„Посните" ефекти од борбата против криминалот во униформа пречка за побрза интеграција на Македонија во Европа

„Посните" ефекти од борбата против криминалот во униформа пречка за побрза интеграција на Македонија во Европа

Недостасува соработка меѓу институциите кои се борат против криминалот

  КАТИЦА ЧАНГОВА

Политиката е најголем соучесник на корупцијата, тврдат експертите. Хипотеките на овој феномен се создаваат на избори. Изборната корупција преминува во владина, а потоа се трансформира во системска корупција. Кога во државата не функционираат системот и правилата на антикорупциската борба, корупцијата доживува експлозија. Резултатите целосно изостануваат со инертни и некоординирани институции, со незаинтересирани и неодговорни функционери. Посните ефекти во спречувањето на корупцијата, што Германците ја нарекуваат "криминал во униформа", се голема пречка за побрза интеграција на Македонија во Европа. 

"Институциите се формираат да постојат заради своето постоење. Тие се хендикепирани во своето работење. Овластувањата на Антикорупциската комисија завршуваат само на оперативно ниво. Тоа што нема никаков правосуден епилог се должи на недоволна, несоодветна и неправилна соработка со Јавното обвинителство. Манипулацијата со податоци и информации, неспроведување по институции, без решенија за ниту еден случај, остава отворено сомневање дека има проблем во ерозијата на системот. Ако продолжиме во оваа насока, не е далеку денот кога Европа ќе ни го дефинира како политичко изнудување на правдата", изјави претседателката на "Транспарентност-Македонија", Габриела Коневска. Таа вели дека го менуваат курсот на планот на корупцијата. Ќе се насочат во поттикнување на системот на имплементација на донесените закони, ќе препорачуваат нови нацрт-акти и ќе се фокусираат на обука за сите кои треба да се занимаваат со борбата против корупцијата.

На планот на високиот тип на корупција која е нераскинливо поврзана со организираниот финансиски криминал, во Македонија досега речиси нема никакви ефекти, потенцира доцент Миодраг Лабовиќ од Факултетот за безбедност. Тој посочува на единствената правосилна судска пресуда за криминал против Амди Бајрам. "Има некои процесуирани случаи против поранешни носители на јавни функции, меѓутоа со неизвесен епилог. Дури и да бидат донесени пресуди, не можеме да изречеме мерка конфискација на тие криминални приноси. Во правниот систем не постојат само законски дупки, туку постојат системски јами кои оневозможуваат разрешување на корупциски афери", тврди Лабовиќ и додава дека одговорноста за дисфункционалноста на правниот систем најмногу се однесува на власта која ги има сите инструментариуми за реализација на очекуваните радикални реформи. Основниот недостаток е што нема концепциска визија како да се изведат реформите. 

Корупцијата не е кај соседот, преку плотот, туку дома, во нашиот двор. Затоа е добро што се кршат копјата меѓу вербалното и реалното, велат во Антикорупциската комисија. Оттаму потенцираат дека декларативните заложби треба да му отстапат место на ефикасен систем на мерки против корупцијата. "Не секогаш бевме правилно разбрани и поддржувани во работата, особено кога инициравме конкретни прашања на одговорност. Вистина е дека се соочуваме со одредени влијанија и притисоци. Ако сакаме да ја видиме корупцијата, доволно е да се погледнат ревизорските извештаи", вели Михајло Маневски, претседател на Државната комисија за спречување на корупцијата. Тој потврдува дека имаме добар дел прописи, но дека е најзначајна примената. "Мора да се смени менталната матрица, особено кај носителите на функции затоа што тие се најодговорни за состојбите со корупцијата и за законитоста во постапувањето. Органите треба да работат организирано и синхронизирано, секој во рамките на надлежностите. Не смее да продолжи практиката на инертност во вршење на функциите. На граѓаните им е преку глава од вербални ветувања, тие бараат резултати".

Шансата е дадена, не е доволно искористена. Постојат подобрувања на законодавен план и на полето на формирање специјализирани тела во борбата против корупцијата. Македонија направи многу во хармонизација на законодавството со меѓународните акти. Она што недостасува е добрата соработка меѓу институциите кои се борат против корупцијата, коментира професорот на Правниот факултет, Никола Тупанчевски. Тој ја критикува работата на Антикорупциската комисија за која вели дека главна задача е превентивната борба, а не засегање во компетенциите на другите институции. "Антикорупциската комисија се меша во надлежностите на Обвинителството, на специјализираното одделение за борба против организираниот криминал во МВР. Главната задача е добрата позиционираност на Комисијата што не значи само ревидирање на нејзините надлежности, туку вклопување во системот. Антикорупциската борба не подразбира маркетиншко експонирање на Комисијата, туку малку поголема конспиративност и малку повеќе ефекти во работењето", објаснува Тупанчевски.