Регион
Турција: ЕУ извори тврдат дека ударот го водат значителни воени сили, а не неколку полковници ВИДЕО
Претседателот Реџеп Тајип Ердоган и владата уште се на власт и нема да толерираат обиди за уривање на демократијата, порачаа од претседателскиот кабинет ноќта кон саботата, додека извори од Европската унија велат дека државниот удар го водат значителни воени сили, а не „неколку полковници“ јавуваат агенциите, по информациите дека дел од армијата се обидува да ја собори владата.
Ердоган го повикува народот да излезе на улиците, ветувајќи дека ќе ги спроведе неопходните мерки. На новинарот на CNNTürk преку мобилен телефон во пренос во живо Ердоган му изјави дека Турците мора да се соберат на јавните плоштади и да го покажат својот одговор на обидот за воено преземање на власта.
Ердоган рече дека верува оти обидот за пуч ќе биде сопрен „во кус рок“ и дека одговорните за военото преземање на власта ќе платат висока цена на судовите.
Рече дека овој чин го охрабрувале „паралелните структури“, што е термин кој неговата влада го користеше за следбениците на Фетулах Ѓулен, поранешен близок соработник на Ердоган муслимански проповедник во егзил во САД, а кој и порано беше обвинуван за поттикнување бунт на своите следбеници во правосудството, полицијата и војската.
„Ова изгледа како релативно добро подготвен удар на значителен корпус во војската, а не само на неколку полковници. Држат под контрола аеродроми и очекуваат брза контрола над телевизиските станици“, рекол овој извор набрзо откако државната телевизија TRT по враќањето на редовната програма ја емитуваше декларацијата на војската за опсадна состојба во земјата и воведување полициски час. „Тие контролираат неколку стратешки точки во Истанбул. Имајќи го предвид обемот на операцијата, тешко е да се замисли дека ќе се запре напредувањето“, рекол неименуваниот соговорник на агенцијата.
Уште еден европски дипломат рекол дека присуствувал на вечера со турски амбасадор во една европска престолнина, кога ги прекинала пораката од неговиот мобилен телефон.
„Тоа очигледно не е некој мал удар. Овој турски амбасадор беше целосно шокиран и тоа го сфати многу сериозно“, рекол дипломатот за Reuters откако вечерата била прекината.
Турската државна агенција Anadolu јави дека началникот на генералштабот, генералот Халуси Акар е меѓу заложниците на одметнати делово од војската во главниот град Анкара. CNNTürk извести дека во генералштабот има заложници.
Во меѓувреме, Франција ги повика своите државјани во Турција да останат во своите домови поради обид за воени удар. „Испратена е порака во која стои дека сериозо настани се одвиваат во Анкара и во Истанбул. Од француските државјани побаравме да останат во своите домови“, рекол дипломатски извор за AFP.
Турција, е членка на НАТО со втората најбројна армија во алијансата, и е еден од најважните американски сојузници на Блискиот исток/.
Откако од 2003 година Ердоган стана премиер, а во 2014-та и претседател на земјата, се појави иницијативата со уставни промени церемонијалната претседателска функција да ја промени во извршна. Неговата конзервативно исламска Партија на правдата и развојот (AKP), долго имаше затегнати односи со армијата и националистите во државата кои се втемелувачи на секулрните принципи во земјата.
Во тие пресметки на турскит власти со воениот врв 230 турски воени офицери во септември 2012 година беа осудени на високи затворски казни за обид за воен удар. На воените офицери им беше судено по обвинувањата за дестабилизација на конзервативната исламска влада на тогашниот премиер Реџеп Тајип Ердоган, кој на власт дојде во 2003 година. Тие беа товарени дека планирале бомбашки напади врз џамии и провоцирање судир со Грција за да испровоцираат ситуација за воен удар и преземање на власта.
Но пресудата на Врховниот суд на Турција од јуни 20114-та дека биле прекршени нивите права ги доведе во прашање сведочењата и доказите против 230 високи и пониски офицери осудени во аферата „Балиоз“ (токмак). Во декември 2012 година, судот во градот Силиври, недалеку од Истанбул, досуди казни од 13 до 20 години затвор за 326 припадници сегашни и поранешни припадници на турската армија се прогласени за виновни за планирање уривање на власта.
Одбраната притоа тврдеше дека планот „Балиоз“ бил само теоретска воена вежба, а дека судењето претставувал удар врз армијата за да го намали големото влијание на оваа институција во турското општество, којашто од 1960 година урна четири влади.
