега не беа проширени надвор од покраината Синџианг, иако се претпоставува дека од 1997 година радикалните Ујгури се одговорни за бомбашки напади во кои се убиени повеќе стотици лица во некои слични такви напади.

Ујгурите сочинуваа повеќе од 40 отсто од вкупно 21 милиони жители на овој регион. Повеќето од нив се населени во Кашгар и другите јужни делови на провинцијата и во последните години искажуваат незадоволство од нивниот статус во општеството

Покраината Синџијанг зазема една шестина од вкупната државна територија на Кина граничи со Авганистан, Пакистан, Индија и Централната Азиска Република, а богата е со нафта, гас и јаглен. Автохтоното население Ујгурите, но во децениите населување на покраината со мнозинскиот кинески народ Хан од другите делови на Кина, денес во Синџианг, Ујгурите се помалку од половината од населението.

Постојаните тензии поради големите рестрикции на ујгурската јазична, културна и верска автономија кулминираа во јули 2009 година, кога во насилните судири меѓу Кинезите од народот Хан и етничките Ујгури во главниот град на провинцијата Уримкчи, загинаа околу 200 луѓе, претежно припадници на народот Хан. Од тогаш кинеските власти погубија десетина лица осудени за поттикнување на насилни судири, уапсени и кривично гонети се стотици други, а безбедносните мерки се заострени во целата покраина. Во април 2013 година во близина на Кашгар, пак, во меѓуетничките судири загинаа 21 лице./крај/мф/сн

Извор: Макфакс