Контакт

Европа

Каталонците бараат право на изјаснување за независноста

Објавено пред

Стотици илјади Каталонци се подготвуваат подоцна да излезат на улиците на каталонската престолнина Барселона, за да го побараат правото за отцепување на Шпанија, известува Reuters и додава дека надежите на населението на оваа шпанска покраина во борбата за независност дополнително се зголемија поради претстојниот референдум за независноста на Шкотска.
 

dobivaj vesti na viber

Стотици илјади Каталонци се подготвуваат подоцна да излезат на улиците на каталонската престолнина Барселона, за да го побараат правото за отцепување на Шпанија, известува Reuters и додава дека надежите на населението на оваа шпанска покраина во борбата за независност дополнително се зголемија поради претстојниот референдум за независноста на Шкотска.

 

Околу половина милион Каталонци се очекува да минат низ Барселона облечени во црвено-жолто, во боите на каталонското знаме, и ќе го формираат знакот „V“ (за гласање), за да ја искажат својата поддршка на правото да решаваат за сопствениот статус. Каталонија е најбогатиот регион на североистокот на Шпанија, со сопствен јазик и култура,

Движењето за независност на Каталонија значително зајакна последните децении и дополнително доби на сила поради економските кризи кои тешко ја погодија Шпанија. Покрај тоа, многумина во покраината се револтирани од оглушувањата на централната влада во Мадрид на незадоволството на Каталонците.

Каталонската регионална влада, која има голем степен на автономија, повика на референдум за отцепување кој ќе се одржува на 9-ти ноември, но официјален Мадрид тврди дека тоа изјаснување нема правна заснованост и дека не може да се одржи.

„Ние сакаме да одлучуваме за нашата иднина. Не разбираме зошто тоа постојано се оспорува. Шкотска ни е пример“, рекол во анкетата на Reuters Виктор Паниела. „Тоа би претставувал триумф на народот, доколку ни дозволат да гласаме. Доколку живееме во демократија, би требало да имаме право на тоа“, изјавил 58-годишен градежен работник од местото Монсерат.

Анкетите покажуваат дека поддршката за независност на Каталонија од 13,9 отсто во март 2006 година, се зголемила на 45,2 проценти во март 2014 година, што значи дека тројно се зголемила. Мадрид, меѓутоа, кој силно се спротиставува на каталонскиот национализам, го проблематизира начинот на кој се спроведувани тие анкети. Според резултатите од некои анкети пролетта 2014 година, пак, дури 59,6 отсто од населението во Каталонија сака независност од Шпанија, како и овој регион да стане и нова држава членка во Европската унија, додека во јануари 2013 година процентот Каталонци кои го поддржуваа осамостојувањето изнесуваше 52 отсто.

Кон средината на март 2014 година, Уставниот суд на Шпанија делумно ја поништи декларацијата за сувереноста на Каталонија којашто ја изгласа тамошниот парламент уште во јануари 2013 година. Судот донесе одлука според којашто референдумот за отцепување не е во согласност со законот, како и дека регионот во составот на Шпанија не можат еднострано да распишуваат плебисцит за самоопределување.

Каталонскиот парламент на 23-ти јануари 2013 година со мнозинство гласови ја усвои декларацијата за статусот на Каталонија како „суверен правен и политички ентитет”, што го отвори патот во 2014 година да биде спроведен референдум за иднината на покраината. Сепак, за законитоста на таквиот референдумот е уште едно големо прашање, откако ланскиот мај Уставниот суд на Шпанија го прифати барањето на централната влада на Шпанија да го суспендира дејствието на каталонската декларација.

Причина за остриот раст на сепаратистичките тенденции во Каталонија се проблемите во економијата, со оглед на финансиската и економската криза во Шпанија. Застапниците на отцепувањето на Каталонија од Шпанија веруваат дека економски развиениот регион, чијашто економија е поголема од, на пример, на Португалија, кој има удел од 20 отсто од бруто домашниот производ (БДП) на кралството, го издржува остатокот од Шпанија. Каталонците сметаат дека тие и повеќе уплаќаат во заедничката каса отколку што им се враќа и дека добиваат во форма на грантови и исплати помал износ од 16 милијарди евра годишно, што е еднакво на 8 отсто од регионалниот БДП.

Меѓу населението на Каталонија владее уверување дека не треба да се толерира таквата неправда и дека е време да престанат да плаќаат за грешките на економските политики Мадрид.

Централната власт на Маријано Рахој остро ја осудува идејата за независност на Каталонија и во неколку наврати самиот премиер изјави дека ќе направи сѐ што е можно за да се спречи отцепувањето. Во моментов, според членот 92 од Уставот на Шпанија, ваквите одлуки ги носи централната власт и Конгресот на пратениците, а ги одобрува кралот. Мадрид, исто така, може да го примени правото на укинувањето на автономното управување на регионалните влади, а во согласност со членот 8,1 од Уставот да ја искористи армијата за заштита на унитарноста на земјата.