Во 2014 година судот во турската престолнина Анкара ги осуди во средата поранешниот генерал, 96-годишниот Кенан Евренм лидер на воената хунта и поранешен турски претседател, како и поранешниот командант на воздухопловните сили, 89-годишниот Тајсин Сахинкај. Еврен и Сахинкај обвинението ги товареше за злосторства во „обидот за измена на целиот или делови од уставот на Република Турција или за негово целосно укинување, како и за обид за распуштање на парламентот формиран со уставот или присилно спречување на парламентот во исполнување на должностите”. Во колективната тужба којашто ја предводеше владата на Ердоган, а вкупно учествуваа 350 поединци и здруженија на граѓани.
Во ноември 2012 двајцата поранешни високи воени офицери признаа дека учествувале во воениот удар од 1980 година без да се покаат, тврдејќи дека тоа го сториле од љубов кон татковината. „Тоа што го сторивме беше праведно во тогашниот момент. Кога би требало да одлучам дали и денес би го сторил истото, би ја направил истата работа”, изјави тогаш поранешниот претседател Еврен од својата болничка постела.
Од 1960 година турската армија изведе три воени удара, а на 12-ти септември 1980 година во воениот преврат под водство на Кенан Еврен беше урната владата на премиерот Сулејман Демирел. Тогаш беа ликвидирани 50 луѓе, а околу 60 илјади беа уапсени од кои повеќе стотици починаа во затворите, а многумина исчезнаа за време на владеењето на тригодишната власт на војската по државниот удар. Во 1997 година повторно воените структури ја принудија на оставка владата на Нечметин Ербакан, откако неговата Партија на благосостојбата победи на парлемантарните избори во 1995 година, со што стана првиот происламски политичар која ја извршуваше оваа должност./крај/мф/сн
Извор: Макфакс
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Регион
На Мерц му е непријатно оти е закочено членството на Западен Балкан во ЕУ
Германскиот канцелар Мерц во Минхен зборуваше за иднината на проширувањето на Европската унија, откако расправата беше поттикната од прашање на претседателот на Црна Гора.
Тој призна дека чувствува „сè поголема непријатност“ поради тоа што Европската унија не успева да постигне значаен напредок во пристапните процеси со земјите од Западен Балкан и соседството.
„Мораме да осмислиме нова стратегија за да ги доближиме овие земји до ЕУ. Не сакам да ве изгубам“, порача Мерц.
Како главна пречка го наведе принципот на едногласност, со посебен акцент на постојаното блокирање од страна на Унгарија, која ја опиша како „слон во просторијата“. Тој изрази надеж дека ова може да се надмине.
„По изборите што ќе се одржат во април, се надеваме дека ќе можеме да ги отвориме следните поглавја и да ви се приближиме уште повеќе кон Европската унија“, заклучи тој.
Регион
Експерт по несреќата: Стари трамваи биле увезени за ситни пари, одржувањето мора да биде под контрола
По вчерашната трагична несреќа во која трамвај излета од шините во центарот на Сараево, што резултираше со губење на еден млад живот и сериозни повреди на граѓаните, јавноста со право бара прецизни одговори. Додека надлежните институции ја спроведуваат истрагата, клучно е да се слушне гласот на професијата. Шевал Ковачевиќ, дипломиран сообраќајно инженерство и постојан судски експерт во сообраќајната професија, во телевизиски настап истакна дека сè уште стои на ставот дека шемата на трагедијата е несоодветната брзина. Сепак, истакнува тој, причините зад оваа брзина сè уште се непознати.
„Што го предизвика, дали беше невнимание на возачот, дали ја занемари рутата што ја движеше, дали стануваше збор за технички дефект на возилото, дали контакторот на погонот се заглави и доби приклучок, дали беше нешто друго, но фактот е дека брзината го предизвика она што се случи“, подвлече тој, потсетувајќи дека брзината на движење на оваа раскрсница е 10 км.
Како што нагласи, тоа е „тројно и повеќекратно опасно место“, каде што се среќаваат трамвајот, раскрсницата и интересите на другите возила.
„Многу сложена раскрсница која има безброј точки на конфликт, можеби ако требаше да се пресмета сообраќајот, ќе имаше 35-36 точки на конфликт. Мора да се пристапи кон оваа раскрсница со голема претпазливост“, додаде Ковачевиќ.
Коментирајќи го видеото, Ковачевиќ повторува дека очигледно станува збор за „огромна брзина“.
На прашањето дали една од причините за неприлагодената брзина може да биде фактот што железницата е реконструирана на тоа место, а трамвајот што излетал од шините бил од постар датум на производство, тој одговара:
„Веројатно е дека пругата е обновена на таа локација и дека нема технички дефекти, не знаеме, тоа ќе го утврди истрагата. Но, што се однесува до вториот дел, без разлика каква била пругата, дали е овозможено нормално движење, дали трамвајот е неисправен, дали има гуми или тркала што се потпираат на шините и ја пренесуваат тежината, дали количките на кои се потпира каросеријата се со зголемен клиренс, во празен òд или ако гумите се истрошени, возилото станува нестабилно и колку е поголема брзината, толку е поголема нестабилноста“.
