Економија
(Видео) Недоречености во Законот за ДДВ за физички лица и граѓански асоцијации, потребна е јасна дефиниција што е стопанска дејност
Низа недоречености, како што е разликување на инцидентната добивка на правно лице што ќе го надмине прагот од 1 милион денари, потоа добивка од членување во надзорни одбори, остварување приходи преку експертиза а стекнати во културната дејност, социјалната заштита, образованието или работа со млади, се дел од дилемите што ги покажуваат резулатите од едногодишното истражување во рамки на проектот „Акција против данок плус“ спроведуван од Центарот за правни истражувања и анализи. Проектот е работен со поддршка и во соработка од Институтот за демократија „Социатас цивилис“ од Скопје, а со финансиска поддршка од Европската Унија.
Во фокусот на овој проект е обврската за регистрација на данок на додадена вредност од страна на физичките лица во државата чиј промет во текот на една календарска година надминува 1 милион денари.
Овој проект бил почнат поради големите негодувања во јавноста, па тимот од правни експерти направил детална анализа за да се идентификуваат импликациите од оданочувањето на физичките лица со ДДВ. Насоките што произлегле од истражувањето беа изнесени денеска во хотелот „Холидеј ин“.
Според Јане Димески од Институтот за демократија, бројките покажуваат дека секој граѓанин и досега издвојува доволно средства за данок по различни даночни основи, но општиот впечаток е дека не сме сигурни во влијанието на регулативата за користење на ресурсите од данокот.
„По различни основи, секој граѓанин издвојува прилично висока ставка на данок и придонесува за државната каса. Сепак, имаме впечаток дека постои голема несигурност околу тоа каде се трошат средствата и каков е бенефитот од очекуваните ресурси за граѓаните. Во овој домен ни е потребно влијание на регулативата и враќање на довербата“, смета Димески.
Според правниот истражувач Гоце Коцевски, има многу недоречености во оваа одлука и треба да се направат правни корекции.
„Потребни се јасни дефиниции за тоа што претставува стопанска дејност и дали секој приход што ќе го достигне прагот треба да биде подложен на ДДВ. На пример, оние средства стекнати од повремен приход, како што се консултантски услуги, членувања во надзорни одбори и слично, може да се сметаат за толку профитни и да бидат дополнително оданочени. За да нема дилеми за владеење на правото, треба да се допрецизира законот за ДДВ , во контекст на самостојност на стопанската дејнсот, видот на стопанската дејност, нејзината континуираност и да се специфира кои основи ќе влезат во опфатот на ДДВ. Нема дилема дека данокот треба да се применува, но мора да бидеме сигурни дека законските решенија се соодветни на владеење на правото за сите подеднакво“, истакна Коцевски.
Во однос на непрецизноста на законската и на подзаконската рамка во однос на дефинирање на поимите „даночен обврзник “ и „стопанска дејност“, во оваа анализа се поставуваат прашањата дали науката, културата, уметноста се исто така стопанска дејност.
„Стопанската дејност сама по себе бара перманентна и трајна основа, но има и други фактори што влијаат. Најлесно е со прометот на добра, но уште покоомплицирано е со промет на услуги. Оттука е многу важно како Управата го спроведува законот бидејќи во законот пишува дека за да биде стопанска дејност треба да има економски карактер, треба да има плаќање, значи да е под остварување профит, да се повторува делото, да биде планска активност итн. Значи треба да се земат сите елеманти, да се пресликаат во ситуација и конкретна ситуација да ја цени тој што е надлежен“, е забелешката од претставници на невладини организации.
Според правничката Елена Георгиевска, Министерството за финансии треба да се охрабри и да ги прифати заблешките на анализата за да нема во иднина бурни реакции во јавноста по ова прашање.
Во крајните заклучоци, правните експерти посочуваат дека е сосема разумно да се очекува дека физичките лица ќе го задржат износот на надоместокот ист за да го задржат интересот за нивно ангажирање, а ДДВ плаќаат од вкупниот износ со што даночниот товар ќе прејде на нив, а не на крајниот корисник, што е спротивно на целта на ДДВ.