Покрај тоа, на сепаратизмот се спротиставуваат и делови од каталонската бизнис заедница коишто стравуваат од губењето на важниот за нив шпански пазар и неподготвеноста на Европската унија за прием на нова членка.

Според водечките политичари во Каталонија ќе биде најсоодветно да го има статусот како членка на Европската унија. Каталонија, на тој начин, се обидува да се здобие со статусот на европска нација со истите овластувања како што се предвидени за, на пример, Данска, Словенија, Финска, Естонија, Литванија и Латвија. Како и Шкотска во Велика Британија, Фландрија во Белгија или Паданија во Италија, и Каталонија верува дека подобро ќе живее како самостојна држава којашто не мора да ги финансира посиромашните региони.

Во моментов Каталонија е најзадолжената од 17-те шпански автономни региони. Но Каталонија е првиот економски извозник во Шпанија со 28 отсто од шпанскиот извоз, „доколку Каталонија е држава, би биле меѓу првите 50 земји извозници на светот”.

Заканите со отцепување на севеористочната шпанска покраина со 7,5 милионско население, претставува голем предизвик и проблем за шпанскиот премиер Маријано Рахој кој се бори со големите економски проблеми.

Како и другата шпанска покраина со сепаратистички тенденции Баскија, и населението на Каталонија има засебен јазик и култура од остатокот од Шпанија. Меѓутоа јакнењето на рецесијата во Шпанија, и невработеноста од 25 отсто и драстичните мерки за штедење, во Каталонија ги засили тенденциите за самостојност.

Меѓутоа и Каталонија премногу трошеше во децении од градежниот бум кој траеше до 2007 година кога градежниот балон се издува, и повеќе не може да се задолжува на пазарите, бидејќи нејзиниот кредитен рејтинг е оценет како „ѓубре”. Поради тоа Каталонија мораше да побара пет милијарди евра од Шпанија за да ги плати доспеаните долгови.

Во 2009 и 2010 година во Каталонија се одржа серија неформални референдуми во малите општини, за кои не се водеше кампања. Во едната серија, што се одржа на 12-ти и 13-ти декември 2009 година, учествуваа 27 отсто од вкупниот број гласачи, а од нив 94,9 отсто гласале за независност на Каталонија.

Каталонците за проблемите ја обвинуваат владата во Мадрид, а не своите лидер. Според анкетите спроведени во 2012 и минатата 2013 година, меѓу 46 и 57 отсто од избирачите сакаат независност и се очекува дека Мадрид ќе мора да ја почитува нивната одлука за самоопределување. Меѓутоа, Мадрид предупредува дека каталонскиот пат до независност не води никаде и дека во тој случај Барселона би морала да аплицира за прием во Европската унија. Економистите тврдат дека брзото одвојување од Шпанија ќе придонесе за голема економска штета./крај/мф/сн

Извор: Макфакс

Европа

Европски научници: Пожарите на Медитеранот се директна последица од климатските промени

Објавено пред

Незапаметени пожари ги опустошија северна Шпанија и Португалија во последните недели, а Европската Унија се соочува со најлошата сезона на пожари откако започнаа евиденциите во 2006 година. Рекорден број од еден милион хектари изгоре низ Унијата, површина приближно половина од големината на Велс, објави Би-би-си.

dobivaj vesti na viber

Шпанија и Португалија се особено тешко погодени, а научниците од ЕУ проценуваат дека е изгорена околу 1% од целиот Пиринејскиот Полуостров. Повеќе од две третини од вкупната изгорена површина во ЕУ е во овие две земји. Според Европскиот информативен систем за шумски пожари „Коперник“ (EFFIS), повеќе од 400.000 хектари изгореле во Шпанија од почетокот на годината до 26 август. Ова е шест пати повеќе од просекот за истиот период помеѓу 2006 и 2024 година. Соседна Португалија, исто така, бележи рекордни 270.000 хектари изгорени, речиси пет пати повеќе од просекот.

Вкупно, 684.000 хектари се изгорени на Пиринејскиот Полуостров оваа година, при што поголемиот дел од оваа површина е изгорена за само две недели. Пожарите се концентрирани во шумските области на северна Португалија и во шпанските региони Галиција, Астурија и Кастиља и Леон. Пожарот не ги поштеди ниту заштитените подрачја како што е Националниот парк Пикос де Европа, ниту трасата на мрежата за поклонение Камино де Сантијаго, која привлекува повеќе од 100.000 посетители во лето.

Овие настани предизвикаа најголема мобилизација на пожарникари во рамките на Механизмот за цивилна заштита на ЕУ досега.

