Експертите велат дека е опасна поврзувањето на дистрибутивните со производствените капацитети

Експертите велат дека е опасна поврзувањето на дистрибутивните со производствените капацитети

Доколку австриската ЕВН АГ, која стана сопственик на ЕСМ „Дистрибуција", наскоро стане газда и на ТЕЦ „Неготино", во државава ќе се создаде нов, приватен монопол во енергетскиот сектор, дури посилен од некогашното државно „Електростопанство", тврдат експертите. Бидејќи оваа странска компанија истовремено ќе раководи со производството и со дистрибуцијата на струја, неминовно ќе дојде до опасно концентрирање на дистрибутивните и на производствените капацитети.

Како што е познато, ЕВН понуди 4 милиони евра за купување на ТЕЦ „Неготино" и 751,7 милиони евра за инвестиции. Од страна на Владата оваа понуда беше највисоко рангирана на неодамнешниот тендер, но купопродажниот договор сж уште не е потпишан поради изборниот период. Односно, на наредната влада ч остана обврската за заокружување на процесот на продажбата на централата.

Како што потенцираат во поднесената жалба второрангираните на тендерот, конзорциумот „Хач Акрис инк." и „Фајнанс енџинеринг", сосема неприфатливо е ЕВН да си ја продава електричната енергија сам себеси, односно на „Дистрибуција", без обврски кон МЕПСО, како што стоело по понудата на ЕВН. „Тоа е во директна спротивност на Законот за енергетика и на позитивните прописи за монополско однесување на субјектите на пазарот. Концентрирање на производството со дистрибуцијата на струја од аспект на монопол е во спротивност на директивите на ЕУ", стои, меѓу другото, во жалбата на конзорциумот „Хач" упатена до владината Второстепена комисија, а поради ставот дека нивната понуда е многу подобра од онаа на ЕВН.

Домашни експерти по енергетика тврдат дека не е в ред да се создаде нов монопол, затоа што Македонија од тоа може да изгуби, а не да добие. Односно, наместо да им се даде предност на потребите од струја на домашниот пазар, може лесно да се случи, произведената електрична енергија ЕВН да ја продава по многу повисока цена во странство и да заработи повеќе пари, отколку ако ја пласира на македонскиот пазар. Од друга страна, велат експертите, не е исклучено ниту тоа, во иднина ЕВН да продава струја за македонскиот пазар, но по многу повисока цена од досегашната увозна, која во просек изнесува 3,6 евроценти за киловат-час.

Инаку, ТЕЦ „Неготино" со години не работи и само се одржува во топла состојба, поради тоа што користи скап енергенс, мазутот, кој е берзански производ. Поради тоа и цената на произведениот киловат-час струја е двојно повисока отколку онаа која ја плаќаме од увоз. Термоцентралата има инсталирана моќност од 210 мегавати, а ЕВН во својата тендерска понуда ветува инвестиции со кои ќе ја направи централата со моќност од над 700 мегавати, или помоќна од трите блока на РЕК „Битола"

„Неготино" од пред извесно време е дадено под закуп на грчкото електростопанство ПСС, а од пред неколку дена почна да произведува струја за потребите на грчкиот пазар, поради зголемената потрошувачка во летната сезона. Тоа се толкува како обид на државата да си ги подобри позициите и да ги намали давачките што може да произлезат по спорот со ОКТА, кој се води пред судот во Париз. Притоа, тужителот, ОКТА, бара милионски суми отштета од Македонија поради непочитување на купопродажниот договор.

ТЕЦ почна производство со мазутот од ОКТА, а грчкото електростопанство склучи договор со МЕПСО за испорака на струја. Колкава е цената на закупот што ја плаќа ПСС за користење на овој капацитет, како и тоа колку изнесува еден произведен мегават струја, засега не се обелоденува и е дел од договорот за доверливост склучен меѓу ОКТА, МЕПСО и Регулаторната комисија за енергетика.