Во рамки на официјалната посета на албанскиот претседател, денеска беше одржана заедничка прес-конференција на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова и претседателот Бајрам Бегај.

„Посетава е уште една потврда за одличните пријателски односи, а одлични пријателски односи се градат само и само врз меѓусебна почит, доверба, партнерство и заедничка визија за европската иднина, ама и за светот.

Речиси немаше прашање за кое не разменивме ставови, се разбира нашиот политички дијалог е дијалог заснован на отвореност и разбирање. Секогаш има меѓу соседите прашања кои заслужуваат посебно внимание, но едно е јасно, ние немаме отворени прашања. Кога немате отворени прашања, имате основ за соработка во сите области“, истакна македонската претседателка.

Според неа, на средбата било потенцирано дека има простор за зголемување на трговската размена и за инвестициите.

И дека има неискористен материјал меѓу бизнис заедниците, кој треба да се валоризира.

Сиљановска-Давкова потенцира дека е потребна понатамошна инфраструктурна заедничка активност и поврзаност.

„Треба да ги олесниме процедурите за прекугранична соработка, тука како што знаете добар пример се соработката на царинските управи на двете држави, кои наоѓаат решение за непречено одвивање на транспортот заради блокадата на граничниот премин Ќафасан со пренасочување преку Блато.

Меѓу главните теми, се знае, секогаш е темата врзана за европската перспектива, таа е поблиска за Албанија. Јас при секоја средба изразувам задоволство во чекорењето на Црна Гора и Албанија, гледам европски чекори и за целиот Западен Балкан. Се разбира дека цврсто сме определени за членство во Европската Унија. До членството се стигнува со реформи, особено со владеење на правото, борба против корупцијата и јакнење на демократските институции. И тука имаме консензус дека тоа е нешто што не е врзано само за Копенхагенските критериуми, туку за нашата европеизација. Уште еднаш повторив, билатерализацијата на евроинтеграцијата нема да биде осамен пример и дека сериозно треба да се однесуваат членовите на Европската Унија кон неа, да ја превенираат, дека ставањето на агендата на идентитетските прашања и на историските прашања само ќе го комплицира процесот на пристапување на земјите коишто природно, географски, историски и културно припаѓаат кон ЕУ, но сè уште не се политички членки на ЕУ. Двајцата веруваме дека нема поголема инвестиција во стабилноста на Западниот Балкан од членството во ЕУ“.

Јасно ни е, додава претседателката, дека во моментов она што е најважно во овој свет на неизвесност е обостраната приврзаност на европската меѓународна и безбедносна политика, и дека тоа нè прави отпорни на притисоци и на влијанија. Во рамките на НАТО, како што рече, имаме извонредна соработка.

„Сметаме дека со оглед на непредвидливите глобални предизвици, партнерството внатре во НАТО е важно. Секогаш сме давале и ќе продолжиме да даваме заеднички придонес во заштитата на мирот, не само регионалниот, туку и пошироко.

Овојпат или во посетата е вклучен и ректорот на албанскиот универзитет и тоа е еден одличен потег, значи рака за соработка во образованието, во науката. Ние сме уверени дека поврзувањето на академските институции, но и на културните установи, ќе придонесе за многу подлабоко меѓусебно разбирање и за долгорочно пријателство меѓу двата народи. Се разбира, важен мост во соработката е македонското национално малцинство во Република Албанија, но за господинот Бегај, исто така, и статусот на албанците кај нас. Се разбира, двете држави во духот на Рамковната конвенција за заштита на правата на малцинствата, во духот на другите акти што се однесуваат на заштитата, секогаш се отворени за соработка“.

Од 2002 година, откога се прават истражувања за пушење меѓу учениците, во 2024 година е забележан највисок процент на ученици кои пушат, најголем борј ученици и покрај тоа што се малелетни, кажале дека не им бил побаран документ за идентификација кога си купувале цигари и енормно расте бројот на ученици кои користат електронски цигари, покажа последното истражување на Институтот за јавно здравје за употребата на тутун и тутнски производи кај младите спореведено со поддршка од Светската здравствена организација како дел од глобално истражување за пушењето кај учениците од седмо, осмо и деветто одделение. Истражувањето кај нас е спроведно во 75 училишта, а учествувале 4.706 ученика.

