Свет
Светот е загрозен од бурата на векот – сите работи се движат во погрешна насока, велат експертите
Како што најавуваат експертите, до 2030 година може да се случи границата на затоплување на планетата да надмине 1,5 степен, што автоматски би довело до климатски екстреми и опасност од бурата на векот.
Европа доживеа една од најсилните серии на топлотни бранови во јуни и во јули, со дневни температури над 40°C. Истражувањата покажаа дека климатските промени го зголемија бројот на смртни случаи за време на топлотниот бран на крајот на јуни, со дополнителни 1.500 смртни случаи во 12 града.
Минатата година Европа доживеа најраспространети поплави од 2013 година, со повеќе од 335 смртни случаи и 18 милијарди евра штета.
Феноменот на хидроклиматски шокови станува сè почест – наизменични фази на суша и бури предизвикуваат дестабилизација на животната средина и го зголемуваат ризикот од пожар.
Силните топлотни бранови стануваат сè почести и траат подолго, а границите на годишните времиња стануваат сè пофлуидни. Натпросечните температури во лето често беа прекинати од ненадејни бури, па на крајот на јуни и јули имаше силни грмотевици придружени со град поголем од 5 см во дијаметар. Сличен тренд продолжи и оваа година.
Поголемиот дел од Европа доживеа силен топлотен бран, а во многу земји беа поставени рекорди на температурата.
Со сегашните нивоа на емисии на јаглероден диоксид Земјата би можела да биде осудена да ја надмине симболичната граница на затоплување од 1,5 Целзиусов степен за три години. Тоа е строгото предупредување на повеќе од 60 водечки светски климатолози во нивната најнова процена на состојбата со глобалното затоплување. Речиси 200 земји се согласија да се обидат да го ограничат порастот на глобалните температури на 1,5 Целзиусов степен над нивоата од крајот на 19 век како дел од значајниот договор постигнат во 2015 година, чија цел беше да се избегнат некои од најлошите влијанија од климатските промени. Но, земјите продолжија да горат рекордни количини јаглен, нафта и гас, како и да ги сечат шумите, ставајќи ја оваа важна меѓународна цел во опасност, објавува Би-би-си.
„Сите работи се движат во погрешна насока. Досега бевме сведоци на некои невидени промени, како што се глобалното затоплување и зголемувањето на нивото на морето“, рече главниот автор на студијата, Пирс Форстер, директор на Центарот „Пристли“ за климатски иднини на Универзитетот во Лидс.
На почетокот на 2020 година научниците проценија дека човештвото може да испушти само 500 милијарди тони повеќе јаглероден диоксид (CO2), гасот најодговорен за затоплување на планетата, со 50 % шанса да го одржи затоплувањето на 1,5 Целзиусов степен. Но, до почетокот на 2025 година овој таканаречен јаглероден буџет се намалил на 130 милијарди тони, покажа нова студија. Доколку глобалните емисии на CO2 останат на сегашните нивоа од приближно 40 милијарди тони годишно, количина од 130 милијарди тони му дава на светот речиси три години додека тој јаглероден буџет не се исцрпи. Сегашната стапка на затоплување е околу 0,27 степени на деценија, што е многу побргу од сите податоци познати од геолошките записи. И ако емисиите останат толку високи, планетата е на добар пат да достигне зголемување на температурата од 1,5 °C веќе околу 2030 година.
Секое дополнително затоплување ја зголемува сериозноста на многубројни временски екстреми, како што се топењето на мразот и зголемувањето на нивото на морето. Важно е да се напомене дека намалувањето на емисиите во текот на следната деценија би можело критично да ја промени стапката на затоплување, според експертите.
Најмоќните североисточни бури – разорни и честопати смртоносни временски настани што го погодија источниот брег на Соединетите Американски Држави, носејќи со себе обилни дождови, снежни наноси и поплави, што често ги парализираат урбаните области – се влошени од ефектите од климатските промени, открива неодамна објавена студија.
