Српскиот претседател Томислав Николиќ порачуива дека Белград треба да им испрати јасна порака и албанските власти во Приштина во поранешната јужна српска покраина Косово и Метохија која во 2008 година еднострано со поддршка на Западот прогласи независност, како и на Европската унија, и да воспостави граници за да се престане со узурпирањето на српската сопственост од страна на Косово и со условувањето за продолжување на преговорите за пристапување на Србија на ЕУ.
 

„Многу нешта веќе им отстапивме на Албанците на Косово и Метохија. Некаде мора да се постави граница. Затоа не смееме да правиме отстапки, ниту кога станува збор за продажбата на (рудниците) Трепча, ниту кога станува збор за сопственоста на Телекомот“, вели српскиот претседател Томислав Николиќ во интервјуто за белградскиот весник Блиц објавено во вторникот.

Непосредниот повод за овој разговор беше носењето на „законот за Трепча“ во Собранието на Косово, со која владата во Приштина се прогласува за мнозински сопственик на значајниот рударско-металургиски комбинат „Трепча“.

Рударско-металуршкиот комбинат „Трепча“ кој вади и преработува олово, цинк и сребро, своевремено вработуваше 20 илјади луѓе. Од отцепувањето на Косово од Србија по војната од 1999 година, „Трепча“ која се простира од двете страни на српско-косовската поделба на северно Косово е под контрола на агенцијата создадена од Обединетите нации и ја подготвува за продажба. Косовската агенција за приватизација (КРА), меѓутоа, не успеа да направи план за иднината на „Трепча“, делумно и поради нејасната сопственичка структура и многуте кредитни обврски. Иако менаџерите во компанијата ги проценуваат резервите на руда на околу 10 милијарди евра, нејзината неизвесна иднина го пречи развојот и во моментов „Трепча“ работи на минимум производство само за да го одржи процесот на производство.

„Тоа што го прават Албанците со Трепча и Телекомот претставува грабеж, узурпација. На тоа не можеме да се согласиме“, порачува Николиќ и истакнува дека Србија не треба да се согласува на условувања „доколку Брисел тоа навистина го постави како услов за продолжување на преговорите“ за придружување на Србија на ЕУ. Српскиот претседател истакнува дека е допрена „црвената линија“, поради што на властите во Приштина, но и на ЕУ „треба да им се испрати јасна порака“.

Белградските медиуми во коментарите на интервјуто на Николиќ наведуваат дека српската влада во понеделникот испратила писмо во Брисел наведувајќи ги сите штетни последици од одлуката на српскиот парламент. Дневниот весник Политика истакнува дека „тоа е првиот чекор која е направен во рамките на користењето на сите правни и политички средства, како и демократските, парламентарните и вонпарламентарните методи на борба, за Србија да ја заштити својата сопственост на Косово и Метохија“.

Седницата на владата во Белград, на којашто се очекува дека државниот врв ќе ги усогласи ставовите за натамошното постапување и мерките во случајот на „Трепча“ и Договорот за телекомуникациите, е закажана за подоцна во вторникот, а потоа, како што официјално е најавено, на јавноста ќе ѝ се обрати премиерот Александар Вучиќ, кој пред седницата одржа серија поединечни консултации со ресорните министри.

Аргументите на Србија се дека имотот на комбинатот „Трепча“, вклучително и ресурсите од руда и минерали, ѝ припаѓаат на српската држава, бидејќи со поголемиот дел се наоѓаат на нејзината територија. Директорот на владината Агенција за Косово и Метохија, Марко Ѓуриќ, претходно оцени дека обидите за пренесување на сопственоста на Трепча во сопственост на Косово „не е само обид за грабеж на сопственоста на Србија на подрачјето на нејзината покраина, туку и грабеж на минералните ресурси во централна Србија“, имајќи предвид дека 60 до 70 отсто од наоѓалиштата и резервите на рудата територијално се наоѓаат во Србија, а на Косово е само мал дек, бидејќи на косовската територија се влезовите во рудниците и рударските јами.

Ѓуриќ истовремено потсети и дека најголемите доверители на комбинатот „Трепча“ се од Србија, а долгот на оваа компанија кон српските компании и банки се мери со десетици милиони евра.

Во меѓувреме, пратениците од Српската листа во Собранието на Косово се повлекоа од натамошното работење на парламентот во Приштина, а работниците во „Трепча“ на северот од Косово, започнаа протести порачувајќи дека законот усвоени во косовскиот парламент е „неприфатлив“ и на северот од Косово не може да се спроведе“. Во протестите поддршка имаат и од управата на „Трепча север“, дел од комбинатот кој функционира во северниот дел од Косово и има околу 2.500 вработени.

Договорот за нормализација на односите меѓу Белград и Приштина, постигнат под покровителството на ЕУ во Брисел во април 2013 година, западна во нова криза минатата седмица кога функционерите во Белград потврдија дека ЕУ инсистира на примена на техничкиот дел од договорот за телекомуникациите и сопственоста на Телекомот на Косово и тоа го опишаа како „ултиматум“.

Ѓуриќ, кој ги води техничките преговори со Приштина во Брисел, изјави по последниот круг преговори дека од Белград се бара да се откаже од телекомуникациската опрема во поранешната покраина, велејќи дека е „убеден оти Србија не може да ги прифати непринципиелните ултиматуми“ и дека е „ставена пред изборот или тоа да го прифати или нема ништо од евроинтеграциите и отворањето на поглавјата“.

Реагирајќи на оцената на шефот на владината Агенција за Косово и Метохија, премиерот Вучиќ најави дека наскоро ќе биде донесена одлуката за примената на договорот за нормализација на меѓусебните односи за телекомуникациите, со оцената дека „разговорите за таа тема се потешки отколку што однадвор изгледа“, но дека не може да се каже оти станува збор за ултиматум./крај/мф/сн

Извор: Макфакс