Свет
Сноуден: Не можевте да го спасите Навални, но можете Асанж

Американскиот свиркач Едвард Сноуден му порача на „секој политичар и новинар“ дека, иако не можеле да го спасат рускиот опозициски лидер Алексеј Навални, кој почина на 16 февруари, сега може да го спасат основачот на „Викиликс“, Џулијан Асанж, кој се соочува со можна екстрадиција во САД.
„Тие му велат на секој политички лидер и новинар кој држи и пишува говори: „Не можевте да го спасите Навални. Но сè уште можете да го спасите Асанж. Ако молчите сега, кога всушност можете да влијаете на исходот, никогаш не сте застанале во одбрана на принципите, само се надевавте на аплауз“, напиша Сноуден на социјалната мрежа X.
Тој додаде дека „жртвата на „злосторството“ (новинарството) на Асанж е државата, а не личноста“.
„Тоа е дефиниција за политички престап, што договорот за екстрадиција меѓу САД и Велика Британија изречно го забранува“, рече Сноуден, кој е во Русија од 2013 година, каде што доби азил и државјанство откога објави серија тајни документи за американски и британски програми за мониторинг.
Првиот ден од сослушувањето во врска со жалбата на Асанж против одлуката за екстрадиција на САД заврши во вторникот во Високиот суд во Лондон. Адвокатите на основачот на „Викиликс“ изјавија дека се работи за политички мотивиран случај и дека на нивниот клиент му биле прекршени човековите права.
Продолжението на судењето е закажано за денеска кога пред судот ќе се обратат американските адвокати. САД бараат екстрадиција на Асанж за објавување тајни воени досиеја во 2010 и 2011 година, а Врховниот суд на ОК одлучи дека Асанж треба да биде екстрадиран, отфрлајќи ги тврдењата дека може да изврши самоубиство во американски затвор поради лошо ментално здравје.
Порталот „Викиликс“ на Асанж стана познат во 2010 година кога објави видео од американската армија, во кое десетици луѓе, меѓу кои и двајца новинари на „Ројтерс“, беа убиени во напад на хеликоптери „апачи“ во Багдад во 2007 година.
По тоа, беа објавени илјадници тајни доверливи документи и дипломатски извештаи, во кои САД ги критикуваат светските лидери, од рускиот претседател Владимир Путин до членовите на саудиското кралско семејство.
Во САД, Асанж е обвинет за шпионажа по 17 точки, а доколку биде прогласен за виновен, може да добие и до 175 години затвор.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.

Свет
Шпанските винари: Тарифите на Трамп се сериозен удар за винарниците, но и за Американците

Шпанската федерација на винарите ја оцени одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп за воведување царини од 20 отсто за производите од Европската Унија како сериозен удар за шпанските винарници имајќи предвид дека САД се втори по големина извозен пазар за шпанските вина.
„Овие царини, барем во случајот со виното, се целосно неоправдани бидејќи разликата меѓу постојните царини во ЕУ и САД е минимална“, рече Хозе Луис Бенитез, извршен директор на ФЕВ.
Бенитез предупреди дека оваа мерка ќе им наштети не само на шпанските винари туку и на американските потрошувачи, кои пијат повеќе вино отколку што произведуваат.
Тој особено посочи дека новите царини најмногу ќе ги погодат малите и средните производители, кои сочинуваат 99 отсто од шпанските винарници бидејќи имаат помалку можности за диверзификација на извозот и се силно зависни од главните извозни пазари.
Американскиот пазар учествува со речиси 13 отсто од вкупниот извоз на шпанско вино. Во 2024 година Шпанија извезла 97 милиони литри вино во САД во вредност од приближно 390 милиони евра.
Свет
Трамп не воведе царини за Русија и за Северна Кореја

Во пакетoт нови царински мерки што ги воведе американскиот претседател Доналд Трамп неколку земји не се на списокот, а меѓу нив Русија и Северна Кореја.
За разлика од Кина, Европската Унија или Индија, кои се соочени со драстично зголемување на царините, Москва и Пјонгјанг останаа надвор од опсегот на овој тарифен бран. Причината не е политичка попустливост, туку комбинација од постојни санкции, минимална трговија и геополитички калкулации. Така барем тврди Белата куќа.
Портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит, изјави за „Аксиос“ дека Русија не е покриена со царините бидејќи американските санкции веќе спречуваат каква било значајна трговија.
„Сепак, САД сè уште тргуваат повеќе со Русија отколку со земји како Маврициус или Брунеи, кои беа на списокот на Трамп за царини, дури и со оддалечените островски области како Токелау (1.500 жители) во Тихиот океан и Свалбард (2.500 жители) во Арктичкиот круг.
Левит нагласи дека Куба, Белорусија и Северна Кореја исто така се изоставени бидејќи веќе имаат екстремно високи постојни царини и санкции.
Двете земји со години се предмет на опсежни американски санкции. Поради инвазијата на Украина, Русија е под влијание на санкции што влијаат на финансискиот сектор, енергетиката и воената индустрија. Трговијата со САД опадна од 36 милијарди долари во 2021 година на 3,5 милијарди долари во 2024 година, што го прави воведувањето дополнителни царини економски бесмислено.
Северна Кореја е уште поизолирана – американските и меѓународните санкции речиси целосно ја забрануваат трговијата, освен во хуманитарни случаи. Како што коментира аналитичарот Саурав Гош, „нелегалните канали се доминантни, а тарифите нема да имаат никаков реален ефект“.
Во вкупната структура на американската трговска размена Русија и Северна Кореја учествуваат со помалку од 0,1 отсто. Од друга страна, Кина оствари трговски суфицит од речиси 300 милијарди долари со САД во 2024 година поради што е погодена со царинска стапка од дури 34 проценти.
Исклучувањето на Москва и Пјонгјанг може да има и дипломатска заднина. Администрацијата на Доналд Трамп можеби ќе сака да задржи простор за можни преговори – со Русија за Украина и со Северна Кореја за нуклеарната програма.
Европа
Унгарија се повлекува од Меѓународниот кривичен суд

Владата на Унгарија објави дека се повлекува од Меѓународниот кривичен суд, објави „Ројтерс“.
Гергели Гуљас, висок функционер во владата на премиерот Виктор Орбан, го објави потегот неколку часа откако израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху – по кого Меѓународниот кривичен суд издаде налог за апсење – пристигна во земјата во официјална посета.
Орбан му се јави на израелскиот лидер штом беше издадена наредбата минатиот ноември велејќи дека одлуката нема ефект во Унгарија.
Во ноември судиите на Меѓународниот кривичен суд рекоа дека има разумни основи да се верува дека Нетанјаху има кривична одговорност за наводните воени злосторства и злосторствата против човештвото за време на војната меѓу Израел и Хамас.
Нетанјаху ја осуди одлуката на Меѓународниот кривичен суд како антисемитска.
Унгарија е еден од основачите на Меѓународниот кривичен суд, кој има 125 земји членки. САД, Русија, Кина и Израел не ја признаваат неговата јурисдикција, како и некои други држави.
Меѓународниот кривичен суд има овластување да гони поединци обвинети за геноцид, злосторства против човештвото и воени злосторства на територијата на државите потписнички на Римскиот статут, неговиот основачки договор.