„Земајќи ја предвид и обврската за плаќање персонален данок на доход, вкупниот даночен товар во овој случај може да достигне 26,2 отсто. За крај, право на одбивка на претходниот данок ќе биде речиси невозможно да се стекне поради спецификите на овие дејности, одноно нејасно е кои добра и услуги ќе се сметаат користени заради вршење на дејноста“, сметаат експертите.
Во јануари 2018 година Управата за јавни приходи објави информација со која ги повика сите физички лица кои вршат стопанска дејност оданочива за целите на данокот на додадена вредност и кои во 2017 година оствариле вкупен промет над 1 милион денари да поднесат пријава за регистрација на ДДВ.
©Makfax.com.mk Доколку преземете содржина од оваа страница, во целост сте се согласиле со нејзините Услови за користење.
Економија
Македонски производи во износ од 15,5 милиони евра извезени преку мрежата на Лидл во 2025 година
Извозот на македонски производи во 2025 година преку продажната мрежа на Лидл достигна 15,5 милиони евра, што е јасен показател за извозниот потенцијал на домашните производи и можноста за пласман на европските пазари што ја нуди Лидл. Ова претставува огромен раст, во споредба со 5 милиони евра извоз во 2024 година и 570 илјади евра во 2023 година.
Странските пазари најголем интерес покажаа за трпезното грозје, од кое беа реализирани приходи од 3,3 милиони евра, а имаше најголем пласман во Полска. Одлични резултати имаше и од извозот на јагнешко месо во Бугарија, чија продажба донесе прилив од 2,2 милиони евра.
Дека свежото овошје и зеленчук се еден од домашните извозни адути покажа податокот според кој од вкупниот износ од 15,5 милиони евра, во минатата година беше реализиран извоз од 5 милиони евра. Преку мрежата на Лидл се извезени 15 вида од овие земјоделски култури, од преку десет добавувачи. Петте најизвезувани производи беа грозје, зелка, пиперка, моркови и домати, кои одлично поминаа во Бугарија, Германија, Романија, Полска, Словачка, Србија, Чешка и други земји. Во рамки на редовниот извоз од 7 милиони евра доминираа конзервираните производи, со остварени продажби во странство од 5,8 милиони евра, по што следуваат кондиторските, млечните производи, како и виното и пијалаците.
„Постои голем потенцијал за извоз на македонските производи. За нас во Лидл е успех што можеме да ги поддржиме и да бидеме мост за македонските производи кон европските пазари. Постојано соработуваме со производители од земјава и сме особено горди што на десетици компании можеме да им помогнеме во процесите на сертификација, зголемување и унапредување на капацитетите за производство и да овозможиме извоз на европските пазари“ изјави Стефан Георгиев, комерцијален директор на Лидл Северна Македонија.
Преку иницијативата „Македонска недела“, Лидл во претходните две години организираше 22 промоции во маркетите во Бугарија, Словенија, Србија и Хрватска, со понуда на над 70 македонски производи од 17 добавувачи и над 2.200 палети производи, правејќи ги многу повидливи и препознатливи за странските потрошувачи.
Лидл се позиционира како сериозен и значаен партнер на македонската економија, со мерливи резултати во извозот на домашни производи и конкретна поддршка на домашните компании. Со отворањето на маркети низ целата земја компанијата очекува зајакната соработка со домашните производители, со цел на потрошувачите да им понуди широк спектар на квалитетни производи по пристапни цени.
(ПР)
Економија
Забрзување на енергетската транзиција: Јасен план и координиран пристап – одржан состанок на JETIP Инвестициската платформа
Денеска се одржа четвртиот координациски состанок на Инвестициската платформа за праведна енергетска транзиција (JETIP – Just Energy Transition Investment Platform), на кој клучните актери разговараа за напредокот во политиките, планирањето и регулаторните реформи што ја поддржуваат праведната енергетска транзиција на Северна Македонија.
Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, г-ѓа Сања Божиновска, истакна дека во изминатиот период Министерството е фокусирано на зајакнување на политичките и планските основи неопходни за ефективна имплементација на Инвестициската платформа.
Во таа насока, подготвени се два Годишни планови за развој на енергетскиот сектор за 2025 и 2026 година, усогласени со приоритетите на праведната транзиција, кои обезбедуваат јасна краткорочна рамка за реализација на проектите и подготвеност за инвестиции.