Чадот од пожарите драстично го влоши квалитетот на воздухот, носен од јужните ветрови до Франција и Обединетото Кралство. Во посебна студија, научниците од групата World Weather Attribution на Империјал колеџ во Лондон директно ја поврзаа влошената сезона на пожари во Медитеранот со климатските промени.

Пожарите, исто така, создаваат маѓепсан круг со ослободување на огромни количини јаглерод диоксид (CO2) во атмосферата, што дополнително ја затоплува планетата. Според податоците на ЕУ, CO2 ослободен од пожарите во Шпанија оваа година достигна рекордни 17,68 милиони тони.

Експертите предупредуваат дека почестите и посериозни пожари низ Европа веројатно ќе продолжат.

фото: принтскрин

Прикажи повеќе...

Европа

Принцот Хари оди во Велика Британија на третата годишнина од смртта на баба му, кралицата Елизабета

Објавено пред

Британскиот принц Хари ќе пристигне во Обединетото Кралство на 8 септември, на третата годишнина од смртта на баба му, кралицата Елизабета Втора, за да присуствува на церемонијата на доделување награди за добротворната организација. Хари живее во Калифорнија откога се повлече од кралското семејство во 2020 година. Тој ќе се врати во својата татковина за да присуствува на 20-годишнината од наградите „Велчајлд“, се вели на веб-страницата на добротворната организација.

dobivaj vesti na viber

Хари е покровител на добротворната организација веќе 17 години, а за време на настанот на 8 септември ќе се сретне со тешко болни деца и со нивните семејства и ќе додели награда на инспиративно дете.

„Се чувствувам привилегиран што можам да присуствувам на наградите ‘Велчајлд’“, рече Хари.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by HELLO! Magazine (@hellomag)

Неговото враќање во Обединетото Кралство сигурно ќе ги разгори шпекулациите за помирување со кралското семејство, пишува агенцијата „Франс прес“. Хари во интервју за Би-би-си во мај изјави дека сака да се смири со својот татко, кралот Чарлс III. Истиот месец 40-годишниот принц последен пат беше виден во својата татковина, каде што пристигна на судско рочиште.

„Мејл он сандеј“ објави фотографии во јули од состанокот меѓу кралот и советниците на Хари, што беше протолкувано како прв чекор кон помирување. Кралицата Елизабета II почина на 8 септември 2022 година во нејзината шкотска резиденција Балморал. Принцовите Вилијам и Хари последен пат беа видени заедно неколку дена подоцна во замокот Виндзор.

Расколот меѓу Хари и кралското семејство дополнително се влоши на почетокот на 2023 година кога принцот ги објави своите мемоари, во кои беше особено критичен кон својот брат и кон принцезата Кејт.

фото: принтскрин

Прикажи повеќе...

Европа

„Родено и убиено под руски оган“: 2-годишно девојче загина во нападот врз Киев

Објавено пред

Во еден од најсмртоносните руски напади врз Киев во последните месеци загинаа најмалку 23 лица вклучувајќи ги двегодишната Ангелина и мајка ѝ. Нивната приказна, објавена од „Киев пост“, стана симбол на трагичната реалност на војната.

dobivaj vesti na viber

Ангелина е родена 2022 година додека градот бил под гранатирање, а нејзиниот живот бил прекинат три години подоцна во истите околности – под руски ракети.

Нападот се случи вчера кога, според украинските власти, Русија лансира 598 беспилотни летала и 31 ракета кон разни делови од Украина. Иако воздушната одбрана собори 563 беспилотни летала и 26 ракети, бројот на ракети беше превисок, а Киев беше меѓу најтешко погодените градови. Тоа беше втор најголем руски напад врз Киев од почетокот на војната.

Руското Министерство за одбрана тврдеше дека целите биле воени и индустриски цели, но биле погодени и станбени области, уништени згради и изгубени цивилни животи. Меѓу нив е и Ангелина, девојче кое, како што истакнаа украинските медиуми, „се родило под руски оган и починало под руски оган“.

фото: принтскрин

Прикажи повеќе...

Најново

Македонија16 минути

Тројца повредни во пожарот во дискотеката „Пулс“ сè уште се во болница: еден во Истанбул, двајца во „Систина“

Тројца повредени во пожарот во дискотеката „Пулс“, при што загинаа 62 лица, веќе шести месец се на болничко лекување. Директорот...

Топ43 минути

Полово вознемирувал малолетно девојче: уапсен 75-годишен маж од Тетовско

Вчера во 17:00 часот во СВР Тетово е лишен од слобода З.Б.(75) од тетовско. Тој се сомничи за сторено кривично...

