Пратениците во Европскиот парламент нема да го одобрат историскиот трансатлантски трговски договор откако американскиот претседател Доналд Трамп најави нови царини за европските земји, во рамки на своите напори да ја преземе контролата врз Гренланд. Со тоа, иднината на примирјето во трговската војна, дефинирано со договорот што минатото лето го потпишаа Трамп и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, станува неизвесна, пишува „Политико“.

Потврдата дека Европскиот парламент нема да продолжи со ратификација на договорот дојде откако Европската народна партија (ЕПП) го смени својот став. Нејзиниот претседател, Манфред Вебер, изјави дека ескалацијата на тензиите значи дека Парламентот нема да гласа за пактот кој предвидува американски царини од 15 проценти за увозот од ЕУ во замена за непоставување нови давачки на американскиот извоз.

„ЕПП е за трговски договор меѓу ЕУ и САД, но имајќи ги предвид заканите на Доналд Трамп во врска со Гренланд, одобрување во оваа фаза не е можно“, напиша Вебер.

„Царините од 0 отсто за американските производи мора да бидат ставени на чекање.“

Иако другите партии од владејачката коалиција на Урсула фон дер Лајен – С&Д, Ренју и Зелените – последните недели се залагаа за стратешка пауза, ЕПП остана неубедена. Уште во средата, пратеничката на ЕПП, Жељана Зовко, изјави дека договорот со Вашингтон „нема да биде одобрен“. Одлуката за замрзнување на ратификацијата тогаш беше одложена, а се очекуваше гласање на 26 јануари.

Трамп вчера најави дополнителна царина од 10 отсто за европските земји кои испратија мала воена единица на Гренланд претходно оваа недела. Тој најави дека од 1 јуни оваа давачка ќе се зголеми на 25 проценти и ќе остане на сила „додека не се постигне договор за целосно и тотално купување на Гренланд“.

Европските лидери реагираа со негодување, нагласувајќи дека распоредувањето трупи на Гренланд било одговор на тврдењата на Трамп за растечка руска и кинеска закана на островот. Претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, го предупреди Вашингтон дека новите царини ќе се соочат со „заеднички одговор“.

Пратениците во Европскиот парламент истакнуваат дека ЕУ мора да се подготви за одговор. Карин Карлсборо, координаторка за трговија во групата Ренју, изјави дека не гледа можност Парламентот да даде зелено светло за договорот.

„Наместо тоа, ЕУ мора да се подготви да одговори на царинските напади на претседателот Трамп, вклучително и оние насочени кон Шведска“, рече таа. „Не можеме да ја исклучиме ниту можноста за реципрочни царини, ниту за користење на ‘базуката’, ако притисокот и присилата продолжат.“

Таканаречената трговска „базука“ на ЕУ – Инструментот против присила – нуди низа казнени мерки против трговските партнери што се обидуваат да ѝ се закануваат на Унијата, вклучително и ограничувања на инвестиции, пристап до јавни набавки и заштита на интелектуална сопственост.

Потпретседателката на С&Д за трговија, Кетлин ван Бремпт, исто така повика на употреба на инструментот.

„Скандалозно е што Доналд Трамп користи царини и економски закани за да протурка нелегитимно територијално барање“, рече таа, додавајќи дека одобрувањето на трговскиот договор би било „целосно неразумно“. „Ако ова не е присила, тогаш што е?“ – праша таа.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, предупреди на опасноста од воведување царини, кои, според неа, би ги поткопале трансатлантските односи.

Во објава на социјалните мрежи нагласи дека територијалниот интегритет и суверенитетот се основни начела на меѓународното право, клучни за Европа и за меѓународната заедница во целина.

Фон дер Лајен исто така истакна дека Европската унија стои во целосна солидарност со Данска и народот на Гренланд. Наведе дека дијалогот останува клучен и дека ЕУ е посветена на унапредување на процесот што веќе беше започнат минатата недела меѓу Кралството Данска и САД.

„Европа ќе остане обединета, координирана и посветена на зачувување на својот суверенитет“, порача таа.

Territorial integrity and sovereignty are fundamental principles of international law.

They are essential for Europe and for the international community as a whole.

We have consistently underlined our shared transatlantic interest in peace and security in the Arctic, including…

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) January 17, 2026

Претседателот на САД, Доналд Трамп, претходно најави бран зголемување на царините за европските сојузници додека на САД не им биде дозволено да го купат Гренланд.

Во објава онлајн на „Тру соушал“, Трамп рече дека царините од 10 отсто ќе стапат во сила на 1 февруари за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Велика Британија, Холандија и Финска. Овие царини ќе се зголемат на 25 проценти на 1 јуни и ќе продолжат да важат додека не се постигне договор за купување на Гренланд од страна на САД, рече Трамп.

Трамп обвини неколку европски земји дека играат „многу опасна игра“ во Гренланд, велејќи дека „светскиот мир е во прашање“.

„Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија и Финска отидоа во Гренланд со непозната цел. (…) Овие земји, играјќи ја оваа многу опасна игра, презедоа неприфатлив ризик“, напиша американскиот претседател во долг пост на својата социјална мрежа.

„Со години ја субвенциониравме Данска, како и сите земји од Европската Унија и другите, со тоа што не им наплаќавме царински давачки или какви било други форми на компензација. Сега, по еден век, време е Данска да возврати – светскиот мир е во прашање! Кина и Русија го сакаат Гренланд, а Данска не може ништо да направи во врска со тоа. Тие моментално го штитат со два тима кучиња, од кои едниот беше додаден неодамна.

Само Соединетите Американски Држави, под ПРЕТСЕДАТЕЛОТ ДОНАЛД Џ. ТРАМП, можат да ја играат оваа игра – и тоа многу успешно! Никој нема да го допре ова свето парче земја, особено затоа што националната безбедност на Соединетите Американски Држави и безбедноста на светот како целина се во прашање“, се вели во објавата на Трамп.

По најавата за царини имаше голем број реакции.

Претседателот на САД, Доналд Трамп, најави бран зголемување на царините за европските сојузници додека на САД не им биде дозволено да го купат Гренланд.

Во објава онлајн на „Тру соушал“, Трамп рече дека царините од 10 отсто ќе стапат во сила на 1 февруари за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Велика Британија, Холандија и Финска. Овие царини ќе се зголемат на 25 проценти на 1 јуни и ќе продолжат да важат додека не се постигне договор за купување на Гренланд од страна на САД, рече Трамп.

Трамп обвини неколку европски земји дека играат „многу опасна игра“ во Гренланд, велејќи дека „светскиот мир е во прашање“.

„Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија и Финска отидоа во Гренланд со непозната цел. (…) Овие земји, играјќи ја оваа многу опасна игра, презедоа неприфатлив ризик“, напиша американскиот претседател во долг пост на својата социјална мрежа.

„Со години ја субвенциониравме Данска, како и сите земји од Европската Унија и другите, со тоа што не им наплаќавме царински давачки или какви било други форми на компензација. Сега, по еден век, време е Данска да возврати – светскиот мир е во прашање! Кина и Русија го сакаат Гренланд, а Данска не може ништо да направи во врска со тоа. Тие моментално го штитат со два тима кучиња, од кои едниот беше додаден неодамна.

Само Соединетите Американски Држави, под ПРЕТСЕДАТЕЛОТ ДОНАЛД Џ. ТРАМП, можат да ја играат оваа игра – и тоа многу успешно! Никој нема да го допре ова свето парче земја, особено затоа што националната безбедност на Соединетите Американски Држави и безбедноста на светот како целина се во прашање.

Покрај тоа, Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија и Финска патуваа во Гренланд, од засега непознати причини. Ова е многу опасна ситуација за безбедноста, заштитата и опстанокот на нашата планета. Оние земји, кои се вклучуваат во оваа исклучително опасна игра, го доведоа нивото на ризик до точка што не е ниту прифатливо ниту одржливо.

Затоа, за да се заштити глобалниот мир и безбедност, потребно е да се преземат силни мерки за брзо и без никакво сомнение да се стави крај на оваа потенцијално опасна ситуација.

Почнувајќи од 1 февруари 2026 година, на сите земји наведени погоре (Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија и Финска) ќе им се наплаќа царина од 10 проценти за сите стоки што се испорачуваат во Соединетите Држави. Од 1 јуни 2026 година, оваа царина ќе се зголеми на 25 проценти.

Цената ќе се наплаќа додека не се постигне договор за целосно и конечно купување на Гренланд. Соединетите Американски Држави се обидуваат да ја спроведат оваа трансакција повеќе од 150 години. Многу претседатели се обидувале да го сторат тоа, и со добра причина, но Данска отсекогаш одбивала.

Сега, поради Златната купола и современиците на вооружените системи, и офанзивни и одбранбени, потребата за АКВИЗИЦИЈА е особено важна. Во моментов, стотици милијарди долари се трошат за безбедносни програми поврзани со „Куполата“, вклучувајќи ја и можната заштита на Канада, и овој исклучително брилијантен, но многу сложен систем може да функционира со максимален ефект и ефикасност – поради аглите, димензиите и границите – само ако оваа територија е вклучена во него.

Соединетите Американски Држави се веднаш отворени за преговори со Данска и/или која било од овие земји кои доведоа толку многу во прашање, и покрај сè што направивме за нив, вклучително и максимална заштита, во текот на многу децении.

Ви благодарам за вашето внимание на ова прашање!

ДОНАЛД Џ. ТРАМП
ПРЕТСЕДАТЕЛ НА СОЕДИНЕТИТЕ АМЕРИКАНСКИ ДРЖАВИ“, се вели во соопштението на Трамп.