Според извештајот на Си-ен-ен, овие бури, кои обично се случуваат помеѓу септември и април, се предизвикани од температурниот контраст помеѓу студените арктички воздушни маси од север и потоплите влажни струи од Атлантскиот Океан.
Таканаречената бура на векот од март 1993 година останува запаметена како една од најразорните и најскапи во историјата на мерењето.
Следната бура на векот би можела да биде уште посилна, пишува Си-ен-ен повикувајќи се на ново истражување.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Европа
(Видео) Украина почнува да го користи американскиот систем „Темпест“
Украина очигледно го распоредила најновиот американски противвоздушен ракетен систем „Темпест“ со краток дострел. Откритието доаѓа од видео објавено од Командата на воздухопловните сили на Украина на почетокот на оваа година, за кое аналитичарите велат дека го прикажува системот во акција.
Командата на воздухопловните сили на Украина го објави видеото како дел од својата новогодишна порака, на кое се гледа одбивањето на воздушен напад без никаква официјална најава или идентификација на новото оружје. Сепак, украинската аналитичка група „Водохраи“ подоцна објави дека видеото всушност го прикажува системот „Темпест“ како пресретнува руски дрон за време на ноќен напад.
Американската одбранбена компанија V2X ја претстави платформата „Темпест“ на изложбата на Здружението на армијата на Соединетите Американски Држави (AUSA) во октомври 2025 година, но трансферот на системот во Украина не е јавно објавен. Противвоздушниот ракетен систем „Темпест“ е дизајниран да се справи со беспилотни летала, хеликоптери и авиони што летаат ниско во сите временски услови.
Свет
Генералниот секретар на ОН: Шокиран сум од насилството и прекумерната употреба на сила од страна на иранските власти
Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, во неделата ги повика иранските власти да „покажат максимална воздржаност“ по смртоносните протести што ја потресоа земјата.
„Шокиран сум од извештаите за насилство и прекумерна употреба на сила од страна на иранските власти против демонстрантите што резултираа со смртни случаи и повреди во последните денови“, напиша Гутереш на Икс.
Shocked by reports of violence & excessive use of force by the Iranian authorities against protesters resulting in deaths & injuries in recent days.
The rights to freedom of expression, association & peaceful assembly must be fully respected & protected.
I urge the Iranian…
— António Guterres (@antonioguterres) January 11, 2026
„Правата на слобода на изразување, здружување и мирно собирање мора целосно да се почитуваат и заштитат“, додаде тој.
Гутереш ги повика властите да „покажат максимална воздржаност“ во врска со непотребната или непропорционалната употреба на сила. „Исто така, повикувам на чекори за да се овозможи пристап до информации во земјата, вклучително и враќање на комуникациите“, рече тој.
Протестите започнаа пред околу две недели поради тешката економска криза во земјата, но брзо се претворија во политички протести против владата на Исламската Република.
Свет
Иран најави враќање на интернетот и му порача на Трамп: Подготвени сме за војна, но и за дијалог
Интернетот наскоро повторно ќе биде достапен низ целиот Иран, објави иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, објави Ал Џезира.
Тој нагласи дека владата тесно соработува со безбедносните служби за решавање на проблемот и потврди дека интернет-поврзувањето ќе биде вратено и во амбасадите и владините министерства, објавија странските медиуми.
Арагчи, исто така, се осврна на предупредувањето на американскиот претседател Доналд Трамп за можна воена акција доколку протестите во Иран станат насилни.
Иранскиот министер ги нарече ваквите закани „терористички чин“, тврдејќи дека изјавите на Трамп ги мотивирале „терористите“ да ги нападнат демонстрантите и безбедносните сили со цел да предизвикаат странска интервенција.
И покрај тензиите, Арагчи заврши со помирувачка, но цврста порака: „Подготвени сме за војна, но и за дијалог“.