Македонија56 минути

Мицкоски: Почнуваме со проектот за третата фаза од пругата кон Бугарија

„Тоа ќе биде од големо значење за нас како држава, за Македонија како целина, бидејќи на тој начин ќе ја...

Македонија58 минути

И без документи, оние што се сомневаат дека биле непотребно оперирани нека поднесат претставка, повика Клековски

Сите што се сомневаат дека биле непотребно оперирани по скандалот дека се правеле операции на срце само за да се...

Македонија59 минути

Николоски: Почнуваме со реконструкција на обиколницата кај Крива Паланка, активно се работи и на граничниот премин

Имаме рекордни инвестиции во инфраструктурата во Крива Паланка и регионот. Само преку Владата, преку двата јавни повици инвестираме преку 200...

Македонија3 часа

(Видео) Шукова: Преку БРТ-системот јавниот превоз во Скопје ќе го решиме до средината на 2028

Јавниот превоз во Скопје е една од клучните слабости на Градот. ДПМНЕ и Арсовска ветуваа нови еколошки автобуси, бесплатен јавен...

Свет4 часа

(Видео) Во пукањето во Минеаполис убиени 8-годишниот Флечер и 10-годишната Харпер

Осумгодишниот Флечер Меркел и 10-годишната Харпер Мојски беа убиени во средата за време на мисата во католичкото училиште во Минеаполис....

Македонија5 часа

„Влен“: Арбен Фетаи ги уништи плановите на ДУИ и на заложниците на Ѓока

„Пропагандната машина на ДУИ и нејзините патерици започнаа ниска кампања на клевети и лаги против вицепремиерот, Арбен Фетаи. Криејќи се...

Македонија6 часа

ВМРО-ДПМНЕ: Сериозно се подготвуваме за претстојните локални избори, целта е историски резултат

„ВМРО-ДПМНЕ за четири години локална власт покажа дека општините може да се управуваат без афери, без криминал, злоупотреба на народни...

Македонија6 часа

Целосно изгаснат пожарот во општина Желино, кој се прошири кон месноста Карпалак

Пожарот кој вчера изби на територијата на општина Желино во атарот на село Церово, а подоцна во вечерните часови се...

Европа7 часа

(Видео) Се урна „Ф-16“ во Полска, пилотот загина

Полски воен авион Ф-16 се урна за време на проба за аеромитинг во Радом, централна Полска, при што загина пилотот,...

Европа7 часа

Мерц: Очигледно е дека нема да има средба меѓу Путин и Зеленски

Германскиот канцелар Фридрих Мерц повеќе не очекува средба меѓу рускиот и украинскиот претседател Владимир Путин и Володимир Зеленски во блиска...

Европа8 часа

(Видео) Амбасадата на САД во Украина за рускиот напад: Трамп беше јасен, убиствата мора да престанат

Руските напади врз украинската цивилна инфраструктура се неприфатливи и мора веднаш да престанат, објави амбасадата на САД во Украина на...

Свет22 часа

Фон дер Лајен: Путин мора да седне на преговарачка маса, Европа ќе ја одигра својата улога

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, денес разговараше телефонски со украинскиот претседател Володимир Зеленски и американскиот претседател Доналд...

Топ24 часа

21-годишно момче загина а две лица се тешко повредени во сообраќајка кај Градско

Денеска (28.08.2025) околу 00:10 часот во СВР Велес, е пријавено дека на локалниот пат с.Горно Чичево-с.Долно Чичево, општина Градско, патничко...

Топ24 часа

Битолчанец се удавил во водите на Охридското езеро

Вчера во 12.55 часот во ОВР Струга било пријавено дека во водите на Охридското езеро бил пронајден починат В.Т.(49) од...

Македонија1 ден

Мицкоски до Филипче: Време е да бидат конструктивна опозиција, растот на нето-платата сега е двојно поголем во однос на периодот на Владата на СДСМ

„Добро е да се направи споредба меѓу параметрите што ги прават СДСМ и ДУИ кога тие беа во Владата седум...

Македонија1 ден

Османи: Албанците никогаш нема да прифатат некој друг да одлучува во нивно име

Кандидатот за градоначалник на Чаир од редовите на ДУИ, Бујар Османи, реагираше на последните изјави на премиерот Мицкоски, кој најави...

Македонија1 ден

Арсовска: „Такво време дојде, ем да тепаат жени, ем да глумат жртви дека се тепани“

Градоначалничката на Град Скопје, Данела Арсовска со објава на социјалните мрежи пред утрешното рочиште во Кривичниот суд во Скопје, на...

Македонија1 ден

ДУИ: Од Балансер до Бадeнтер, план за рушење на уставниот поредок

Северна Македонија никогаш немала влада- по настроена против Охридскиот договор, против европската иднина и европската интеграција и повеќе од рамнодушна...