Тој, исто така, апелираше до обвинителот или раководителот на случајот да ги користат сите достапни видео надзори од околните згради и објекти од железничките станици до влегувањето во процесот на удар, „да се види кој одел директно зад ова возило, никој да не го вознемирува возачот, едноставно да се расчисти“.
Како едно од решенијата за оваа комплексна раскрсница, тој смета дека е потребно да се инсталира видео камера со контрола на брзината и за трамваите и за сите други возила што минуваат низ тој дел од патот.
Осврнувајќи се на староста и рокот на траење на трамвајот, Ковачевиќ смета дека овој исход веројатно немаше да се случи доколку беше еден од новите трамваи, со оглед на техничката исправност, висококвалитетните гуми и амортизерите, кои овозможуваат безбедно движење по шините.
Факт е, продолжува тој, дека станува збор за трамвај стар 55-60 години, и ја истакнува потребата од квалитетен дневен, неделен и квартален преглед на возилото, со прецизни информации во картичката – кој го направил тоа и што направил.
„Пред војната работев во GRAS околу 3 и пол години, имавме таканаречена регенерација на делови, сите оние делови што беа во исправна состојба, се чистеа од маснотии, прашина, загадување, се ставаа во решетка за кога ќе бидат потребни за да не мора да се купуваат нови и да бидат во резерва. За жал, по војната, се увезуваа стари трамваи за ситни пари, а беа увезувани и делови што не беа потребни. Денес, во хангари има делови што никогаш не се користеле“.
„Оваа старост на трамвајот без понатамошно оправдување не требаше да се пушта во сообраќај. Има некои што се подобри, но бараат редовно одржување проследено со документација. Такво нешто не постои, само писмено. Дневна инспекција, кој ја извршил работата, седумдневни, тримесечни инспекции, што е направено и кој го извршил тоа. Не гледам дека има некаков ред во оваа ситуација. Последиците се големи. Работа со возачите. Трамвајскиот сообраќај е армија и треба да се почитува на тој начин. „Одговорноста е голема. Нема алтернатива, сè мора да работи беспрекорно“, нагласи тој.
Регион
(Видео) Страшна сообраќајна несреќа во Сараево: 23-годишник загина кога го удри трамвај на станица
Окружното обвинителство на Сараево денес ја продолжи истрагата за околностите околу тешката сообраќајна несреќа што се случи претходниот ден кога трамвај излета од шините во центарот на Сараево, при што загина едно лице, а четири други беа повредени, од кои едно тешко.
Обвинителството најави дека нема да изнесуваат никакви информации додека не заврши истрагата, вклучително и стручен преглед на уништениот трамвај кој беше изваден од шините дури вчера вечерта. Видео од моментот на несреќата што се појави на социјалните мрежи и е снимено од автомобил што минува, јасно го покажува трамвајот како влегува во кривината со голема брзина, иако ограничувањето за трамвај на таа локација е 10 километри на час.
Zašto je hitna stala usred raskrsnice? Kao da čeka nešto. #tramvaj #sarajevo pic.twitter.com/I1D9ulmUmx
— Bosnia Reporter (@BosniaReporter) February 12, 2026
Првичните проценки се дека големата брзина, но и лошата состојба на стариот трамвај, довеле до излетувањето од шините, каде што тој ја пробил заштитната ограда и завршил на прометен пат.
По полициската истрага, беше потврдено дека лицето кое беше згмечено до смрт од трамвајот всушност е 23-годишен млад човек. Во времето на несреќата, тој го чекал на станицата трамвајот што го уби.
Медиумите објавија дека станува збор за Ердоан Моранкиќ од Брчко, кој студирал ликовни уметности во Сараево.
„Никогаш не поминуваше без да се поздрави. Им помагаше на сите и сите го фалеа. Во шок сме и не можеме да веруваме дека ова се случи“, изјави неименуван извор од Академијата за ликовни уметности за порталот „Дневни аваз“.

Повредена девојка сè уште се бори за живот
Општата болница во Сараево потврди дека на 17-годишно девојче кое е тешко повредено по ударот од трамвај, морало да ѝ се ампутира ногата, а нејзиниот живот сè уште е во опасност.
„Продолжуваме со интензивната терапија“, изјави директорот на болницата Исмет Гавранкапетановиќ.
Јавната транспортна компанија ГРАС во Сараево, која управува со трамвајскиот сообраќај, објави дека нема да коментира за случајот додека не заврши истрагата.
Окружниот министер за транспорт Аднан Штета објави дека ќе инсистира да се утврдат сите околности на несреќата и одговорните да бидат казнети.

