На панел-дебатата во организација на Finance Think за парафискалните или скриените неданочни такси, давачки и надоместоци воведени од централната и локалната власт, независните агенции и регулаторните тела, претседателот на Сојузот на стопанските комори на Македонија, Данела Арсовска, истакна дека тие претставуваат голем товар за стопанството.

Во согласност со анализите на Сојузот, во последните 10 години бројот на парафискални давачки во континуитет се зголемува, се воведуваат плаќања за полагање испити, за концесии, како и за издавање документација од институциите по разни основи. Покрај средствата што ги трошат, компаниите губат време во долги административни процедури со многубројна документација, кои не се современи и се сметаат за застарени и непотребни. Дополнително, постојниот систем на скриени давачки е непредвидлив, непостојан и тоа сериозно влијае на конкурентноста на македонското стопанство и влева несигурност кај компаниите. За споредба оптоварувањето кај стопанството со неданочни давачки е значително поголемо од даночните.

Сојузот на стопанските комори на Македонија води регистар по пријави на компаниите за тоа кои се најголемите парафискални давачки што го отежнуваат бизнисот и апелира за нивно намалување или укинување од страна на надлежните институции.

Како една од парафискалните давачки компаниите ја посочуваат давачката за потврда за извршен периодичен здравствен преглед на вработените во компанијата за која се плаќаат суми утврдени со тарифник. Оваа давачка е за потврда, која секој вработен може да ја добие и од својот матичен лекар од редовен преглед преку здравственото осигурување за кое исто така континуирано плаќаат компаниите за лицата што се вработени. Во случајот е истакнато двојното плаќање од страна на компаниите и овој трошок е посочен како една од трите најголеми и најчесто споменувани парафискални давачки.

Уште еден пример е надоместокот за фискални каси, регулиран со Законот за регистрирање на готовинските плаќања со кој, покрај фискалните апарати, компаниите плаќаат илјадници денари од фискален апарат за одржување, неоснована давачка што се наплаќа без разлика дали компанијата користи услуга на одржување или не. Во надоместокот се пресметува за СИМ-картичка, која овозможува поврзување со системот на УЈП, која чини околу 300 денари, но разликата од цената на чинење на СИМ-картичката до вкупната сума изнесува илјадници денари од фискален апарат секоја година.

Како еден од приоритетите е промена на основот на кој се пресметува фирмарината, парафискална давачка што компаниите им ја плаќаат годишно на локалните власти. Моментно утврдениот износ на фирмарина не ја изразува реалната состојба бидејќи сите компании ја плаќаат истата сума која за микрокомпаниите е огромен трошок за разлика од големите претпријатија, кои го плаќаат истиот износ на фирмарина. Поточно, фирмарината е иста и за компании со 1 или со 1.000 вработени, а дополнително е детектирана како огромно оптоварување за стартап-компаниите уште во првата година од формирањето. Потребно е износот да се утврди скалесто според одредени критериуми на големина на компанијата како не би претставувала неиздржливо годишно оптоварување за микро и малите претпријатија, но и за претприемачите.
Субиндикаторите на парафискалните оптоварувања според Светскиот економски форум укажуваат дека непотребните административни трошоци во Македонија се највисоки во споредба со Црна Гора, Србија и со Хрватска. Тоа се однесува и на трошоци поврзани со регулативата, како и на транспарентноста во носење на легислативата и прописите.

Во таа насока неопходни се реформи, односно потребна е контрола при воведување на парафискалните давачки и да се напушти моментната пракса секоја институција, агенција, управа, општина, директно да донесуваат одлуки за нови давачки и за нивната висина. Пред нивно донесување стопанството треба да биде консултирано за оправданоста на одредена давачка, со навремена најава и соодветно образложение и соодветна анализа дали е неопходен новиот трошок за компаниите. Дополнително, како приоритет треба да бидат ставени и реформите во кратење на постојните неданочни давачки.

Да се елиминира двојно плаќање за иста намена, сумите да бидат разумни и да соодветствуваат со услугата што се добива за возврат, да се укинат парафискалните давачки за кои не се добива никаква услуга, да се обезбеди предвидливост и транспарентност за да не може органите на централната и локалната власт без најава и соодветна анализа за оправданост да наметнуваат или зголемуваат давачки.

Најважно и последно барање е да се пропише регистар за оние давачки што не може да се укинат, во кој ќе бидат предвидени највисоките цени што може да се пропишат и тие да бидат предмет на ревизија на годишно ниво бидејќи со процесите на дигитализација властите имаат сè помалку трошоци и соодветно треба да се намалуваат и трошоците, односно таксите за компаниите и граѓаните.

Големиот број парафискални давачки непотребно го оптоваруваат стопанството и затоа неопходен е регистар за систематизација, како и соодветно намалување на скриените давачките и олеснување на секојдневните процеси, така ќе се овозможи компаниите и граѓаните што работат во функционален, предвидлив и економски оправдан финансиски систем да придонесат за одржлив раст.