Паралелно, Националниот план за енергија и клима ја заврши фазата на јавни консултации и влезе во завршна фаза на финализација. НЕПК ги обединува целите за декарбонизација, развојот на обновливите извори на енергија и потребите за флексибилност на енергетскиот систем, со посебен фокус на регионите погодени од транзицијата од јаглен. По неговото усвојување, Планот ќе претставува стабилна основа за јавните и приватните инвестициски одлуки.
На регулаторен план, во завршна фаза е и подготовката на Законот за обновливи извори на енергија, со чијштоo усвојување ќе се создадат услови за значително забрзување на инвестициите и исполнување на целите за декарбонизација.
Овие активности не претставуваат изолирани реформи, туку овозможувачки чекори за реализација на проектната рамка на Инвестициската платформа.
Владата уште еднаш ја потврди својата силна посветеност на праведната енергетска транзиција, поддржувајќи ја Инвестициската платформа како клучен механизам за координација, инвестиции и забрзана имплементација на реформите.
Економија
НБРМ: Усвоен Кварталниот извештај, макроекономските движења во согласност со очекувањата на Народната банка
Советот на Народната банка, на седницата одржана на 3 февруари 2026 година, го усвои Кварталниот извештај, во кој се наведува дека макроекономските показатели упатуваат на стабилни остварувања во најважните сегменти на економијата и во најголем дел се во согласност со октомвриските проекции на Народната банка. Домашната инфлација очекувано забави под влијание на забавувањето на базичната инфлација, а домашната економската активност умерено забрза. Банкарскиот сектор и натаму остварува солиден раст на депозитната база и кредитната активност, а девизните резерви се задржуваат на соодветно и сигурно ниво.
Народната банка продолжи со унапредувањето на својот оперативен инструментариум заради поддршка на ефикасното спроведување на монетарната политика. Во последниот квартал од 2025 година, таа изврши приспособување на оперативната монетарна рамка заради подобрување на управувањето со ликвидноста и зајакнување на монетарната трансмисија. Со измените се става посилен акцент на инструментите со пократок рок на достасување и на почестите операции, што овозможува поефикасно пренесување на монетарните сигнали до краткорочните каматни стапки на пазарот на пари, без да се менува поставеноста на монетарната политика.
Во Кварталниот извештај се наведува дека во четвртото тримесечје од 2025 година годишната стапка на инфлација изнесуваше 4,2%, што претставува очекувано забавување. Инфлацијата за целата 2025 година, во просек, изнесува 4,1%, што е близу до октомвриските согледувања. Според октомвриските оцени, за 2026 година и на среден рок се очекува забавување на инфлацијата и постепено враќање кон историскиот просек. Сепак, и понатаму постојат одредени ризици, при што главните извори на неизвесност се поврзани со движењата на цените на примарните производи на светските берзи, геополитичките тензии и процесите на трговска фрагментација, како и со одредени домашни фактори што влијаат врз побарувачката.
Во третиот квартал од 2025 година, реалниот годишен раст на бруто домашниот производ забрза и од 3,5% во претходното тримесечје се искачи на 3,8%, што е малку повеќе од оцената во рамките на октомврискиот циклус проекции. Според основното сценарио од октомври, за целата 2025 година се очекува забрзување на економскиот раст којшто би изнесувал 3,5% (3,0% во 2024 година), а во 2026 година, како и на среден рок дополнително би се засилил и би достигнал 4,0%.
На крајот на 2025 година, нивото на девизните резерви достигна 4.920,5 милиони евра и според сите релевантни показатели, обезбедува соодветна поддршка за одржување на стабилноста на домашната валута.
Податоците од монетарниот сектор укажуваат на натамошна солидна кредитна поддршка за економијата и зајакнување на депозитната база на банките. Во четвртиот квартал од 2025 година, годишниот раст на вкупните кредити изнесуваше 13%, при годишен раст и на депозитите од 10%, што е малку над нивото проектирано за крајот на годината.
На седницата, Советот на Народната банка разгледа и други точки поврзани со тековното работење на Банката.

