Француски туристи кои случајно се нашле во близина на пожарот во швајцарскиот Кран-Монтана раскажуваат за драматичните сцени и помошта што ја пружиле уште пред пристигнувањето на службите. Тие велат дека траумата ќе ја носат цел живот.

Размерите на страдањето кои ги видел за време на пожарот во швајцарскиот Кран-Монтана длабоко го потресле 22-годишниот француски турист Жереми Ална кој се нашол на местото на несреќата. Тој и неговите пријатели биле меѓу првите кои им помагале на повредените, уште пред пристигнувањето на итните служби, а сцените на кои биле сведоци, вели, ќе го прогонуваат цел живот.

– Луѓето беа во толкава неволја што можевме да слушнеме силни, страшни врисоци. Двајца мои пријатели отидоа по нив. Без двоумење влегоа во барот и извлекоа човек што го најдоа на подот. Го изнесоа надвор. Еден од моите пријатели остана со него еден до еден и пол час, постојано повторувајќи му: ‘Ќе биде сè во ред, не грижи се’ – ги опиша сведокот драматичните моменти во видео-интервју за Ројтерс.

Додека помагале на тешко повредениот маж, останатиот дел од друштвото трчал низ градот за да обезбеди ќебиња и вода за другите жртви.

– Трчавме низ целиот град, до околните барови, за да најдеме ќебиња и вода. Луѓето беа многу благодарни. Ја дадов и мојата јакна. Видов дека навистина им беше потребна помош – раскажа младиот Француз.

Само еден ден претходно и самиот бил во барот Ле Констеласион, кој го опиша како тесен подрум до кој се стигнува по мало скалило.

– Она што најмногу ме шокира се сликите што ми останаа – луѓе тешко повредени од пожарот. Некои не можеше ни да се препознаат. Мислам дека ќе бидам трауматизиран до крајот на животот – вели Ална.

Смртоносниот пожар што избувна во бар во швајцарското алпско одморалиште Кран Монтана за време на прославата на Новата година, во кој загинаа најмалку 40 лица, веројатно бил предизвикан од прскалки поствани на шишиња шампањ кои биле преблиску до плафонот и го запалиле, соопштија синоќа швајцарските власти.

Ова е во согласност со фотографиите и видео снимките од барот што циркулираат на социјалните мрежи и за кои е утврдено дека се автентични.

Вкупно 119 лица се примени во болници со повреди, од кои повеќето се сериозни. Од нивр 113 се идентификувани, меѓу нив има 71 швајцарски, 14 француски, 11 италијански и 4 српски државјани. Некои од повредените се и од Босна и Херцеговина, Белгија, Луксембург, Полска и Португалија.

Надлежните органи испитуваат дали биле почитувани сите мерки на претпазливост за противпожарна безбедност и дали треба да биде покрената кривична постапка за убиство од небрежност. Ова би било случај ако лицата кои би можеле да бидат одговорни за трагедијата се уште живи.

Управата за јавни приходи денеска информира дека во 2025 година во националниот буџет се собрани 4 милијарди и 426 милиони евра од даноци и социјални придонеси, што е 308,3 милиони евра повеќе во споредба со 2024 година.

Од вкупниот износ, како што посочуваат од УЈП, даночните приходи изнесуваат 2 милијарди и 334 милиони евра, при што е остварен раст од 7,5 проценти, односно 163,2 милиони евра повеќе од лани. Нагласуваат дека порастот е континуиран во текот на целата година, со поизразено темпо во втората половина од 2025 година, кога е реализиран околу четири петтини од годишниот раст.

