Во текот на 19 и почетокот на 20 век, на Балканот исполнет со големи политички турбуленции, албанските преродбеници ја ставија над сите приоритети: унификацијата на пишувањето на албанскиот јазик. Нашиот древен јазик опстана илјадници години, но беше пишуван со различни азбуки и тоа не можеше да продолжи на неодредено време. Во тоа време непријателите на Албанците се обидуваа да нè отуѓат, тврдејќи дека некои се Турци, некои Грци и така по ред. Овој пат беше пат покриен со крв, со невидени страдања. Како ретко кој народ на земјата, Албанците беа одлучни во одбраната на својот јазик, истакна Вицепремиерот Дураки по повод Денот на албанската азбука.

„Здружението “Башкими” од Битола, кое беше центарот на националната активност, го презеде обединувањето на албанските интелектуалци од 23 града, од сите вилаети. Делегацијата се состоеше од Албанци од различни религии: муслиманска, католичка, протестантска православна – кои ги обединуваа албанскиот јазик и албанската азбуката.
14 ноември 1908 година беше денот кога започна Битолскиот Конгрес, а следните 8 работни дена, од 14 до 22 ноември, е периодот кога се реализира сонот за Азбуката. Конгрес беше одраз на засиленото интелектуално ниво во тоа време. Покрај азбуката, имало и политички одлуки кои и се познати на историјата.

На 36-те златни букви, и по унификацијата, не им беше лесно да преживеат, бидејќи албанските училишта, паралелно со судбината на нацијата, помина низ тешки времиња и по независноста на Албанија во 1912 година, продолжувајќи и до модерните времиња.

Пред само 31 година, училишта на албански јазик беа затворени во името на идеологијата на мешани паралелки, во 1988 година. Искрено се надевам дека сите сме научиле од минатото. И да не заборавиме, ние секогаш зборуваме за основното право: употребата на мајчиниот јазик.

Отворањето на 3 универзитети на албански јазик во нашата земја, зборува многу за промените што се случија. Затоа, предрасудите и стравот од албанскиот јазик на оние што сè уште имаат дилеми, е несоодветен. Никој не е загрозен од јазикот на другиот.

Мултиетничка држава подразбира и употреба на различни јазици. Не на штета на другите јазици, туку како културна вредност што го збогатува општеството. Јазикот треба да биде клучен елемент на соработка помеѓу етничките заедници, бидејќи тој е основен елемент на идентитетот на нацијата. Токму поради оваа причина, ние како Влада на Република Македонија, по менување на Законот за јазиците, сме решени во неговата примена. Агенцијата за употреба на јазиците и Инспекторатот за јазици се институции кои ќе помогнат во овој поглед.
Почитувани учесници,

Богатството на оваа земја е диверзитетот. Сите треба да имаме корист од оваа прекрасна можност. Присуството на членови на Владата на оваа манифестација нè поттикнува уште повеќе, затоа што е јасен сигнал по кој пат оди нашата земја.

Министерството за политички систем и односи меѓу заедниците ќе продолжи да работи на унапредување на сите јазици на етничките заедници кои живеат во оваа земја. Нашите меѓународни пријатели се многу добредојдени и потребни за да го поддржат овој процес.

111 години по Битолскиот Конгрес ги славиме и ги почитуваме сите оние што го одржуваа овој јазик жив со векови. Ние, исто така, ја покажуваме нашата решеност да го сочуваме и развиваме ова големо богатство, не само ние како Албанци, туку и светските институции“ рече Дураки.