Не сме знаеле за тоа што се случувало или што се уште се случува во најголемата национална куќа, која чува извонредно значаен документациски материјал од сите сфери на уметноста, вели Веле Смилевски, секретар на Друштвото на писателите на Македонија, за начнатиот фонд на видео и аудиоматеријали на МТВ, чија агонија деновиве го доживува својот врв.

УМЕТНИЧКИТЕ ЗДРУЖЕНИЈА ЗАГРИЖЕНИ ЗА СОСТОЈБАТА ВО МТВ

Весна Дамчевска

Не сме знаеле за тоа што се случувало или што се уште се случува во најголемата национална куќа, која чува извонредно значаен документациски материјал од сите сфери на уметноста, вели Веле Смилевски, секретар на Друштвото на писателите на Македонија, за начнатиот фонд на видео и аудиоматеријали на МТВ, чија агонија деновиве го доживува својот врв.

Тој вели дека сите се загрижени за зачувувањето на тој скапоцен материјал од непроценливо значење.

– Сепак, не сме во состојба да преземеме нешто конкретно освен да ја искажеме нашата загриженост. За тоа треба да се погрижат одговорните служби и инстанци внатре во куќата, но и надвор од неа. ДПМ, во август, на редовната седница на претседателството ќе го разгледа ова прашање, по што ќе заземеме и официјален став. Во моментов можеме само да изразиме загриженост и да побараме одговорност, вели Смилевски.

Тој извесно време работел во оваа национална информативна куќа и се сеќава дека таму имало извонредни документарци – портрети на истакнати писатели, уметници, филмски работници.

– Ние тоа го викавме „суво злато“. Имаше многу специјализирани емисии во кои

хронолошки се следеше развојот на современата македонска литература преку интервјуа, рецензии, одгласи и критики. Едно вакво богатство секоја цивилизирана држава и држава што ги вреднува и ги почитува националните културни вредности би го зачувала на секаков можен начин. Катастрофа е ова што ни се случува, вели Смилевски.

Љубомир Јакимовски, поранешен директор на МТВ, зборувајќи за актуелните состојби во оваа куќа, дел од одговорноста за ваквите состојби пренесе и на професионалните здруженија на уметници.

– Здруженијата на писателите, на композиторите, на сликарите, филмските работници и продуценти никогаш не ќе можат да се ослободат од одговорноста што не го кренаа гласот против разграбувањето на фонотечниот и телевизискиот документациски материјал, против укинувањето на речиси сите оркестри, исчезнувањето на уметничките, образовните и документарните програми, кои се израз на културниот и националниот идентитет на македонскиот народ – рече Јакимовски.

Претседателот на Сојузот на композитори на Македонија, Стојан Стојков, вели дека

разграбувањето и уништувањето на документацискиот материјал во МТВ е процес што трае од поодамна. 

– Уште пред три години почнавме да реагираме, кога се сменија директорите, кога почнаа да се отпуштаат ансамблите и да го снемува материјалот. Реагиравме со писма, со директно обраќање, по телефон, но раководството на МТВ се оглуши на нашите реакции. Од продукцијата на МТВ, порано МРТ, зависи и продукцијата на македонските композитори и афирмацијата на македонското музичко творештвото – вели Стојков.

Пример за тоа дека во МТВ ништо не функционира како што треба, според Стојков, е и договорот за користење на музичките материјали на МРТВ за некомерцијални потреби на СОКОМ, кој не е потпишан цели две години.

– Што се случува последниве денови и недели немаме информации. Наш единствен претставник во оваа куќа порано беше Ристо Аврамовски, но откако тој си замина оттаму, немаме никаков увид. Особено што сега е мртов период и посебно што тоа е институција што колку што е отворена, толку е и затворена. Сум разговарал неколкупати и со директорката Гордана Стошиќ по телефон и сум ја искажал нашата загриженост околу исчезнувањето на огромниот фонд на македонско музичко творештво (тука се наоѓаат сите материјали што се снимаа во студијата), ама кој ме слуша мене – вели Стојков.

Според него, одговорноста за уништување на се што значи материјализација на македонското музичко творештво треба да ја понесе дирекцијата на оваа куќа.

Здружението на филмските работници, колку што знае новиот претседател Роберт Насков, досега не апелирало за зачувување на целокупниот документациски материјал во МТВ од едноставна причина што немало информации дека нешто такво се случува.

– Во секој случај Здружението на може да влијае на процесите во оваа куќа бидејќи тоа е посебен медиум, кој си има свое раководство поставено од Собранието на државата. Сепак, ценам дека неодговорноста на поединци во МТВ може да доведе до губење на значајни историски моменти не само за филмската уметност туку и за другите уметности и за културата, воопшто – вели Насков.  

Негувањето на културното наследство е меѓу главните функции на радиодифузниот сектор.

– Модерниот јавен радиодифузен сервис во Европа, но и во некои воневропски земји (Канада, Австралија) ја изразува и повеќеслојноста на мултикултурното општество што е и наша специфика – потсетува некогашниот директор на оваа куќа Јакимовски.

 Подеми и падови

Посебно импресивен беше концертот што во рамки на т.н. музичка година на Европското радио го организира Македонското радио во МНТ каде што „Леб и сол“, кои тогаш беа на врвот на својата популарност, ги возбудија слушателите на преку 35 европски државни радиостаници, членки на европската радиодифузна мрежа, се сеќава Јакимовски.

-Првите реакции за настапот на „Леб и сол“ беа дали е тоа снимка или е концерт во живо. Концертот одеше во живо и тоа е нешто со што Македонското радио ќе може секогаш да се гордее. Долго време немавме касетна и музичка продукција. Со првото Валандово, продадено во 120 илјади примероци беше исплатена инвестицијата во опремата. Неразбирливо е МНТ денеска да не може да продуцира ниедно цеде. Независните продуценти ја поддржуваат, но ние веќе и немаме помлада генерација пејачи на народна или новосоздадена музика. А, негувањето на културното наследство, особено на фолклорното, се една од основните функции на радиодифузниот сектор – вели тој.