-Приходите од ДДВ се темелат на стабилен раст на наплатата на данокот платен за промет во земјата, при што во повеќе месеци е забележан пораст од 10 до 13 проценти во однос на истиот период минатата година. Кај данокот на добивка растот произлегува од аконтативното плаќање за 2025 година на повисока даночна основица, како и од зголемената наплата на задржан данок од дивиденди и други приходи исплатени кон странски основачи и партнери на компаниите, каде што е регистриран раст од над 30 проценти. Во делот на данокот на личен доход, најголемо учество има данокот на плати кој бележи стабилен месечен раст и вкупен пораст над 10 проценти, а висок раст е остварен и кај данокот на доходите од договорни услуги, земјоделство и самостојна дејност. Кај социјалните придонеси се собрани 2 милијарди и 92 милиони евра, што е 145,2 милиони евра повеќе од 2024 година, односно раст од 7,5 проценти, соопштуваат од УЈП.

Овие резултати, како што посочуваат, се должат на засилената навремена наплата на обврските со заедничка одговорност на даночните обврзници, раното интервенирање и доследната примена на законските мерки.

Од Управата за јавни приходи најавуваат дека и во 2026 година ќе продолжат со активности за ефикасно, правично и транспарентно собирање на јавните приходи.

Истражителите во Швајцарија се обидуваат да утврдат како и зошто пожарот што избувна за време на новогодишната ноќ во барот „Ле Констелејшн“ во скијачкиот центар Кран-Монтана се проширил со толкава брзина и сила, при што загинаа најмалку 40 лица, а над сто беа повредени, многумина со тешки изгореници и интоксикација од чад. Иако првичните информации укажуваат дека огнот бил предизвикан од прскалки прикачени на шишиња шампањ, клучното прашање останува како е можно за неколку секунди целиот простор да се претвори во огнена замка без реална можност за спас.

Според швајцарските власти, пожарот започнал во подрумскиот дел од објектот, кога прскалките што ги држеле келнери и гости биле премногу блиску до таванот. Фотографии и видеоснимки, направени непосредно по полноќ, покажуваат пламен кој се шири по таванот додека музиката сè уште свири, а дел од присутните во прв момент не сфаќаат дека се наоѓаат во животна опасност. Експертите за противпожарна безбедност укажуваат дека материјалот на таванот најверојатно бил полиуретанска акустична пена, која, доколку не е соодветно заштитена, е исклучително запалива и при горење ослободува густ и отровен чад.

Токму комбинацијата од запалив тавански материјал и отворен пламен довела до појава на таканаречен „флешовер“ – момент кога наталожените врели гасови под таванот достигнуваат критична температура и за миг го зафаќаат целиот простор. Во такви услови, како што објаснуваат експертите, шансите за преживување се речиси непостоечки, бидејќи температурата нагло се зголемува, видливоста исчезнува, а чадот предизвикува губење на свеста за многу кратко време.

Дополнителен фактор што придонел за високиот број жртви биле излезните патишта. Иако објектот формално имал повеќе излези, сведоштвата и видеоснимките укажуваат дека најголемиот дел од луѓето се обиделе да избегаат преку главното скалило од подрумот, кое било тесно и стрмно. Во паниката, тоа скалило брзо се претворило во опасно тесно грло, каде луѓето паѓале, се судирале и биле прегазувани. Истражителите сè уште не можат со сигурност да потврдат дали излезите за итни случаи во моментот на пожарот биле отворени и проодни.

Се разгледува и фактот дека користењето прскалки на шишиња шампањ не бил изолиран инцидент, туку практика која, според достапните снимки, се применувала и во претходни години. Иако сопствениците на локалот тврдат дека објектот бил редовно контролиран и усогласен со прописите, истрагата ќе утврди дали безбедносните стандарди биле соодветни за ваков тип на простор и вакви начини на прослава.

Трагедијата во Кран-Монтана повторно го отвори прашањето за безбедноста во ноќните клубови и барови, особено за време на масовни прослави. Комбинацијата од пиротехнички реквизити, запаливи материјали, затворен подрумски простор и ограничени излезни патишта се покажа како смртоносна формула, која за неколку секунди ја претвори новогодишната еуфорија во сцени на паника, задушување и масовна загуба на човечки животи.