„Податоците од истаржувањето покажуваат дека 13,6 % од ученицит ена возраст од 13 до 15 години моментално користат некаков тутунски производ и тое е највисоката преваленца досега регистрирана во нашата држава. Вкупно 10% од нив користат електронски цигари што е повеќе од двојно зголемување во споредба со 2016 година. Дополнително загрижувачки се податоците дека дури 57% од младите биле изложени на тутунски чад во домот, додека 55,4 % биле изложени на чад во затворени јавни простории. Во однос на достапноста на тутунските производи ова истражување покажува дека 73,2 % од младите пушачи не биле спречени да купат цигари поради нивната возраст“, рече министерот за здравство Азир Алиу.

Резултатите од ова истражување министерот Алиу вели дека се основа на новиот предлог-Закон за забрана на пушењето чија цел е да се денормализира пушењето преку четири столба.

Првиот столб е целосна заштита од пасивно пушење, без чад и без аеросоли во затворени и работни простории. Заштитата важи и за аеросоли од електронските цигари чија безбедност при пасивна изложеност не е докажана.

Втор столб е намалувањето на привлечноста односно предлог – Законот забранува продажба на производи што содржат карактеристични ароми кои создаваат препознатлив вкус или сензорен ефект различен од природниот тутунски профил како што се овошни, слтки, ментол и други вкусови кои ја маскираат штетноста и го оследнуваат првото пробување. Тие ќе бидат забранети за продажба кај нас со предлог- Законот.

Третиот столб се однесува на ограничување на маркетингот и изложувањето. Министерот Алиу вели дека ќе се стави крај на таргетирањето на младите преку социјалните мрежи, преку инфлуенсери игри и други дигитални форми. Тутунските и никотинските производи повеќе нема да бидат јавно изложени туку во затворени ормари.

Четвртиот столб е ограничување на достапноста и засилена контрола на продажаба за малолетници.

Новиот Закон ви дозволува да пушите ако сакате, само ве спречува да пушите онаму каде што може да им наштетите на други, рече претставниот на СЗО, Али Аким

Претставникот на Светската здравствена организација (СЗО), Али Аким, кажа дека глобално 14.000 деца на возраст од 13 – 15 години сега пушат тутун, а зависноста не треба да биде нешто со кое почнувате во адолесценцијата.  Аким смета дека нашата земја мора да се повести посебно на тоа што тутунот е насекаде и е дозволен, што ќе се надмине со новиот предлог – Закон за забрана на пушењето.

„Законот ви дозволува да пушите ако сакате, само ве спречува да пушите онаму каде што може да им наштетите на други“, рече претставниот на СЗО, Аким.

Директорката на Институтот за јавно здравје (ИЈЗ), Марија Андоновска, вели дека истражувањето покажало три важни работи одноно дека никотинот кај младите останува значаен предизвик , дека зема се поголем замав и ја менува сликата на зависности кај адолесцентите и дека изложеноста на чад преку пасивно пушење, влијанието на маркетингот и достапноста на производите за малолетни лица се уште претставува сериозен системски предизвик кој треба да биде во државните приоритети за решавање.

Царинската управа откри и спречи обид за криумчарење на 4.800 пакувања со никотински ќесички со вредност од 1,2 милиони денари. Против сторителот ќе биде поднесена кривична пријава заради сторено кривично дело „криумчарење“.

„Осомничениот е застанат за контрола од страна на мобилен царински тим, во внатрешноста на државата, веднаш по влезот во државата преку граничен премин Табановце, при што се пронајдени 4.752 пакувања со никотински ќесички со никотин и 48 пакувања никотински ќесички – снус кои содржат никотин и тутун. Стоката и возилото се запленети, а осомничениот е приведен на сослушување од страна на инспекторите за истраги“, соопштија од Царина.

Во предистражната постапка е утврдено дека стоката требало да биде предадена на лице за кое Царинската управа минатата година поднесе кривична пријава за прикривање стоки кои се предмет на криумчарење – цигари без акцизни маркички и царинска измама.

По целосно завршување на истрагата, против осомничениот ќе биде поднесена кривична пријава до надлежното јавно обвинителство за сторено кривично дело криумчарење.